ارزيابی تنوع زيستی كشاورزی با استفاده از محاسبه شاخص غنای گونه‌ای به روش رقيق سازی

تنوع زيستی كشاورزی با استفاده از محاسبه شاخص غنای گونه‌ای به روش رقيق سازی در شهر ری ارزیابی شد.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری تهران بزرگ؛ تنوع زيستی، به همه اشكال زنده حيوانات، گياهان و میكروارگانيسم ها اطلاق می‌شود. تنوع زيستی كشاورزی جزئی از تنوع بوده و بيانگر تنوع زيستی در زمين های زراعی می‌باشد. در اين پژوهش وضعيت تنوع زيستی كشاورزی كشت بوم های شهرستان شهر ری واقع در جنوب تهران از طريق محاسبه شاخص غنای گونه‌ای با استفاده از روش رقيق سازی مورد ارزيابی قرار گرفت. به منظور انجام اين مطالعه هشت روستا (درسون آبـاد، قيصـرآبـاد، عظيم آباد، ده خير، طالب آباد، قمی آباد، ابراهيم آباد و خانلق) در سه بخش (كهريزک، قلعه نو و فشافويه)، واقع در شهرستان شهر ری از توابع استان تهران به عنوان نمونه انتخاب شدند. نتايج اين پژوهش نشان داد كه سه روستای واقع در بخش قلعه نو از توابع شهرسـتان شـهرری، يعنی روستای ده خير، قمی آباد و طالب آباد با داشتن شاخص غنای گونه‌ای، به ترتيب برابر با ۱۴/۸۵، ۱۴/۶۸ و ۱۳/۱۱ دارای بيشترين سطح تنوع زيستی در بوم نظام های زراعی می‌باشند و عظيم آباد در بخش كهريزک و روستای خانلق در بخش فشافويه از اين شهرستان به ترتيب با ۱۲/۰۶ و ۱۲/۲۵ دارای كمترين مقدار شـاخص غنای گونه‌ای می‌باشند. با استفاده از برآورد شاخص غنای گونه‌ای به روش رقيق سازی مشخص شد روستاهای طالب آباد و قمی آباد كـه بـه علت كمی مساحت زمين های زراعی در نمونه های مورد مطالعه، دارای كمترين تعداد گونه در نظام های زراعی بودند، از بالاترين مقادير شاخص غنای گونه‌ای هم وزن شده در بين روستاها، برخوردار بودند. 

مقدمه؛

واژه تنوع زيستی اولين بار در سال ۱۹۸۵ ميلادی توسط روزن مطرح شد (Peter & Wilson, 1988) لانگ و همکاران (Long et al,.2000) و هارپر (Harper, 2002) در تعریفی از تنوع زیستی اظهار داشتند كه تنوع زيستی، به همه اشكال زنده حيوانات، گياهان و ميكروارگانيسم ها اطلاق می‌شود، به عبارت دیگر، تنـوع زيستی به تمام موجودات زنده و روابط متقابل بين آنها اشاره دارد. در تعريف ديگر، تنوع زيستی به گسترهای از تنوع ژنتيكی، تنـوع گونه‌ای و تنوع بوم نظام ها اطلاق می‌شود (Duelli, 1997). تنوع زیستی كشاورزی جزئی از تنوع بوده و بانگر تنوع زيستی در زمين های زراعی می‌باشد (Stocking & Brookfield, 1999)، سازمان خوار و بار جهانی كشـاورزی (FAO, 1999) تنوع زيستی كشاورزی را به عنوان "تنوع و تنوع پذيری جانوران و گياهان اعم از اهلی يا وحشی و ميكروارگانيسم های خاک كـه جهت توليد غذا و فعاليت های كشاورزی حائز اهميت هستند" تعريف كرده است. اين تنوع حاصل اثرات متقابل بين محيط، منـابع ژنتيكی و سيستم های مديريتی است كه بـه وسيله كشـاورزان به كار می‌رود. بر اساس برآوردهای موجود حدود ۲۵۰ تا ۵۰۰ هزار گونه گيـاهی در سطح جهان وجود دارد كه از اين تعداد تنها حدود ۱۵۰۰ گونه در بخش كشاورزی مورد استفاده قرار گرفته‌اند. در حال حاضر ۱۲۰ گونه مهم گياهی و سه گونه مهم زراعی دنيا يعنی گندم، برنج، ذرت بيش از نيمی از انرژی غذايی مورد نياز بشر را تأمين می‌کنند (FAO, 1998).

حفظ و افزايش تنوع زيستی در بوم نظام های زراعی می‌تواند توازنی بين توليد مواد غذايی و ديگر خدمات اين بـوم نظام ها ايجاد نمايد (Jackson et al., 2007) درحقيقت تمامی بوم نظام ها و جوامع انسانی به محيط طبيعی، بار ور، سالم و در برگيرنده گونه های متنوع گياهی و جانوری وابسته هستند و بقاء بوم نظام های طبيعی بدون تنوع امکان پذیر نیست (Pimentel et al., 1997).

امروزه كاهش تنوع زيستی در بوم نظام های مختلف در سراسر جهان به عنوان چالشی بـزرگ مطرح شده است (Tilman & Thomas et al., 2004; Faith, 2005; Lehman, 2000). در حال حاضر، بسياری از گونه های گياهی و جانوری در سطح جهان در خطر انقرض قرار دارند و تخريب زيستگاه های طبيعی به دليل فعاليت های مختلف انسان مهمترين عامل ايجاد اين امر است (Taylor-Hilton, 2000). توجه روزافزون به بحث حفاظت از تنوع زيستی در ميان دولت ها و سيستم های مديريتی حفظ منابع طبيعی، نيازمند گسترش و رشد گزارش ها از وضعيت تنوع زيستی در مناطق مختلف می‌باشد (Smyth et al., 2004) بنابراين به وضوح روشن است كه برای ارائه گزارش درباره وضعيت تنوع زيستی اين مناطق، بايد از يک شاخص مناسب و استاندارد استفاده شود (Clarke et al., 2011) اين شاخص بايد امكان پايش و برآورد تغييرات زمانی مقادير وزنی تنوع زيستی را جهت حفاظت و همچنين يافتن الگوهای مديريت پايدار در اختيار قرار دهد. مسئله مهم در حفاظت از گونه های گياهی در سطح ملی وجود یک نظام پايش مناسب و مقايسات مداوم در ابعاد زمانی و مكانی است كه در اين ميان دو مشكل اساسی همواره پيش روی محققان قرار داشته است. تنوع زيستی برآورد شده جهت مقايسه دو منطقه بايد استاندارد شده باشد، زيرا اين مناطق از نظر اندازه با هم برابر نبوده و قياس آنها درست نمی‌باشد. بدين ترتيب، برای برآورد تعداد گونه ها در مقياس منطقه‌ای نياز به استفاده از شاخصی مناسب است.

يک برنامه موفق پايش بايد از روش های آماری پيشرفته در به دست آوردن تغييرات و دستكاری های انجام شده در منطقه در طول زمان استفاده کند (Noss, 1990; Debinski & Humphrey, 1997; Yoccoz et al., 2001; Nichols & Williams, 2006; Lovet et al., 2007) شاخص غنای گونه‌ای یکی از چند شاخص مورد استفاده در کمی سازی تنوع زیستی می‌باشد كه بدين منظور استفاده می‌گردد (Sarkar, 2002) اين شاخص ساده ترين شاخص تنوع می‌باشد كه برابر با تعداد گونه های موجود در يک منطقه است (Lamb, 2009) يكی از ايراداتی كه به اين شاخص گرفته می‌شود، اين است كه شاخص غنای گونه‌ای تنها می‌تواند تعداد گونه های موجود در يک منطقه را گزارش كند، اين در حالی است كه ممكن است با غالب شدن جمعيت يک گونه خاص و يا كاهش جمعيت گونه های ديگر، برخی از اين گونه ها در معرض خطر انقراض قرار گرفته باشند، در حاليكه اين شاخص به تنهايی نمی‌تواند مقدار اين تهديد را نشان دهد (Margalef, 1958; Magurran, 2004). برای برآورد ميزان غنای گونه‌ای يک بوم نظام، لازم است كه ازسطح بوم نظام موجود، نمونه برداری شود. نكته مهم اين است كه چگونه می‌توان تعداد گونه های موجود در يک بوم نظام را از روی تعداد گونه های موجود در نمونه های گرفته شده محاسبه نمود.

محققين روش های متعددی را كه همگی مبتنی بر احتمالات بوده‌اند، برای برآورد تنوع زيستی بر اساس حضور يا عدم حضور گونه ها در كرت های نمونه برداری شده، طراحی و معرفی كرده‌اند (Simberloff, 1978; Hurlber, 1971; Palmer, 1990).

روش های متفاوتی برای بسط شاخص غنای گونه‌ای از سطوح پايين تر (نمونه) به سطوح بالاتر (بوم نظام) وجود دارد. يكی از اين روش ها، روش رقيق سازی می‌باشد كه اساس كار آن تفاوت در فراوانی گونه های موجود در نمونه ها با تغيير در اندازه نمونه گيری است. اين روش توسط ساندرز در سال ۱۹۶۸ ميلادی پيشنهاد شده است (Hurlbert, 1971). در واقع رقیق سازی یک روش آماری برای برآورد تعداد گونه های موجود در يک بوم نظام بر اساس تعداد افراد موجود در نمونه هاست. اين روش مقدار غنای گونه‌ای موجود در تعداد يا حجم مختلف نمونه برداری را تخمین می‌زند. البته استفاده از اين روش زمانی صادق است كه واحد استفاده شده برای جامعه نمونه ها، يكسان باشد (به عنوان مثال، تمام نمونه ها بر اساس تعداد افراد موجود در جامعه باشند يا تماماً بر اساس سطح زير كشت (هكتار) در بوم نظام های زراعی مورد ارزيابی قرار گيرند).
 
مواد و روش ها؛

منطقه مورد مطالعه: به منظور انجام اين مطالعه هشت روستا شامل درسون آباد، قيصرآباد، عظيم آباد، ده خير، طالب آباد، قمی آباد، ابراهيم آباد و خانلق در سه بخش كهريزک، قلعه نو و فشافويه، واقع در شهرستان شهر ری از توابع استان تهران به عنوان نمونه انتخاب شدند. شهرستان شهر ری در جنوب مركز استان يعنی شهر تهران واقع شده است و با داشتن تنوع فراوان در توليد محصولات زراعی، بخش مهمی از نيازهای كشاورزی ابرشهر تهران را به خصوص در توليد محصولاتی چون غلات، سبزيجات و صيفی جات، مرتفع می‌سازد.

روش جمع آوری اطلاعات و ارزيابی:  پرسش نامه هایی به منظور ارزيابی تنوع زيستی نظام های زراعی و برآورد ميزان غنای گونه‌ای به روش رقيق سازی طراحی و به كمک ۳۰ درصد از خانوارهای كشاورز ساكن در اين هشت روستا، با حضور در اين مناطق و از طريق مصاحبه مستقيم با آنها تكميل شد. گونه های موجود در هر روستا و سطح زير كشت آنها از پرسش نامه ها استخراج گرديد و تعداد گونه ها در نمونه ها (مزارع كشاورزان) مورد شمارش قرار گرفت. برای برآورد غنای گونه‌ای بوم نظام های زراعی به روش رقيق سازی در روستاهای مورد مطالعه سطح زير كشت هر گونه به طور مجزا و همچنين وزن نمونه ها (كل سطح زير كشت محصولات زراعی برای کشاورزانی كه در هر روستا مورد سؤال قرار گرفتند)، توسط نرم Excel استخراج گردید. سپس این مقادیر به عنوان داده های خام اولیه، برای تخمين مقدار غنای گونه‌ای هر روستا و واريانس آن وارد نرم افزار اكولوژيكال متدولوژی شد. سپس مدل مورد استفاده در رقیق سازی كه پيش از اين توضيح داده شد، فعال و مقدار اين شاخص برای هر روستا بر اساس تعداد گونه ها و سـطح زير كشت آنها در نمونه ها، هم وزن گرديد تا بتوان با استفاده از شاخص غنای گونـه‌ای هم وزن شده برای روستاهای مورد مطالعه، وضعيت تنوع زيستی كشاورزی را در نظام های زراعی، با هم مقايسه نمود. سپس برای اطمينان از خروجی های نرم افزار مذكور، محاسبات بار ديگر توسط نرم افزار GAP ver. 4.4.12 تکرار شد، بدين صورت كه مدل مربوط به برآورد شاخص غنای گونه‌ای به روش رقيق سازی در اين نرم افزار بر ازش داده شد و سپس با استفاده از داده های موجود، اين مدل فعال گرديد تا در نهايت، صحت محاسبات تأييد شد.  لازم به ذكر است كه چون در اين محاسبات از سطح زير كشت به عنوان تعداد افراد موجود در جمعيت ها استفاده گرديد، رقم های اعشاری به اعداد بالاتر از خود گرد شده‌اند. 
 
نتايج و بحث؛

اطلاعات استخراج شده از پرسش نامه ها كه توسط كشاورزان روستاهای مورد بررسی تكميل شده بودند، نشان داد كه ۱۷ گونه زراعی در شهرستان شهر ری مورد كشت و كار قرار می‌گيرد. اين اطلاعات همچنين نشان داد كه در هر روستا كدام گونه های زراعی پرورش داده ميشوند. در جدول ۱ اطلاعات مربوط به نوع گونه ها، سطح زير كشت (هكتار) و تعداد كل گونه های موجود در هر روستا ارائه شده است (لازم به ذكر است كه اطلاعات موجود در جدول ۱ سطح زير كشت محصولات مختلف زراعی برای ۳۰ درصد از كشاورزان هر روستا را نشان می‌دهد كه به عنوان نمونه برای انجـام محاسبات و مقايسات مورد استفاده قرار گرفته‌اند)، ولی اين تعداد گونه راه درستی برای تشخيص ميزان غنای گونه‌ای و مقايسه آن بـرای یک روستا با روستای ديگر نمی‌باشد، زيرا اين روستاها دارای سطح زير كشت متفاوتی برای محصولات زراعی می‌باشند و نمی‌توان به صرف وجود يک يا چند گونه بيشتر در يک روستا اعلام داشت كه اين روستا از غنای گونه‌ای بالاتری برخوردار است. برای مقايسه تنـوع زيستی كشاورزی در نظام هـای زراعی روستاهای مورد مطالعه، مقدار شاخص غنای گونه‌ای و واريانس آن با توجه به سطح زير كشت محصولات مختلـف بـه روش رقيق سازی برای هر روستا و با توجه به اطلاعات موجود در جـدول ۱ محاسبه گرديد. در اين محاسبات، سطح زير كشت تمام محصولات زراعی در هشت روستای شهرستان شهر ری معادل N (تعداد كل افراد موجود در گونه های مختلف در نمونه ها) در نظر گرفته شد كه اين مقدار برابر ۱۵۹۸ هكتار برآورد شد. سطح زير كشت هر يک از گونه ها در هر يک روستاهای مورد بررسی معادل (تعداد افراد موجود در هر گونه در نظر گرفته شد) و در نهايت، سطح زير كشت در هر روستا برای كل گونه های مورد بررسی برابر با n (تعداد افراد موجود در هر نمونه يا حجم نمونه) از پرسش نامه ها استخراج گرديد.

اين مقدار برای روستای درسون آباد ۱۵۵ هكتار، روستای قيصرآباد ۱۶۹ هكتار، روستای عظيم آباد ۱۴۳ هكتار، روستای ده خير ۳۲۹ هكتار، روستای طالب آباد ۲۸۵ هكتار، روستای قمی آباد ۳۰۴ هكتار، روستای ابراهيم آباد ۱۷۳ هكتار و روستای خانلق ۱۴۸ هكتار برآورد گرديد و بر اساس آن مقدار شاخص غنای گونه‌ای با روش رقيق سازی برابر با شكل ۲ برآورد گرديد. نتايج اين پژوهش نشان داد كه سه روستای واقع در بخش قلعه نو از توابع شهرستان شهرری، يعنی روستای ده خير، قمی آباد و طالب آباد با داشتن شاخص غنای گونه‌ای، به ترتيب برابر بـا ۱۴/۸۵، ۱۴/۶۸ و ۱۳/۱۱ دارای بيشترين سطح تنوع زيستی در نظام های زراعی می‌باشند و عظيم آباد در بخش كهريزک و روستای خانلق در بخش فشافويه از اين شهرستان به ترتيب با ۱۲/۰۶ و ۱۲/۲۵ دارای كمترين مقدار شاخص غنای گونه‌ای می‌باشند.
 
با توجه به تعداد گونه های موجود در نظام های زراعی روستای خانلق و ابراهيم آباد، به نظر می‌رسد كه اين روستاها با داشتن ۱۱ گونه در نظام های زراعی در وضعيت مناسـب تری از نظر تنوع زيستی کشاورزی قرار دارند، ولی با استفاده از شاخص غنای گونه‌ای به روش رقيق سازی مشخص گرديد، نه تنها اين برداشت صحيح نيست، بلكه روستای خانلق با داشتن تعداد گونه های بالاتر، دارای كمترين مقادير اين شاخص غنای گونه‌ای نيز می‌باشد. در عوض روستاهای طالب آباد و قمی‌ آباد كه دارای كمترين تعداد گونه در نظام های زراعی خود بودند، به علت كمی مساحت زمين های زراعی در نمونه های مورد مطالعه به عنوان حجم نمونه (n)، يكی از بالاترين مقادير شاخص غنای گونه‌ای را دارا بودند. مقدار واريانس شاخص غنای گونه‌ای، همانطور كـه در جـدول ۲ نشان داده شده است، حاكی از آن است كه هر اندازه سطح زير كشت مورد مطالعه روستاها (حجم نمونـه: n) کمتر باشد، مقـدار واريانس غنای گونه‌ای عدد بالاتری را نشان می‌دهد. اين امر بدين معنی است كه با افزايش حجم نمونه برداری از يک روستا (n) انتظار می‌رود كـه شاخص غنای گونه‌ای دقيقتری بدست آيد.

همانطور كه مشاهده می‌شود، روستای ده خير با داشـتن ۳۲۹ هكتار دارای كمترين مقدار واريانس غنای گونه‌ای می‌باشد، اين بدين معنی است كه با افزايش حجم نمونه برداری انتظار می‌رود كه تغييرات كمتری در مقدار شاخص غنای گونه‌ای صورت پذيرد. در حاليكه روستاهای عظيم آباد، خانلق و درسون آباد با داشتن كمترين مقادير حجم نمونه برداری، به ترتيب بيشترين مقدار واريانس غنای گونه‌ای را به خود اختصاص داده‌اند. 
 
در واقع با افزايش حجم نمونه برداری در اين روستاها، انتظار می‌‌رود كه مقادير افزايش در شاخص غنای گونه‌ای بيشتر از روستاهايی باشد كه حجم نمونه برداری در آنها بالا است و اين خود نشان می‌دهد با افزايش مساحت زمين های زراعی مورد مطالعه در هر روستا، مقادير دقيق تری از اين شاخص تنوع زيستی بدست خواهد آمد و با افزايش حجم نمونه برداری دقت محاسبات شاخص تنوع زيستی افزايش می‌يابد. در شكل ۳ ميزان تغييرات واريانس غنای گونه‌ای به عنوان متغير وابسته با تغيير در حجم نمونه برداری به عنوان متغير مستقل (به عنوان راهی برای افزايش دقت مطالعه) و همچنين مقدار ضريب تبيين و معادله رگرسيونی آن نمايش داده شده است كه نشان می‌دهد ۹۹ درصد تغييرات در واريانس و دقت نمونه برداری به علت تغيير در حجم نمونه برداری می‌باشد.

با مروری بر مطالعات انجام شده در زمينه تنوع زيستی، اطلاعاتی بدست نياورديم كه پيش از اين، برای برآورد غنای گونه‌ای در نظام های زراعی از روش رقيق سازی استفاده شده باشد. روش رقيق سازی پيش از اين در بررسی تنوع زیستی حيات وحش و جمعيت گونه‌های جانداران در اراضی طبيعی مورد استفاده قرار می‌گرفته و اساس كاربرد اين روش در تحقيقات بر اين اصل پايه ريزی شده است كه حجم نمونه برداری ها از جوامع مختلف با هم متفاوت است و جهت هم وزن كردن مقادير تنوع و غنای گونه‌ای بدست آمده، از ايـن روش استفاده می‌گردد تا در نهايت امكان مقايسه دو جامعه فراهم شود.

بوم نظام های زراعی نوعی نظام اكولوژيكی هستند كه كاركرد آنها در جهت توليدات كشاورزی سازماندهی شده اسـت (Koocheki et al., 2008). بر اين اساس تنوع زيستی كشاورزی بر اساس تعريف پدوچ و بروكفيلد (Brookfield & Padoch, 1994) عبارتست از روش های مختلفی كه زارعين توسط آن، از تنوع طبيعی محيط جهت توليد محصولات زراعی استفاده می‌نمايند كه يكی از اجزاء آن انتخاب گياهان زراعی می‌باشد. آلتيری (Altieri, 1999) با مطالعه نقش اكولوژيكی تنوع در بوم نظام های زراعی اظهار داشت كه اهميت اين تنوع فراتر از توليد مواد غذايی بوده و اثرات مثبتی نظير گردش مواد غذايی، كنترل آفات و بيماری ها و علف های هرز را در بردارد. با توجه به اهميت ذكر شده، تنوع زيستی در نظام های زراعی و برآورد كمی آن امری ضروری به نظر می‌رسد و علت آن تحت پايش قرار دادن تغييرات تنوع می‌باشد تا بر اساس اين تغييرات در بعد زمان و مكان بتوان علل كاهش تنوع را درک كرده و با سياست گذاری های منایب بتوان از اين امر جلوگيری نمود. يكی از شاخص های كمی سازی تنوع زيستی كشاورزی شاخص غنای گونه‌ای می‌باشد كه به عنوان ساده ترين روش ارزيابی تنوع با شمارش تعداد گونه های موجود در نظام های زراعی برآورد می‌گردد، ولی با توجه به سطح زير كشـت متفاوت در مناطق مختلف، به نظر می‌رسد كه مقايسه اين مناطق با استفاده از اين شاخص امر صحيحی نباشد و برای انجام اين مقايسات نياز باشد، اين شاخص برای مناطق مختلف، با توجه به سطح زير کشت های متفاوت، هم وزن گردد كه در اين مطالعه با استفاده از روش رقيق سازی كه روشی است مبتنی بر احتمالات، اين عمل انجام شد.

لازم به ذكر است ديگر شاخص های تنوع زیستی همچون شاخص های پركاربرد شانون-وينر و غالبيت سيمپسون نيز، ابتدا بـرای بوم نظام های طبيعی طراحی شدند و مورد استفاده قرار گرفتند، ولی به مرور زمان و افزايش مطالعات تنوع زيستی در نظام های مختلف کشاورزی همچون نظام های زراعی و باغی، كاربرد اين شاخص ها به صورت تدريجی در اين نوع مطالعات رواج يافت. در بررسی های که در بوم نظام های طبیعی صورت می‌پذيرد، برای برآورد شاخص های تنوع زيستی، از تعداد افراد و تک بوته ها در محاسبات اسـتفاده می‌گردد، ولی زمانی كه قرار است همين شاخص ها در نطام های زراعی محاسبه شوند، برای سهولت در ارزيابی از سطح زير كشت به عنوان جایگزين جمعيت گونه های مختلف استفاده می‌شود. به همين دليل در مطالعه حاضر نيز در برآورد شاخص غنای گونه‌ای و برای هم وزن سازی آن به روش رقيق سازی، از مساحت زير كشت بر حسب هكتار استفاده شد. لازم به ذكر است كه مقدار هم وزن شده شاخص غنای گونه‌ای در روستاها به معنی تعداد گونه موجود در آن روستاها نيست، بلكه در واقع جوابگوی اين سؤال است كه اگر سطح زير كشت تمام روستاهای مورد مطالعه (به عنوان حجم نمونه برداری) با هم برابر بود، كدام روستا مقدار بالاتری گونه را در خود جای می‌داد؟ مقادير هم وزن شده برای شاخص غنای گونه‌ای موجود در روستاهای مختلف بر اساس تغييرات سطح زير كشت برای هر روستا تغيير می‌کند. همچنين ۹۹ درصد تغييرات واريانس غنای گونه‌ای بدست آمـده در روش رقيق سازی ناشی از تغيير در حجم نمونه برداری می‌باشد که نشان از اهميت آن در برآورد مقدار تنوع زيستی كشاورزی هم وزن شـده دارد.

مقدار شاخص غنای گونه‌ای به دست آمده به روش رقيق سازی از روستاهای شهرستان شهر ری در اين مطالعه جهت ارائه گزارشی برای مقايسه وضعيت تنوع زيستی كشـاورزی در نظام های زراعی هشت روستای موجود در سه بخش مختلف از اين شهرستان مناسب می‌باشد، ولی اين مقدار هم وزن شده قابل مقايسه با مقدار غنای گونه‌ای موجود در سطوح بزرگتری همچون استان تهران و سطح کشور نيست. در مطالعه های كه توسـط كوچكی و همكاران (Koocheki et al., 2008) در ۲۷ استان کشور صورت پذیرفت، مقدار غنای گونه‌ای ۱۹ برای نظام های زراعی و باغی استان تهران و مركزی گزارش شد، كه البته اين مقدار برای استان های مختلف بدون استفاده از روش رقيق سازی برآورد شده بود. با توجه به مطالب ارائه شده در اين مقاله، هدف از انجام اين مطالعه در درجه اول معرفی روش رقيق سازی برای انجام مطالعات تنوع زیستی در نظام های کشاورزی بود تا با استفاده از اين روش خطاهای موجود در اين قبيل از مطالعات كاهش يابد.

نویسندگان:
۱. آرش قلعه گلاب بهبهانی (دانشجوی دكتری اگرواكولوژی، دانشكده كشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد)
 
۲. مهدی نصيری محلاتی (استاد دانشكده كشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد)

۳. رضا كشاورز افشار (دانشجوی دكتری اكولوژی، پرديس كشاورزی و منابع طبيعی دانشگاه تهران)

۴. علی علیپور (كارشناس ارشد اگرواكولوژی)

۵. علیرضا پازکی (دانشيار دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهر ری، گـروه زراعت و اصلاح نباتات، تهران)
 
۶. حسام صفا (دانشجوی دكتری رياضی محض، دانشكده علوم رياضی، دانشگاه فردوسی مشهد)

۷. محمد کریمی نژاد (عضو باشگاه پژوهشگران جوان، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهر ری، گـروه زراعت و اصلاح نباتات، تهران)

 

جهت دریافت مقاله اینجا کلیک کنید.

انتهای پیام/

زمان انتشار: سه شنبه ۲۸ دی ۱۴۰۰ - ۰۰:۴۳:۰۶

شناسه خبر: 101241

مطالب مرتبط :
چاپ مقاله کار و تحصیل همزمان سرای نوآوری اتاق بازرگانی و دانشگاه آزاد اصفهان در مجله بین‌المللی

نجفی خبر داد:

چاپ مقاله کار و تحصیل همزمان سرای نوآوری اتاق بازرگانی و دانشگاه آزاد اصفهان در مجله بین‌المللی

رییس دانشگاه آزاد اسلامی استان اصفهان از چاپ مقاله کار و تحصیل همزمان: راه حلی برای ارتباط قوی تر دانشگاه و صنعت سرای نوآوری اتاق بازرگانی و دانشگاه آزاد اسلامی استان اصفهان در مجله بین‌المللی اقتصاد و مهندسی مدیریت خبر داد.

بررسی جریان انرژی در کشت بوم های گندم آبی در شهر ری

بررسی جریان انرژی در کشت بوم های گندم آبی در شهر ری

محققان ایرانی جریان انرژی در کشت بوم های گندم آبی را در شهرستان ری بررسی کردند.

برگزاری کارگاه استعدادیابی ویژه نوجوان و جوانان در سالن شهید عزیزی حوزه ۳۲۴

گزارش تصویری/

برگزاری کارگاه استعدادیابی ویژه نوجوان و جوانان در سالن شهید عزیزی حوزه ۳۲۴

معاون علمی پژوهشی حوزه ۳۲۴ ناحیه مالک اشتر کارگاه استعدادیابی با موضوع تمرکز برگزار کرد.

بررسی اثر تاريخ های كاشت بر عملكرد اكوتيپ های گياه زعفران در منطقه نطنز

فصلنامه علمی پژوهشی فيزيولوژی گياهان زراعی؛

بررسی اثر تاريخ های كاشت بر عملكرد اكوتيپ های گياه زعفران در منطقه نطنز

عليرضا پازكی، محمد كريمی نژاد و عليرضا فولادی طرقی اثر تاريخ های كاشت بر عملكرد اكوتيپ های گياه زعفران (.Crocus sativus L) در منطقه نطنز را بررسی کردند.

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب