گنج بزرگ در دل زباله های سیاه / زباله های ایران قاچاق می شوند!

امروزه زباله بخش جدايي ناپذير زندگي بشر است و در صورت مديريت صحيح درآمدهاي كلاني در اين صنعت مهم نهفته است، ولي متاسفانه در كشور ما به اين حوزه مهم توجه نشده و زباله هاي ايران به دليل تنوع زياد به كشورهاي خارجي قاچاق مي شوند.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری از اردبیل؛ آنچه كه امروزه بزرگ‌ترین معضل زیست بوم جهانی است، از آن به عنوان طلای کثیف نام می‌برند كه موادی زائد، متعفن و در مواردی بسیار خطرناک و مانا هستند. امروزه به طور میانگین در سطح جهان، روزانه بیش‌ از 5/3 میلیون‌ تن‌ انواع زباله تولید می‌شود. در این میان بیشترین و خطرناک ترین پسماندها را مواد پلاستیکی و انواع آشغال های صنعتی شامل می شوند که تنها توسط انسان‌ها تولید شده و به طرز وحشتناکی هم در طبیعت ماندگاری دارند. عمر طولانی و آفت زیان بار این نوع از پسماندهای انسانی، نه تنها به محیط زیست و زیست بوم گیاهی و جانوری صدمات جبران ناپذیری وارد می آورد، بلکه جمع‌آوری و امحای آن هم به طور روزانه هزینه‌های سرسام آوری را باعث می شود.

ایرانی‌ها سالانه ٢٠میلیون تن زباله تولید می‌کنند، مقداری که بیش از متوسط جهانی تولید زباله است و براساس آمار اعلام شده ٢٠درصد زباله‌ها در روستاها و ٨٠درصد آن در شهرها تولید می‌شود.

صنعت بازیافت در دهه‌های اخیر در کشورهای توسعه‌یافته با سود‌آوری فراوانی همراه است. آنها از بخش‌های مختلف زباله به صورت‌های مختلف استفاده می‌کنند. بخشی از این زباله‌ها به چرخه مواد اولیه کارخانه‌ها باز می‌گردد و از بخش دیگری از آن انرژی تامین می‌شود.

تولید زباله اساسا فرایندی گریزناپذیر است، اما در این روند می شود با تمهیداتی هر چند ساده، از حجم گسترده و فزاینده آن کاست. هر چند نوع و میزان تولید زباله در جوامع کمتر توسعه یافته با جوامع پیشرفته متفاوت است، اما تفاوت در اینجاست که در کشورهای توسعه یافته قریب به 80درصد از انواع پسماندها بازیافت می شود و از این طریق آسیب کمتری به زیست بوم و محیط زیست طبیعی وارد می آید. این در حالی است که بازیافت زباله در کشوری چون ایران، تنها بالغ بر هشت درصد است و در نتیجه قریب به 90درصد پسماندهای شهری، صنعتی، بیمارستانی و کشاورزی در کشور با روش هایی نامناسب و از جمله دفن و یا سوزاندن امحا می شوند؛ اتفاقی که علاوه بر آسیب های زیست محیطی، بسیار خطرناک و هزینه بر هم هست.

زباله و انواع آن

زباله های خانگی و شهری: عمدتا از پسمانده مواد غذایی و پوست میوه و سبزی، کاغذ، پلاستیک، قطعات فلزی، شیشه، پارچه و چوب تشکیل شده است.

زباله های کشاورزی، صنعتی و ساختمانی: شامل ضایعات کشاورزی، فلزات، مواد پلاستیکی و شیمیایی و نخاله های ساختمانی است که در جریان فعالیتهای اقتصادی، تولید می شود.

زباله های بیمارستانی: مواد حاصل از فعالیت های پزشکی و درمانی نظیر سرنگها، مواد پانسمان و باقیمانده داروها و وسایل جراحی را تشکیل می دهند .

زباله های خطرناک: زباله هایی هستند که تأثیرات شیمیایی وخورندگی، آتشزایی و انفجاری، پرتوزایی و سمی دارند؛ مانند باتری، روغن ترمز، حشره کش، رنگهای روغنی، ضدیخ، لامپهای کم مصرف و فلورسنت، زباله های الکترونیکی مانند رایانه ها و تجهیزات جانبی آنها، لوحهای فشرده، گوشی های تلفن همراه هوشمند و همچنین زباله های هسته ای یا اتمی.

زباله های الکترونیکی مقدار زیادی فلزات سمی و خطرناک مانند جیوه، سرب و کادمیوم دارند.

زباله های بیمارستانی و زباله های خطرناک باید با روشها و شرایط خاصی دفع شوند و رهاکردن یا دفن آنها در محیط، صحیح نیست و عواقب زیانباری در پی دارد.

کشورهای صنعتی به ویژه امریکا و چین بزر گترین تولیدکنندة تجهیزات الکترونیکی هستند. این تجهیزات که به کشورهای دیگر صادر می شود، میزان زباله های الکترونیکی را در کشورهای دیگر نیز افزایش می دهد.  در برخی از کشورها بازیافت این زباله ها به طور غیراصولی انجام می شود.

در کشورهای آسیای جنوب شرقی مانند کرة جنوبی، اندونزی، هن گکنگ، سنگاپور، مالزی و ... میزان زباله های خطرناک الکترونیکی به مرحلة هشدار رسیده است

.

مدیریت پسماند

مدیریت پسماند یا دفع زباله عبارت است از همهٔ فعالیتهایی که برای جمع آوری، حمل و نقل، پردازش، بازیافت، دفن بهداشتی یا انهدام زباله ها انجام می شود. مدیریت پسماند و شیوه های آن در کشورهای مختلف، متفاوت است.  برخی کشورها در مدیریت پسماند بسیار موفق بوده اند و برخی هنوز نتوانسته اند به روش هایی مناسب دست پیدا کنند.

در کشور ما، در هر شهر "سازمان مدیریت پسماند " که وابسته به شهرداری است و امور مربوط به پسماند را بر عهده دارد.

 

روش های بازیافت زباله

 

حمل

زباله های خانگی و خیابانها در کامیون های جمع آوری زباله تخلیه می شوند، سپس این ماشینها، زباله ها را به گورستان زباله  می برند.

 

گورستان زباله

خا کچال  (یا گورستان زباله) گودالی است که آن را برای انبارکردن پسماند، حفر می کنند.  گورستا نها را معمولاً در خارج از شهرها و مناطق مسکونی، بنا می کنند.

پوشش پلاستیکی و خاک رس را مانند آستر در ته گورستان و کناره های گودال قرار می دهند.  اگر دفن زباله با اصول و شرایط صحیح صورت نگیرد، شیرابهٔ زباله ها به زمین نشت می کند و وارد آبهای زیرزمینی می شود.  پس از ریختن زباله در گودال، روی آن یک لایه خاک می ریزند و آن را با بولدوزر صاف می کنند.  به علت تجمع گاز ناشی از زباله ها در زیر خاک، ممکن است انفجار رخ دهد.  به همین دلیل، لوله هایی برای خارج کردن گاز در این محل نصب می کنند.  گورستا نهای زباله در مناطق پرباران و مرطوب مشکلات بیشتری از نظر روان شدن شیرابه ها ایجاد می کنند.

اگر زباله ها به طور بهداشتی دفن نشوند یا بخشی از آنها در زمینها پراکنده شوند، انواع آلودگی ها از طریق پرندگان و دامها وارد چرخهٔ غذایی می شود و موجودات زنده و انسان را بیمار می کند.  پراکندگی زباله در سطح آب ها و زمین به ویژه زمین های شیب دار موجب سرازیر شدن شیرابه ها می شود و شیوع انواع بیماریهای عفونی و خطرناک و تجمع و افزایش جانوران موذی را به دنبال دارد.

حتی اگر دفن زباله به شیوه بهداشتی صورت بگیرد، وقتی گورستان زباله پر می شود باید به سراغ کندن گودال دیگری برای دفن زباله برویم. بنابراین، ما مرتباً به مکانهای جدید برای دفن زباله نیاز داریم؛ چون گورستانها پر شده اند و یا در حال پرشدن هستند.

 

سوزاندن زباله

یکی دیگر از راههای انهدام زباله ها سوزاندن آنها است. البته سوزاندن زباله در دستگاههای زباله سوز نیز مشکلاتی چون آلودگی هوا را در پی دارد و خاکسترهای حاصل از سوزاندن آن نیز سمی است و باید دفن شود.  احداث کارخانه های زباله سوز به ویژه اگر مجهز به فناوری های پیشرفته باشند و استانداردهای آلایندگی را داشته باشند گران و پرهزینه اند.

 

تولید انرژی از زباله

امروزه با احداث نیروگا ههای زباله سوز، انرژی گرمایی و الکتریکی از سوزاندن زباله به دست می آورند. همچنین نیروگاه های زیست گاز )بیوگاز( با استفاده از گاز حاصل از زباله هایی که منشأ زیستی دارند، برق و گرما تولید می کنند. در ایران، نیروگاه های زیست گاز شیراز و مشهد نمونه ای از این نیروگاه هاست.

 

تولید پوسال )کُمپوست(

پوسال )کمپوست(  نوعی کود آلی و طبیعی است که در اثر فرایندهای زیستی حاصل می شود.  این کود آلی در اثر پوسیده شدن و تجزیهٔ بقایای گیاهی مانند سبزی ها، میوه ها، علف ها، برگ ها و پسماندهای خانگی و شهری با روش خاصی به دست می آید.  به این کود، خا کبرگ هم می گویند.  در گذشته نیز کشاورزان از فضولات انسانی و حیوانی، کود تهیه می کردند و با آن خاک را قوت می بخشیدند. کودی که از پسماندهای کشاورزی و خانگی و خوراکی تهیه می شود، بسیار مغذی است و می توان در باغداری، کشاورزی و تقویت خاک باغچه و گلدان از آن استفاده کرد.

 

كشورهاي  موفق در صنعت بازيافت زباله

پسماندها در گذشته نه‌چندان دور موادی غیرقابل استفاده بود که معدوم می‌شد، اما با پیشرفت تکنولوژی مشخص شد بازگرداندن زباله به چرخه صنعت سودمند است. رفتار مناسب شهروندان یکی از مهم‌ترین ارکان بازگرداندن زباله به چرخه صنعت است. مدیران شهری، کارشناسان محیط زیست و جامعه‌شناسان کشورهای آلمان، دانمارک، سوئیس و ایتالیا با برنامه‌ریزی بلندمدت و اجرای روش‌های مناسب فرهنگ تفکیک و بازیافت پسماند را در جامعه نهادینه کردند تا این کشورها را به نمونه‌های موفق بازیافت پسماند تبدیل کنند.

سوئیس

سوئیس به سیستم تفکیک و بازیافت زباله‌هایش می‌بالد. در اکثر فروشگاه‌ها و سوپر مارکت‌ها سطل‌های سبز و قهوه‌ای‌رنگ تعبیه شده‌ است تا پسماندها ـ شیشه، کاغذ و... ـ در آنها انداخته شود. خودروهای شرکت‌های جمع‌آوری زباله براساس برنامه از پیش تعیین شده، یک روز در ماه را به جمع‌آوری زباله‌های کاغذی ـ مقوا، قبوض شهری، روزنامه‌ها و مجلات و بسته‌بندی مواد غذایی ـ اختصاص می‌دهند تا به کارخانه بازیافت ارسال شوند. رفتگران هر دو هفته یکبار نیز زباله‌های سبز ـ گلدان‌ها، چمن‌های کوتاه و شاخه‌های هرس شده ـ را از کنار سطل‌های زباله جمع‌آوری می‌کنند.

فلزات ـ آلومینیوم، سرب، مس و آهن گالوانیزه ـ باتری‌ها، روغن‌ها و سایر مواد شیمیایی به فروشگاه‌ها و مخازن ویژه ارسال می‌شود، اما افرادی که علاقه‌ای به بازیافت زباله‌شان ندارد باید در ازای دور انداختن هر کیسه زباله 2 یورو بپردازند.

دانمارک

در دانمارک به زباله به عنوان منبعی گرانبها و ارزشمند توجه می‌شود. از سال 2003 تاکنون به طور متوسط هر شهروند دانمارکی سالانه بیش از 559 کیلوگرم زباله ـ کاغذ، بطری پلاستیکی، باتری، شاخه‌های هرس شده، گلدان، دارو، مواد غذایی و... ـ تولید می‌کند. بر اساس گزارش سال 2013 اداره آمار دانمارک بیش از 3 درصد ـ 35 هزار نفر ـ جمعیت این کشور در صنعت جمع‌آوری، تفکیک و بازیافت پسماندها فعالیت می‌کنند.

آلمان

شهروندان آلمانی که به تفکیک زباله‌های خانگی اهمیت زیادی می‌دهند، خود را قهرمان حفظ محیط زیست جهان می‌نامند. در هر ساختمان‌ 5 سطل برای جداسازی جعبه‌های شیر، کاغذ، مقوا، شیشه، مواد غذایی، گیاهان و زباله‌های تفکیک نشده تعبیه شده است. همچنین همه شهروندان باید باتری‌ها و مواد شیمیایی را به مراکز ویژه پسماند تحویل دهند.

ایتالیا

بتازگی دولت ایتالیا قانون سختگیرانه‌ای برای تفکیک زباله وضع کرده است. بر اساس این قانون افرادی که تا فاصله 500 متری خانه‌شان سطل تفکیک پسماند وجود داشته باشد، اما زباله‌ها را جدا نکنند تا 700 یورو جریمه خواهند شد. شهروندان رم باور دارند یافتن سطل زباله در این شهر دشوار است. شورای شهر رم با هدف تسهیل جداسازی زباله‌ها سطل‌های زباله رنگارنگی در نقاط مختلف شهر نصب کرده است.

فعالان طلاي كثيف خواهان زباله هاي ايران هستند

گروهی از فعالان «طلای کثیف» هندی و چینی كه به ایران سفر کردند، تنوع و قابلیت زباله های ایرانی چنان برایشان جذاب بود که خواهان خرید آن شدند. پیش از این نیز، مافیای زباله ایران، در صنعت PET قاچاق گسترده ای را به سوی چین سامان داده بودند. گاردین در گزارش سال 2014خود نوشت:« مافیای زباله در ایران بطری های پلاستیکی استفاده شده را به صورت تکه های کوچک می برند و با کشتی به چین می فرستند. در چین PET به فیبرهایی تبدیل می شود که در تولید کامپیوتر کاربرد دارد.»

این در حالی است که تنها استفاده بازیافتی از زباله در ایران منحصر به تولید کود می شود که آن هم به دلیل وجود خرده شیشه در آن، مورد استقبال کشاورزان قرار نگرفته است.

صديف بدري نماينده شهرستان هاي نير، نمين، سرعين و اردبيل بيان مي كند:  اگر بخش خصوصی فعال در حوزه بازیافت زباله مشوق‌های قانونی و مالی لازم را داشته باشد، صنعت طلای کثیف در ایران نیز با استقبال سرمایه‌گذاران روبه‌رو خواهد شد.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اردبیل اظهار مي كند:  روزانه به طور میانگین حدود ۳۵۰ تن زباله در شهر اردبیل تولید و دفن می‌شود و اقدامات موثر و خوبی در راستای جلوگیری از آلودگی زیست محیطی در اطراف و حومه محل دفن و ایستگاه جمع‌آوری زباله در شهر اردبیل انجام شده است که پوشش‌دهی روزانه زباله با خاک، پاک سازی زمین‌های زراعی و مرتعی مجاور از پسماندهای نایلونی و پلاستیکی و جمع‌آوری شیرابه زباله از اقدامات صورت گرفته در این رابطه است.

محمد خداپرست با بیان اینکه در پی برنامه‌های بررسی وضعیت زیست‌محیطی پایش محل دفن زباله یکی از ضروریات است، افزود: این ایستگاه جمع‌آوری زباله به عنوان مرکز موقتی دفن پسماندهای شهری در حاشیه شهر اردبیل در نظر گرفته شده است که تمامی اقدامات جمع‌آوری، ذخیره، بارگیری و انتقال زباله در همین ایستگاه موقت انجام می‌شود.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اردبیل تصریح مي كند: رعایت ضوابط و جلوگیری از آلودگی محیط زیست از طریق پراکنده شدن زباله در زمین های مجاور ایستگاه که در مواردی منجر به نارضایتی برخی از اهالی روستاهای منطقه می‌شود باید در دستور کار ماموران مشغول به فعالیت در این محل قرار گیرد که نیاز است تا در این زمینه برخی هشدارها جهت بهبود فعالیت و عملیات دفن و جمع‌آوری زباله و پسماندهای شهری به پرسنل فعال در این حوزه داده شود.

خداپرست با اشاره به لزوم جلوگیری از آتش‌سوزی زباله در محلهای دفن زباله در شهر اردبیل افزود: ضرورت دارد تا از آتش زدن زباله‌ها و پسماندهای شهری در محل های جمع‌آوری و دفن به کلی جلوگیری شود چرا که این مسئله منجر به انتشار انواع گازهای سمی و آلودگی هوا می‌شود و در نهایت این اقدام خطرناک برخی آلودگی‌های غیرقابل جبران شهری را نیز به دنبال دارد.

 

انتهاي پيام / مريم عيدي

زمان انتشار: پنج شنبه ۱۴ دی ۱۳۹۶ - ۰۸:۰۰:۰۰

شناسه خبر: 49425

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
نظرات ارسال شده :
تعداد نظرات : ۱ نظر
صادق شمشیری
۰ مخالف          ۰ موافق
یکشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۷ - ۲۰:۳۱:۴۰

سلام مطالب خیلی خوبی بود ب دردم خورد.ممنون

اشتراک گذاری مطالب