۲۴ گویش ایرانی درحال فراموشی و انقراض!(قسمت دوم) خبرگزاری علم و فناوری - ۲۴ گویش ایرانی درحال فراموشی و انقراض!(قسمت دوم)
خبرگزاری علم و فناوری گزارش می دهد:

۲۴ گویش ایرانی درحال فراموشی و انقراض!(قسمت دوم)

ایران کشوری پهناور، با گویشها و لهجه های گوناگونیست که هریک غنای فرهنگ و تمدن آن منطقه را نشان می دهد.

به گزارش خبرگزاری علم وفناوری از خراسان شمالی چند سالیست که شاهد کمرنگ شدن زبان مادری در بین اقوام مختلف کشورمان هستیم، از این رو خبرگزاری علم و فناوری به بررسی ریشه های این پدیده پرداخته است.

بر پایه‌ی آماری که یونسکو ارائه داده است، بیش از ۵۰ درصد از ۷۰۰۰ زبان شناخته شده در دنیا در آستانه‌ی نابودی هستند. ۹۶ درصد از این زبان‌ها را تنها ۴ درصد مردم جهان به کار می‌برند و با ادامه‌ی روند کنونی تنها چند نسل دیگر این زبان‌ها فراموش می‌شوند. با روند کنونی هر دو هفته یک زبان به فراموشی سپرده می‌شود. از میان ۷۰۰۰ زبان، تنها چند صد زبان در نظام‌های آموزشی و رسمی در دنیا ارائه می‌شوند و کمتر از ۱۰۰ زبان در دنیای دیجیتال به کار گرفته می‌شوند. تصور کنید، از ۷۰۰۰ هزار زبان، کمتر از ۱۰۰ زبان.

 

٢۴ گویش ایرانی درحال فراموشی و انقراض!


در ادامه گزارش مرگ زبان مادری درباره علل و راهکارهای جلوگیری از این پدیده با استادان رشته های ادبیات فارسی و جامعه شناسی گفتگو کرده ایم که در ادامه می خوانید

 

عضو هیات علمی گروه ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی درباره عوامل موثر در فراموشی زبان مادری، در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری علم و فناوری در خراسان شمالی، اظهار کرد: امروزه شاهد نادیده گرفتن زبان مادری در جامعه هستیم که عوامل زیادی در بروز این نقصان تاثیرگذار است. اولین عامل رسانه های جمعی مانند صدا و سیماست، وقتی تمامی برنامه های تلویزیونی بومی به زبان فارسی پخش می شود و مجریان برنامه ها بویژه کودک به زبان فارسی حرف می زنند نباید جز وضعیت موجود انتظار دیگری داشت.
دکتر رجب فخرائیان با بیان اینکه فرهنگستان لغت در این زمینه کم کاری کرده است، افزود:
فرهنگستان لغت متاسفانه فاقد نیروهای متخصص در شناخت انواع گویشهاست از این رو نتوانسته نقش موثری در زنده نگهداشتن زبان مادری ایفا کند و فعالیتهایش تاکنون پررنگ و مثمرثمر نبوده است.
وی در بیان راهکارهای رونق بیشتر زبان مادری گفت: صدا و سیما می تواند در طول روز ساعاتی از برنامه های رادیو و تلویزیون را به پخش گونه های زبانی خاص اختصاص دهد و یا به تعداد سریالهای ساخته شده با لهجه های مختلف بیفزایند.
فخرائیان که خود طرح پژوهشی با عنوان واژه های گم شده زبان ترکی را به اتمام رسانده است، ادامه داد: با مساعدت و حمایت از زبان شناسان به واسطه گردآوری گویشهای رو به زوال می توان از این پدیده جلوگیری کرد.
وی با تاکید بر نقش مهم فرهنگستان زبان و ادب فارسی در این زمینه اضافه کرد: فرهنگستان زبان و ادب فارسی می تواند اطلس کامل و جامع زبان قومی و محلی آماده و منتشر کند تا گویشهای رو به زوال سرپا بمانند.
این استادیار دانشگاه آزاد اسلامی در پاسخ به این سوال که نقش آموزش و پرورش و آموزش عالی در اشاعه زبان مادری مطرح کرد: اختصاص ساعتی برای آموزش زبان مادری در مهد کودکها، کودکستان ها و مدارس و همچنین تدریس واحدهای درسی مشابه در دانشگاه ها به منظور ترویج زبان مادری می تواند در جلوگیری از پایان زبان مادری تاثیرگذار باشد.

 

زبان مادری، اعتباری رو به فراموشی

استادیار گروه مردم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی درباره علت فراموشی زبان مادری در ایران اظهار کرد: در هر جامعه ای یک زبان غالب و زبانهای فرعی زیادی داریم، در ایران هم زبان فارسی رسمی شناخته شده و سایر زبانها، گویشها و لهجه ها در حاشیه هستند. در قانون اساسی هم زبان فارسی به رسمیت شناخته شده و ارگانها و نهادهای مختلف برای ترویج آن هزینه و سرمایه گذاری می کنند. مکاتبات، کتابها و دروس مدارس تمامی به زبان فارسی هستند طبیعیست که سایر گویشها باید به فراموشی سپرده شوند.


علی اکبر محمودزاده در ادامه گفت: زبان، مهمترین وسیله ارتباطی بشر است و در ایران زبان فارسی مهمترین ابزار ارتباط جمعی بین تمامی جوامع مختلف به شمار می آید حتی اگر در شهرستان و یا استانی با گونه خاصی صحبت کنند زبان فارسی، کارکرد خودش را دارد.


وی با بیان اینکه ایران مجموعه ای از گویشهاست افزود: با در نظر گرفتن اینکه ایران کشوری با تنوع قومی فراوانیست می توان اینگونه توضیح داد که زبان مادری کارکرد صد در صدی در کل کشور ندارد زیرا هر گویشی به طور تقریبی در بین 10 الی 15 میلیون نفر رواج دارد اما 80 میلیون دیگر با زبان فارسی حرف می زنند پس به ناچار زبان مادری به حاشیه می رود. چرا که در جامعه امروز ما ارتباط جمعی و وسایل ارتباط مشترک گسترده شده و کاربردش از حرفهای روز مره فراتر رفته و تنها با گویشی خاص نمی توان با کل کشور ارتباط برقرار کرد از این رو به اجبار باید به یک زبان واحد صحبت کرد.


محمودزاده ادامه داد: زبان فارسی نیاز بیشتری را برطرف می کند در نتیجه طرفدار بیشتری هم دارد. متاسفانه این موضوع جنبه عاطفی و روانشناختی هم به خود گرفته است بطوریکه اگر کسی نتواند با زبان فارسی بخوبی صحبت کند نمی تواند نیازهایش را بخوبی برآورده کرده و حقارت، شکست و واپس زدگی را به همراه دارد.
این نویسنده کتاب با بیان گسترده بودن این موضوع اضافه کرد: موضوع مرگ زبان مادری تنها به گویشهای محلی ختم نمی شود بلکه در جامعه بین الملل هم سایر زبانها در حال فراموشیست چرا که وقتی 80 درصد مقالات علمی به زبان انگلیسی است چاره ای جز یادگیری زبان انگلیسی برای کسب دانش بیشتر دیده نمی شود.
وی در ادامه گفت: وقتی زبان انگلیسی همچون شاه کلید برقراری ارتباط با کل دنیاست ناخودآگاه اقبال عمومی به یادگیری آن بیشتر شده و نتیجه آن در سایه فرو رفتن زبان های مادری از جمله زبان فارسی در ایران است.


این عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی با بیان اینکه فراموشی زبان مادری جریان پیوسته امروز ماست اضافه کرد: جهان امروز دنیای رقابت است و آدمی به دنبال زبانی می رود که کارکرد قویتر داشته باشد، وقتی گویش های محلی و قومی هیچ جایگاهی در گسترش علم و دانش نداشته باشد خود بخود از گردونه یادگیری خارج می شود. زیرا با گسترش وسایل ارتباط جمعی و اینترنت زبان به سمت یکپارچگی پیش می رود.


وی با تاکید بر نقش انکارناپذیر آموزش و پرورش در قوت گیری زبان مادری ادامه داد: وقتی در مدارس به زبان فارسی آموزش داده می شود و برای کودکان دو زبانه یک ماه قبل از شروع مدارس کلاس یادگیری زبان فارسی برگزار می شود در واقع فرهنگ فراموشی زبان مادری از پشت میز مدارس شروع شده و این فرهنگ در بین کل مردم آن شهرستان اشاعه پیدا می کند.
محمودزاده برای جلوگیری از پدیده مرگ زبان مادری پیشنهاد داد: انتشار مطبوعات، کتابها و روزنامه هایی با زبان محلی می تواند در زنده نگهداشتن این گوهر گرانبها موثر باشد. نقش موثر رسانه ها نیز از نظر دور نگهداشته نشود.

 

      خبرنگار: محسن محمدی 

 

زمان انتشار: یکشنبه ۱۱ شهریور ۱۳۹۷ - ۱۳:۰۴:۵۸

شناسه خبر: 68587

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب