خبرگزاری علم و فناوری

خبرگزاری علم و فناوری بررسی کرد؛

ترس از محصولات «تراریخته» علمی نیست/ آگاهی مردم را افزایش دهید/ تولید برنج «ارگانیک» منطقی نیست

کارشناسان کشاورزی می‌گویند: به جای وارد شدن در دعوای میان موافقان و مخالفان محصولات تراریخته سطح آگاهی‌های مردم در رابطه با این فراورده‌ها را به صورت علمی افزایش دهید.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری از استان مرکزی، گیاه تراریخته به گیاهی گفته می‌شود که ساختار ژنتیکی آن از طریق مهندسی ژنتیک تغییر یافته باشد، این تغییر معمولا در راستای بهبود مقاومت گیاه به برخی آفات یا بیماری‌های گیاهی و یا بهبود عملکرد گیاه و بهره‌وری کشاورزی انجام می‌شود.

با وجود فواید بسیار و به تبع آن طرفداران زیاد در بین پژوهشگران و کشاورزان، استفاده از گیاهان تراریخته منتقدینی هم دارد. این انتقادات بر اساس ملاحظات اکولوژیک و اقتصادی است، چرا که جانداران تراریخته غالبا به درخواست ابداع کنندگان آنها تحت قوانین مالکیت معنوی محافظت می‌شوند.

به گزارش پاپ‌ساینس: «شرکت «مانسنتو» که در ابتدا یک شرکت تولیدکننده مواد شیمیایی بحث‌برانگیز مانند «ساخارین»، «د.د.ت»، آلاینده‌های خطرناک مانند «PCBs » یا ترکیبات «پلی‌کلره‌بی‌فنیل» و عامل نارنجی بوده، در حال حاضر به عظیم‌‌ترین شرکت جهان در عرصه فناوری‌های زیستی تبدیل شده است

البته هنوز هم عملکردهای این شرکت جنجالی است، از میان آنها می‌توان به طرح دعواهای حقوقی گوناگون علیه کشاورزان و قیمت ارزان و ناعادلانه محصولات تراریخته اشاره کرد.

خطرناکترین مورد درباره این محصولات، عدم‌شناسایی و یا لاپوشانی عوارض، به‌دلیل مقاصد سازمان های تجاری و سیاسی جهان، در مورد این محصولات و احتمال بروز عوارض بسیار شدید و غیرقابل بازگشت طی طولانی مدت، و در نسل‌های بعدی کشورهای هدف از جمله ایران است.

استفاده قدرت‌های جهانی از محصولات تراریخته به ویژه ایالات متحده، به منظور بهره برداری تجاری و همچنین قابلیت استفاده از این محصولات برای ضعیف کردن و وابستگی کامل کشورهای هدف، احتمال بروز خطرات جبران ناپذیری را مطرح می‌سازد؛ به‌طوری که وزیر خارجه کشورمان سال‌های پیش از آن به‌عنوان یک «سلاح» نام برد.

دولت آمریکا مهمترین بوجود آورنده و حمایت‌کننده محصولات تراریخته (دستکاری ژنتیکی شده) است و کمپانی‌ها و شرکتهای صهیونیستی آمریکایی حرف اول را درباره تولید تجاری و صادرات محصولات تراریخته (دستکاری ژنتیکی شده)‌ می‌زنند.

 

 

دانش بشر وارد عرصه زیست فناوری نوین شد

علاءالدین کردنائیج دارای دکترای بیوتکنولوژی کشاورزی از اتریش در گفت‌وگو با خبرگزاری علم و فناوری، محصولات تراریخته را اینگونه تعریف می‌کند: به طور کلی به فراورده‌های گیاهی مانند بذر یا فراورده‌های جانوری مانند شیر یا گوشت که در نتیجه دست‌ورزی‌های ژنتیکی و از طریق روش‌های میانبر مانند انتقال ژن حاصل می شوند، محصولات تراریخته یا «GMOs» گفته می‌شود.

وی افزود: برای نخستین بار وقتی که در سال 1974 فناوری دی ان ای نوترکیب (Recombinant DNA Technology) با وارد کردن یک ژن بیگانه به درون ژنوم باکتری «E. coli » ابداع شد، بشر دست ورزی ژنتیکی گیاهان و جانوران را آغاز کرد؛ به عبارت دیگر دانش بشری وارد عرصه زیست فناوری نوین شد.

عضو هیأت علمی دانشگاه شاهد با اشاره به تاریخچه محصولات تراریخته گفت: نخستین گیاه تراریخته، گیاه توتون بود که در سال 1983 با انتقال یک ژن مقاومت به پادزی (آنتی بیوتیک) تراریخته شد. همچنین نخستین گیاه زراعی تراریخته نوعی سیب زمینی با نام «Flavr Savr » بود که در سال 1994 تولید شد که ویژگی آن ماندگاری بیشتر در انبار بوده است، در سال 1995 سیب زمینی تراریخته  دیگری به عنوان نخستین گیاه زراعی مقاوم به آفتکش شیمیایی مجوز کشت را در ایالات متحده به دست آورد.

کردنائیج خاطرنشان کرد: سایرگیاهان زراعی تراریخته‌ای که در این سال چنین مجوزی را دریافت کردند شامل کلزا، ذرت و پنبه بی تی مقاوم به کرم ساقه خوار، پنبه و سویای مقاوم به علفکش و کدوی مقاوم به ویروس بوده اند.

وی ضمن اشاره به نقش فناوری های نوین در تراریخته کردن گیاهان گفت: با تولید برنج طلایی(golden rice)، دانشمندان گام بلندی را در راه بهبود کیفیت غذایی محصولات زراعی با استفاده از این فناوری‌ها برداشتند. با پیشرفت های حاصله در فنون و روش‌ها، تا سال 2010 تعداد 29 کشور گیاهان تراریخته را به طور تجاری کاشتند و 31 کشور هم درخواست واردات این گیاهان را به تولید کنندگان آنها داده اند.

معاون آموزشی سابق دانشکده کشاورزی دانشگاه شاهد تصریح کرد: کشور آمریکا با 25 محصول تراریخته در این زمینه پیشتاز است به‌طوری که در سال 2015، حدود 92% از ذرت، 94% از سویا و 94% از پنبه تولید شده در آمریکا، تراریخته بوده اند. همچنین نخستین حیوان تراریخته، نوعی ماهی سالمون با نام «AquAdvantage » بود که در سال 2015 خلق شد.

چرا محصولات تراریخته؟

کردنائیج با اشاره به علت استفاده و تولید محصولات تراریخته گفت: برآورد شده است که جمعیت کنونی جهان که بالغ بر 5/7 میلیارد نفر است، تا سال 2050 به 7/9 میلیارد و تا سال 2100 به 2/11 میلیارد نفر برسد. چنین رشد روزافزونی در شرایطی رخ می‌دهد که بدانیم سطح زیر کشت محصولات زراعی به منظور تغذیه انسان‌ها و دام‌ها محدود و به دلیل پدیده‌هایی همچون گرم شدن کره زمین و کمبود آب، در حال کاهش است!

وی ادامه داد: در چنین شرایطی تأمین امنیت غذایی (food security)، یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های بسیاری از کشورهای جهان به شمار می‌رود. روش‌های به‌نژادی کلاسیک گیاهان و جانوران اگرچه دستاوردهای بسیار با ارزشی را در قالب تولید نژادهای جدید گیاهی و جانوری به دنبال داشته اند. اما از آنجایی که از یک سو سرعت تولید فراورده های حاصل از به نژادی کلاسیک به مراتب کمتر از سرعت رشد جمعیت است و از سوی دیگر محصولات کشاورزی با هجوم آفات و بیماری های متعددی روبرو هستند، لزوم بهره گیری از یک راه میانبر برای تولید نژادهای گیاهی و جانوری جدید، دو چندان شده است.

عضو هیأت علمی دانشگاه شاهد با اشاره به مخالفت‌هایی که با محصولات تراریخته می‌شود، گفت: با تولید این محصولات، به تدریج چالش مهمی تحت عنوان سلامت غذایی (food security) رخ نمود، به این معنا که مخالفان روش‌های تراریخته کردن گیاهان و جانوران، اعتقاد دارند که این محصولات برای تندرستی انسان مضراتی دارند. این موضوع دستمایه منازعات علمی و حتی سیاسی میان موافقان و مخالفان محصولات تراریخته شده  است. بنابراین پرسش کلیدی آن است که آیا حقیقتا این محصولات برای سلامتی انسان و دام مضرند؟!

آیا محصولات تراریخته برای انسان و دام مضر هستند؟!

معاون آموزشی سابق دانشکده کشاورزی دانشگاه شاهد تأکید کرد: در پاسخ به این سوال که محصولات تراریخته برای سلامتی انسان و دام مضر هستند یا خیر باید گفت که:  اولا در راستای راهبرد امنیت غذایی چاره‌ای جز استفاده از روش های میانبر به جای روش های سنتی نداریم. مهندسی ژنتیک یکی از این راه‌های میانبر است. راهی که در آن تولید یک محصول بجای 10 تا 12 سال 3 الی 4 سال زمان می‌برد؛ ثانیا تا کنون هیچ مدرک معتبر و مستندی در رابطه با مضر بودن این فراورده ها از سوی مخالفان آن ها ارائه نشده اند.

وی با اشاره به گزارش منتشر شده از سوی آکادمی علوم آمریکا در ماه مه 2016 گفت: بین محصولات تراریخته و غیر تراریخته (سنتی) از لحاظ تهدید سلامت انسان و محیط زیست به ویژه در محصولاتی مانند ذرت، سویا و پنبه، تفاوت معناداری دیده نشده است، این گزارش بر مبنای پژوهشی است که در دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا انجام شد؛ پژوهشگران این گزارش از 900 مقاله و گزارشات علمی که در طی دو دهه گذشته در رابطه با اثرات مثبت و منفی محصولات تراریخته  به چاپ رسیده اند استفاده کردند و همچنین نظرات بیش از 80  مصاحبه شونده و بیش از 700 کامنت  از مردم عادی را در این ارتباط ثبت و ضبط کردند.

عضو هیأت علمی دانشگاه شاهد تصریح کرد: براساس بررسی داده های اپیدومیولوژک در ایالات متحده و کانادا که در آنها مصرف محصولات تراریخته از اواخر دهه 1990 آغاز شده است و در بریتانیا و اروپای غربی که محصولات تراریخته به طور محدودتر کشت و کار می شوند، مشکل خاصی در رابطه با سرطان زا بودن و ناهنجاری‌هایی مانند چاقی و اوتیسم یافت نشده است.

کردنائیج در پایان خاطرنشان کرد: به اعتقاد اینجانب به عنوان یک متخصص زیست فناوری، باید به جای وارد شدن در دعوای میان موافقان و مخالفان محصولات تراریخته، که در بسیاری از موارد به یک کشمکش سیاسی بیشتر شبیه است، لازم است سطح آگاهی‌های مردم را در رابطه با این فراورده‌ها به صورت علمی افزایش داده و در کنار آن زمینه و امکانات فنی لازم را برای ارزیابی فراورده‌های تراریخته از لحاظ سلامت غذایی بر طبق استاندارهای جهانی فراهم کنیم یعنی محصولات تراریخته را اگر قرار است مورد استفاده قرار دهیم، پیش از هر چیزی، از سلامت غذایی آنها اطمینان حاصل کنیم.

 

 

محصولات تراریخته مزیت و برتری واقعی ندارند

یک متخصص در گفت‌وگو با خبرگزاری علم و فناوری اظهار کرد: از بذرهای تراریخته کار خاصی برنمی‌آید و بازده و عملکرد برتری ندارند آنها صرفا یا در برابر علف‌کش‌ها مقاوم هستند یا حشره کش‌های خاص خود را تولید می‌کنند که هردو مضر بوده و به طبیعت آسیب می‌رسانند، ضمن اینکه مبارزه با آفات و غیره دارای راه‌های جایگزین هستند.

کشاورز نمونه برنج کار هم در گفت‌وگو با خبرگزاری علم و فناوری با اشاره به برنج ارگانیک گفت: برای چه ما می‌خواهیم به ژن بذرها دست بزنیم؟ مثلا می‌گویند مزیت بیشتری دارد؛ مثلا می‌گویند در‌حالی‌که ما بحران آب و غذا داریم، با استفاده از این بذرها می‌شود بیشتر تولید کرد، درصورتی‌که به‌هیچ‌وجه اینطور نیست! تولید با آن ارقام بذرهای دستکاری شده‌ای که آنها برای کشت پیشنهاد می‌کنند، اصلا بالا نیست. میزان تولید آن در هکتار اصلا پرمحصول نیست. حدود ۴ تن در یک هکتار است که نمی‌تواند جلوی واردات را بگیرد و ما با این بذر دستکاری شده خودکفا نمی‌شویم .

 

 

چرا نباید به برنج ارگانیک اعتماد کرد؟

بهزاد قره‌یاضی، رئیس انجمن ایمنی زیستی در گقت‌وگو با خبرگزاری علم و فناوری با تاکید بر این که محصولات تراریخته و ارگانیک به دنبال تغییر طعم محصولات نیستند، اظهار کرد: به طور کلی قیمت محصولات ارگانیک از قیمت سایر محصولات کشاورزی بالاتر است، چون تولید آنها به دلیل اینکه اگر بر روی زمینی که قرار است محصولات ارگانیک تولید شود، کود و یا سم استفاده شود، به مدت سه سال نباید کاشت انجام شود، مشکل و گران است.

قره یاضی با اشاره به دلایل محال بودن تولید ارگانیک برنج توضیح داد: پیوستگی مزارع برنج در شمال کشور موجب شده تا آب یک مزرعه وارد سایر مزارع دیگر شود در حالی که در همه مزارع از سم برای از بین بردن آفات  استفاده شده است از این رو اگر مزرعه‌ای بخواهد تولید ارگانیک برنج داشته باشد، باید جلوی ورود آب مزرعه‌ای که سم خورده، گرفته شود.

ارگانیک‌ها از تراریخته‌ها خطرناک‌ترند؟

رئیس انجمن ایمنی زیستی درباره محصولات ارگانیک گفت: نتایج مقالات متعددی نشان می‌دهد که احتمال سرطان‌زا بودن «آفلاتوکسین» موجود در محصولات ارگانیک بیشتر از سرطان‌زایی محصولات غیرارگانیک است؛ از آنجا که سم به محصولات ارگانیک زده نمی‌شود، ممکن است آفات از این محصولات تغذیه کنند.

وی افزود: تغذیه آفات از محصولات کشاورزی سوراخی را ایجاد می‌کند که این سوراخ مرکز رشد قارچ است، همین قارچ به آفلاتوکسین و سرطان منجر می‌شود.

کلام آخر

با توجه به موارد گفته شده، هنوز باید پژوهش‌های بسیاری بر محصولات تراریخته انجام و مشخص شود در صورت مصرف این موارد چه تاثیراتی بر سلامت افراد می تواند بگذارد؟ آیا در صورت استمرار امنیت و سلامت جامعه به خطر نمی‌افتد؟ تاثیرات زیست محیطی این مصحولات چیست و آیا مزایای آن بر مضراتش ارجحیت دارد که از شیوه تولید محصولات کشاورزی و غذایی ارگانیک فاصله بگیریم و به سمت تولید و واردات مصحولات تراریخته روی آوریم؟ آیا زمان آن فرانرسیده است که وزارت جهاد کشاورزی در شفاف سازی، تایید و یا رد این محصولات اقدامی کند؟

مهسا شمس کلائی

زمان انتشار: پنج شنبه ۱۶ شهریور ۱۳۹۶ - ۱۹:۵۶:۰۰

شناسه خبر: 36351

مطالب مرتبط :
جوابیه

جوابیه مدیر گروه بهداشت و ایمنی مواد غذایی دانشگاه علوم پزشکی یزد به یک خبر

مدیر گروه بهداشت و ایمنی مواد غذایی دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد با انتشار جوابیه ای به انتشار خبری در مورد محصولات تراریخته واکنش نشان داد.

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب