خبرگزاري علم و فناوري از اردبيل گزارش مي دهد؛

سرمازدگي بهاره چيست و چگونه مي توان با خسارات آن مقابله كرد؟/آمادگی مدیریت بحران استان اردبيل برای جلوگیری از سرمازدگی باغات

سرمازدگي بهاره يكي از عواملي است كه خسارت قابل توجهي را به باغداران وارد مي كند، از اينرو مديريت بحران استان اردبيل براي جلوگيري از خسارت سرمازدگي باغات اعلام آمادگي كرده است و سعي در فرهنگ سازي براي اطلاع رساني به مردم جهت مقابله با اين پديده را دارد.

به گزارش خبرگزاري علم و فناوري از اردبيل؛ سرما و یخبندان از جمله پدیده هاي طبیعی هستند که خسارت هاي فراوانی در برخی از سال ها به باغات میوه وارد می نمایند . آسیب هاي ناشی از سرما در درختان خزاندار بسته به نوع گونه و رقم متفاوت بوده و این عمل غالباً ناشی از سرماي زودرس بهاره می باشد.  براي هرگونه و رقم نه تنها درجه حرارت مطلوب وجود دارد بلکه مراحل رشد و فعالیت هاي گوناگون گیاهان، داراي حرارت هاي ایده ال و همچنین محدوده حرارتی کشنده و حداقل و حداکثر می باشد. کاهش دما از آستانه تحمل حداقل گیاه می تواند خسارت زا باشد. باغداران کاملاً از نتایج زیان بار عدم مقاومت درختان در برابر سرماي زمستان مطلع هستند بنابراین شناخت از چگونگی وقوع سرما و یخبندان و علایم ناشی از وقوع این پدیده در هر ناحیه می تواند برنامه ریزان کشاورزي و خود باغداران را به منظورکاهش خسارت سرما راهنمایی و کمک نماید خوشبختانه پیشرفت هاي دانش بشري در علوم مختلف از جمله هواشناسی و تحلیل داده هاي حاصل از تغییرات جوي امکان پیش بینی یخبندان هاي فصلی را فراهم نموده است، به نحوي که باغداران با بکارگیري برخی تدابیر، تا حدودی می توانندخسارت هاي احتمالی را کاهش دهند.

 

تعریف سرمازدگی و یخ زدگی:

سرمازدگی عبارتست از تغییرات فیزیکی و یا فیزیولوژیکی انگیخته شده در اثر روبرو شدن اندام هاي مختلف گیاه با دماه هاي پایین و بالاتر از نقطه انجماد ( بین 0تا 10 درجه سانتی گراد) که با پیدایش علایم بکار می رود.  

 

انواع سرما و یخ زدگی:

سرمازدگی انتقالی(جبهه اي یا سیکلونی(  

به سرمایی که در اثر هجوم یک جریان سرد و قطبی و عبور آن از یک منطقه پیش می آید و موجب کاهش شدید و ناگهانی درجه محیط به چندین درجه زیر صفر می شود اطلاق می گردد این جریان بیشتر در دوران رکود درختان میوه )زمستان( بوقوع می پیوندد.

سرمازدگی تشعشعی

سرما و یخبندانی که کاملا منطقه اي بوده و در یک محدوده معین بدون اینکه هواي سرد از سایر نقاط به منطقه نفوذ کند در اثر تشعشع از سطح زمین در همان محل بوجود می آید این نوع سرمازدگی بر خلاف نوع اول همواره در شب هاي ساکت و آرام بدون ابر و باد ظاهر می شود. بسته به نوع فصل نیز خسارت وارده متفاوت می باشد به عبارتی زمان وقوع سرما نیز پراهمیت بوده و براین اساس تقسیم بندي زیر صورت گرفت است .

سرمازدگی دیررس بهاره

سرماهاي بهاره خیلی خطرناك تر از از یخبندان هاي اوائل پائیز می باشند این نوع سرمازدگی بیشتر در مناطق معتدله رخ داده و باعث خسارت به گل و میوه می گردد، زیرا گل ها و میوه هاي جوان حساستر از میوه هاي رسیده می باشند.  امکان وقوع سرماي بهاره در موقع باز شدن گل هاي درختان وجود دارد طول مدت این نوع سرما کوتاه بوده و از چند ساعت تا حداکثر سه روز بیشتر نیست . حساسیت به سرماي دیررس بهاره به ترتیب: میوه کوچک>گل کاملا باز شده > گل نیمه باز > جوانه هاي باز نشده می باشد.

بنابراین در مورد میوه هاي مانند بادام ،زردآلو و هلو که داراي نیاز سرمایی کمتري می باشند توصیه می شود از ارقام دیرگل استفاده شود.  بمنظور پی بردن به خسارت سرمازدگی دیرس بهاره تخمدان گلها و میوه هاي کوچک معاینه می شوند که در صورت سبز بودن می توان نتیجه گرفت که گل یا میوه اسیب ندیده است.

علایم سرمازدگی

تحمل گونه ها و ارقام به سرما و یخبندان متفاوت است همچنین حساسیت اندام هاي مختلف گیاهی به یخ زدگی و سرما نیز تفاوت دارد به ترتیب ریشه ها ، برگ ها ، شاخه هاي نورسته و جوانه ها بیشترین حساسیت را دارا می باشند. با توجه به اینکه ریشه ها در داخل خاك فعالند کمتر در معرض آسیب هاي ناشی از سرمازدگی قرار می گیرند.  در ماه هاي پاییز، تقریبا میزان مقاومت پوست و آوندهاي چوبی یکسان است، ولی به هنگام زمستان شانس زنده ماندن پوست کمتر خواهد

 

خسارت در جوانه ها و گل

  خسارت هاي مورفولوژیکی سرمازدگی در جوانه ها عبارتند از تغییر رنگ و قهوه اي شدن اکسیداتیو بافت ها، نابودي گل هاي در حال تکامل در داخل جوانه و سیاه شدگی کامل اندام؛ در گل هاي تازه باز شده علائم خسارات عبارتند از پژمردگی کلاله و خامه، قهوه اي شدن کلاله و سپس خامه ، سیاه شدگی تخمدان، بهم پیچیدن و نکروز شدن گل آذین ها.

 

مدیریت و کنترل سرمازدگی در باغات میوه

راهکارهاي مختلفی براي حفاظت گیاهان در برابر آسیب هاي سرما و یخ زدگی وجود دارد که خود مبتنی بر یک یا چند اصول می باشد که مهمترین آن بعد اقتصادي پیشگیري از خسارت می باشد . موثرترین روش جلوگیري از آسیب سرما، انتخاب درست محل احداث باغ است نقش مهم انتخاب مکان مناسب در دوام دراز مدت یک باغ به هیچ وجه قابل انکار نیست. انتخاب مکان از طریق عواملی نظیر ارتفاع از سطح دریا، عرض جغرافیایی، درصد شیب زمین، خصوصیات خاك(بافت و ساختمان آن) خاصلخیزي و قابلیت نگهداري

 

مدیریت ابیاري و تغذیه گیاه

گیاهانی که با مقادیر بهینه و متعادل عناصر غذایی رشد می کنند می توانند دماهاي پایین را بهتر تحمل کنند و آسیب هاي ناشی از سرما در آنها خیلی سریع بهبود می یابد.  یک گیاه سالم نقطه یخبندان پایین تري دارد همچنین گیاهانی که تحت تاثیر تنش خشکی قرار دارند قدرت رشد و تحمل پذیري کمتري خواهد داشت بنابراین مدیریت تغذیه و ابیاري در باغات میوه بایستی جدي گرفته شود .  در زمستانهاي خشک و به ویژه قبل از یخ زدگی شدید نیز باید آبیاري انجام گیرد البته به این نکته نیز توجه نمود که کاهش ابیاري در اوایل پاییز و زمستان ایجاد رکود در درخت را تسریع می کند . توصیه کود ي براساس انالیزهاي ازمایشگاهی (خاك و برگ) صورت گرفته و از محلی به محل دیگر متفاوت است.  تحقیقات نشان می دهد که کوددهی توسط ازت نباید در اواخر پاییز انجام شود. زیرا ازت رشد بافت هاي نرم را تحریک می کند که به سادگی توسط سرما آسیب می بینند. کودهایی با پتاسیم بالا موجب افزایش ضخامت دیواره سلولی و مقاومت بیشتر به آسیب سرما می شود.

 

مدیریت خاك

با اجراي مدیریت خاك می توان میزان کاهش دماي هوا و خطر وقوع یخ بندان را تا حدودي کاهش داد. براي تامین حداکثر حفاظت ممکن، خاك بایستی مرطوب ،عاري از علفهاي هرز و گیاه پوششی باشد. مبارزه با علف هاي هرز همراه با رطوبت مناسب در زیر گیاه یک میکروکلایمی گرم تر را به وجود می آورد و به کاهش آسیب حاصل از سرما کمک می کند. باید توجه داشت خاك بسیار مرطوب می تواند مقاومت به سرما را کاهش دهد. همچنین سعی نمود با احداث درختان بادشکن از ورود هواي سرد به داخل باغ جلوگیري نمود و با استفاده از روش هاي مختلف هواي سرد را از محیط رویش گیاهان دور نمود.

 

استفاده از بخاري ها )پلارها(ي باغی

تشعشع حرارتی به وسیله اندام هاي گیاه که مستقیماً در معرض میدان عمل بخاري ها قرار دارند جذب می شوند، تاثیر تشعشع حرارتی به نسبت معکوس با مربع فاصله کم می شود لذا بهتر است که تعداد زیادي بخاري با شعله کم بسوزد تا از تعداد کم با شعله قوي استفاده گردد .به طور معمول تعداد 70 -80عدد بخاري راي هر هکتار باغ به فاصله 5- 6 متري استفاده می شود ، از این روش در شب هاي که وارونگی حرارتی شدید باشد با موفقیت می توان استفاده نمود . سوخت مصرفی این نوع بخاري می تواند از نفت،گازوئیل،چوب ،زغال سنگ باشد بخار هاي نفتی مطلوب تر از بقیه بوده ولی بدلیل گرانی سوخت در محصولات گران قیمت نظیر مرکبات، پسته و انار استفاده می شود.

 

استفاده از ماشینهاي مولد باد

استفاده از این روش چندان قابل اطمینان نیست به کمک این روش می توان هواي منطقه وارونگی را شکست بدین ترتیب که موتورهایی با پروانه هاي بزرگ که روي پایه هایی به ارتفاع 10 -13 متردر سطح باغ نصب می شوند به حرکت درمی آید و هواي گرم بالا را به سطح باغ هدایت می کنند براي موثر بودن این روش بایستی ماشین هاي مولد باد قبل از تشکیل وارونگی شروع به کار نمایند.

 

استفاده از آبیاري بارانی

آب زمانی که یخ می زند مقداري گرما آزاد می کند و باعث گرم شدن باغ می شود از طرف دیگر وقتی که آب روي جوانه یخ می زند همانند عایقی عمل کرده و مانع از پایین رفتن دماي آن به زیر صفر درجه مي شود. معمولاً به ازاي 2/5 ميليمتر آبیاري بارانی می توان 3 درجه سانتی گراد دما را افزایش داد.

 

حفاظت به وسیله غرقاب کردن

آبی که براي غرقاب کردن مصرف می شود دماي بالاتري از سطح سرد زمین باغ دارد. لذا با کاهش زیاد درجه حرارت زمین، هواي تحت وارونگی کمی گرمتر می شود و بازده تشعشع سطحی در حد بالاتري باقی می ماند. اگر از آب چاه به جاي منابع آبهاي سطحی براي غرقاب کردن استفاده شود حفاظت در مقابل سرما موثرتر خواهد بود.

 

سیستم چاهک معکوس انتخابی

از روشهاي مبارزه با سرمازدگی تشعشعی است. هدف سیستم چاهک این است که با انجام کار و صرف انرژي بهینه بر خلاف نیروي جاذبه عمل کرده و با جمع کردن کل هواي سرد کف باغ و فرستادن آن به بالا(15 تا 90 متر) لایه هاي هواي گرم را جایگزین لایه هاي سرد کند.  تعیین تعداد و موقیعت دقیق دستگاه مستلزم انجام مطالعات فنی براي هر باغ است.

 

اقدامات لازم پس از یخ زدگی درختان میوه

قسمت هاي آسیب دیده و خشک شده بعد از تشخیص باید کاملا قطع شوند تا به کانون آفات و بیماري ها مبدل نگردند.  بافت چوبی آسیب دیده را می توان از تغییر رنگ لایه کامبیوم(بافت هدایت کننده مواد غذایی ) هاي خسارت زده و قطع آن ها باید حداقل چند ماه صبر نمود بنابراین قبل از شروع فصل رشد از هرس خودداري نمود و با مشخص شدن عمق آسیب) بر حسب خشکیدگی و پیشروي سرمازدگی ( در شاخه ، اسکلت درخت را احیا نمود.  بر اثر صدمه اندامهاي هوایی فعالیت ریشه نیز کاهش می بابد لذا با تغذیه مناسب و متعادل بازیابی و ترمیم قسمت هاي مختلف اسیب دیده درخت تسریع می گردد.

آمادگی مدیریت بحران استان اردبيل برای جلوگیری از سرمازدگی باغات

مدیرکل مدیریت بحران استانداری اظهار مي كند: با توجه به افت 12 تا 14 درجه‌ای دما در بیشتر مناطق استان از عموم تولیدکنندگان بخش کشاورزی  اعم از باغداران، مرغداران، زنبورداران و دامداران انتظار داریم موارد قابل توجه و لازم را مبنای کار قرار دهند.

 فرهاد عبدالعلی‌پور بيان مي كند: لازم است مردم اطلاعیه و‌ پیش‌آگاهی‌های هواشناسی و توصیه های فنی سازمان جهاد کشاورزی برای محافظت از کندوها، نهالهای جوان، درختان شکوفه‌دار و پوشش گلخانه‌ها و ایجاد سیستم گرمایشی در باغات و اطمینان از سالم بودن تاسیسات گرمایشی مرغداری‌ها و دامداری‌ها دقت کنند.

مدیرکل مدیریت بحران استانداری اردبیل افزود: تمام تلاش ما بر این است که با همکاری و مشارکت همگانی بتوانیم خطرات و آسیب‌های ناشی از آن را به حداقل رسانده و مشکلات و موانع وجود را در این زمینه به حداقل برسانیم تا در حد امکان خسارت‌های کمتری را متحمل شویم.

وی خاطر نشان كرد: در راستای اطلاع‌رسانی و فرهنگسازی عمومی برای مقابله با بحران انتظار می‌رود مسئولان و به ویژه دهیاران همکاری و مشارکت لازم را داشته و مردم را نسبت به این مهم آگاه کنند.

 

خسارت 328 ميليارد توماني سرما به باغات اردبيل در سال گذشته  

رئیس سابق سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل اظهار كرد: در سال 96 به دنبال بارش برف و سرما و برودت هوا بیش از 328 میلیارد تومان خسارت به باغات استان اردبیل وارد شد که این میزان براساس پیش‌بینی‌های اولیه بوده است.

عديل سروي گفت: بیشترین خسارت سرمازدگی در شهرستان مشگین‌شهر بوده است و پیش‌بینی می‌شود که به دنبال برف و سرمای اخیر باغات مشگین‌شهر 19 میلیارد و 62 میلیون تومان، نمین 18 میلیارد و 500 میلیون تومان، خلخال 9 میلیارد و 400 میلیون تومان، کوثر 6 میلیارد و 700 میلیون تومان، نیر 6 میلیارد و 500 میلیون تومان و اردبیل نیز 6 میلیارد خسارت دیده باشند.

وي خاطر نشان كرد: به منظور جلوگیری از خسارات حوادث و بلایای طبیعی که خارج از اراده و کنترل نهادها و دستگاه‌ها است باید کشاورزان و باغداران به بیمه محصولات و اراضی کشاورزی خود توجه جدی داشته باشند و این امر در سطح استان فراگیر شود.

 


انتهاي پيام / مريم عيدي


 

زمان انتشار: پنج شنبه ۱۶ فروردین ۱۳۹۷ - ۱۷:۴۳:۳۴

شناسه خبر: 61216

مطالب مرتبط :
وضعیت قرمز آب در رود فاریاب/ نگرانی ۲۵۰باغدار این روستا را پایان دهید

علم و فناوری گزارش می‌دهد؛

وضعیت قرمز آب در رود فاریاب/ نگرانی ۲۵۰باغدار این روستا را پایان دهید

روستای رود فاریاب که هرساله پذیرای هزاران گردشگر داخلی و خارجی است، این روزها با مشکل کمبود آب مواجهه است و اگر مشکل آب این روستا حل نشود نه تنها دیگر خبری از گردشگر نیست بلکه ۲۵۰باغدار این روستا هم به دلیل از بین رفتن باغات خود مجبور به ترک روستا خواهند شد.

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب