گامي نو در جهت ارتقاي سلامتي انسانها؛

ورود ريوند به صنعت رنگرزي

با اشكار شدن اثرات سوء رنگ هاي شيميايي براي سلامتي انسانها گياهان دارويي رنگزاي طبيعي جايگاه ويژه اي يافته اند و ازمايشات نشاندهنده خواص رنگرزي و ضد ميكروبي ريشه گياه ريوند روي كالاهاي پشمي است.

به گزارش خبرگزاري علم و فناوري از اردبيل؛ استفاده از رنگزاهاي طبیعی و خواص ضد میکروبی گیاهان در سالهاي اخیر توجه محققان را به خود جلب نموده است.  حفاظت از الیاف رنگرزي شده توسط رنگزاهاي طبیعی در فرش هاي پشمی دستبافت در برابر باکتري هاي مخرب محیطی و نیز جلوگیري از ایجاد بوي نامطبوع حاصل از رشد باکتري ها بسیار حائز اهمیت است.

 در سال هاي اخیر برخی از رنگزاهاي طبیعی که تاثیر مخربی بر محیط زیست و سلامت انسان نداشته و در ضمن با داشتن خواص ضد میکروبی و ضد باکتریایی می تواند مقاومت خوبی در برابر قارچ ها، کپک ها و باکتري هاي داشته باشد و با گذشت زمان نیز تا حد زیادي این خواص را حفظ کنند، مورد توجه بوده است.

 در پژوهشي خواص ضد میکروبی ریشه گیاه ریوند چینی، به عنوان یک رنگزاي طبیعی بر روي کالاي پشمی بررسي شده است.  به این منظور از پودر این گیاه جهت رنگرزي استفاده شد. با تغییر شرایط رنگرزي از جمله نوع دندانه ، غلظت رنگزا و زمان رنگرزي، قابلیت این ماده در کسب فام هاي مختلف رنگی، عمق رنگی قابل کسب توسط این ماده گیاهی، ثبات شستشویی و ثبات نوري نمونه هاي رنگرزي شده بررسی گردید. خواص ضد میکروبی نمونه هاي رنگرزي شده بر اساس استاندارد  1993 - AATCC100 مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاصل بیانگر قابلیت استفاده همزمان از این گیاه به عنوان یک رنگزاي مناسب براي پشم همراه با قابلیت ضد میکروبی مطلوب است.

 

مقدمه

حس تنوع خواهی بشر و انگیزه استفاده بهینه از امکانات موجود سبب شد تا انسان دستبافته هایی را به وجود آورد و روز به روز آن را کامل تر کند. یکی از مهمترین دستبافته هاي بشري فرش دستباف با استفاده از الیاف طبیعی ، به ویژه پشم می باشد. رنگرزي الیاف پشم براي استفاده در تهیه نخ به کار رفته در فرش، از اهمیت ویژه اي برخوردار است. در رنگرزي استفاده از مواد شیمیایی اثرات نامطلوبی بر انسان و محیط زیست می گذارد که در صورت استفاده از مواد طبیعی این اثرات نامطلوب کاهش می یابد. مواد رنگزاي طبیعی به علت عدم ایجاد حساسیت هاي پوستی و نیز بی خطر بودن از لحاظ زیستی گزینه بسیار مناسبی جهت کاربرد در فرش دستبافت به عنوان یکی از کالاهاي مصرفی و تزئینی در منازل و همچنین اماکن متبرك می باشد.

در اماکن مقدس به دلیل رفت و آمدهاي مکرر و نیز شرایط اقلیمی محل سکونت و نوع آداب و رسوم سبب می گردد تا فرش هاي مورد استفاده در معرض آلودگی هاي گوناگون از قبیل میکروب ها، قارچ ها، باکتري ها و بوي نامطبوع قرار گیرد. علاوه بر آن، مسئله شستشوي فرش ها نیز به دفعات باعث صرف هزینه بالا و کاهش عمر مفید فرش خواهد شد. رشد میکروارگانیسم ها بر روي فرش منجر به ایجاد مشکلاتی در زیبایی ظاهري و بهداشت کالا و در مواردي لکه گذاري می شود. مشکل سازترین میکرو ارگانیزم ها قارچ ها و باکتري ها هستند. تحت شرایط بسیار مرطوب، کپک ها نیز می توانند روي منسوجات رشد کنند که به عنوان منابع تغذیه براي قارچ ها و باکتري ها عمل می کنند. خواص دارویی و رنگزایی برخی گیاهان مدت هاي مدیدي است که شناخته شده است. بسیاري از گیاهان که براي رنگرزي استفاده می شده اند در گروه گیاهان دارویی نیز دسته بندي شده اند.

بر اساس این واقعیت که رنگزاهاي طبیعی در مواردي می توانند مانع رشد میکرواورگانیسم ها شوند بدون این که سمیت داشته باشند، مطالعه بر روي آن ها مورد توجه قرار گرفته است. روبارب گیاهی است از تیره ي هفت بند با قطعات ریزوم متورم که گونه هاي مختلف آن به دو دسته تقسیم میشود: انواع غیر دارویی که غالبا زینتی بوده، دمبرگ جوان بعضی از آنها به مصرف تغذیه و تهیه کمپوت و مربا می رسد به علاوه کمی اثر ملین دارند. این گونه اخیر در منطقه وسیعی از دشت ها و نواحی کوهستانی ایران می روید و به ریواس یا ریباس موسوم است.

انواعی از این گیاه داراي اثر مسهل و نیز مصارفی در پزشکی می باشد که میتوان از ریوند چینی  در این گروه نام برد. ریوند چینی گونه اي از گیاه ریواس است و بیشتر در پزشکی مورد مصرف قرار میگیرد و اثرات ضد قارچ و ضد باکتري این گیاه شناخته شده است. ریوند چینی متشکل از ترکیبات مختلفی از جمله :کاتچین، راپونتی سین، تري تیس پورین،تترارین، رئین، گلوکوگالین، آمودین مونواتیل اتر، آلوئه آمودین، کریزو فانول، راباربرون، آمودین، مانیک اسید، اکسالیک اسید، سولفوریک اسید، کریزو فانیک اسید، صمغ، نشاسته، آهک، پتاس و تانن می باشد.

نتایج حاصل از بررسی خواص ضد میکروبی ریوند چینی

نتایج حاصل از بررسی با دو میکروب ذکر شده، بیانگر قابلیت رنگزا در کاهش مطلوب رشد باکتري ها و به ویژه در غلظت هاي بالاي رنگزا روي نمونه هاي پشمی می باشد. بیشترین کاهش رشد باکتري روي نمونه هاي دندانه دار شده با سولفات مس و نسبت به میکروب استافیلوکوکوس مشاهده گردید که بیش از 98 درصد بوده است. در حالیکه براي این نمونه نسبت به قارچ کاندیدا حدود 30 درصد مشاهده گردید. در برابر قارچ کاندیدا، نمونه هاي عمل شده با دندانه سماق و در غلظت 80 درصد رنگزاي ریوند بیشترین کاهش رشد باکتري و به عبارتی بهترین فعالیت ضد میکروبی را از بین نمونه ها نشان داد. به نحوي که مقادیر حاصل حدود 80 درصد براي این قارچ ملاحظه گردید در حالیکه براي میکروب استافیلوکوکوس حدود 33 درصد بدست امد.

میزان رشد کلونی هاي استافیلو کوکوس اورئوس و کاندیدا البیکانس براي سه نمونه نشان داده شده است. همانگونه که مشخص است و نتایج شمارش کلونی نیز نشان داد، نمونه پشم خام هیچ خاصیت ضد باکتري نشان نداد، در حالیکه نمونه هاي رنگرزي شده با ریشه ریوند به خوبی خاصیت ضد باکتري نشان دادند.

نتایج حاصل از بررسی مولفه هاي رنگی نمونه هاي رنگرزي شده

بررسی ها نشان داد که این گیاه قابلیت رنگرزي کالاي پشمی و امکان کسب فام هاي مختلف رنگی با تغییر نوع دندانه و کسب عمق هاي مختلف رنگی با تغییر غلظت رنگزا را دارا می باشد.

بررسی خواص رنگزایی و کاربردي رنگزاهاي طبیعی با حفظ فاکتورهاي ثباتی خوب و معرفی رنگزایی گیاهی جدید براي هر چه بیشترشدن شیدهاي رنگ طبیعی در راستاي دوستدار محیط زیست بودن مهم و اساسی می باشد. در این تحقیق از ریشه گیاه ریواس به عنوان رنگزاي طبیعی براي رنگرزي الیاف پشمی استفاده شد که نتایج حاصله نشان می دهد استفاده از این گیاه گزینه مناسبی جهت بدست آوردن فام زرد تا قهوه اي در فرش دستبافت می باشد. نتایج آزمایشات ضد میکروبی نشان داد که این ماده خاصیت ضدمیکروبی مناسبی در غلظت هاي بالاي رنگزا بر روي کالا دارد. همچنین ثبات شستشویی و نوري نمونه ها بسیار مطلوب می باشد.



انتهاي پيام / مريم عيدي

 

زمان انتشار: چهارشنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۷ - ۱۹:۱۵:۰۰

شناسه خبر: 73083

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب