از دغدغه ی رهبر انقلاب تا منافع ملی در یک طرح/چیست خبرگزاری علم و فناوری - از دغدغه ی رهبر انقلاب تا منافع ملی در یک طرح/چیستی و چرایی شبکه ی ملی اطلاعات
فراز و نشیب هایی برای اجرای یک طرح ملی؛

از دغدغه ی رهبر انقلاب تا منافع ملی در یک طرح/چیستی و چرایی شبکه ی ملی اطلاعات

شبکه ملی اطلاعات یکی از مفاهیمی است که در سال‌های گذشته بسیار از آن نام برده شده است.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری استان سمنان؛شورای عالی فضای مجازی کشور به عنوان نهاد متولی راه اندازی اینترنت ملی تا کنون با گذشت سال ها از این مطالبه مردمی و رهبری نتوانسته است این فضا را راه اندازی کند.لذا با وجود نیاز کشور به این فناوری و لزوم راه اندازی و توسعه ی اینترنت ملی،مسئولان پاسخ روشنی مبنی برعلت تاخیر در اجرای این طرح ارائه نمی دهند.دراین گزارش علاوه بر اشاره به دغدغه ی رهبرانقلاب پیرامون این موضوع به تعریف درستی از این ظرح ملی و بیان مزایای آن خواهیم پرداخت.

تاکید رهبرمعظم انقلاب

رهبرمعظم انقلاب در دیدار سران قوا، مسئولان و کارگزاران نظام و جمعی از مدیران کشور در سال ۹۶ «فضای مجازی» را از دیگر مسائل مهم و تأثیر گذار در اداره صحیح کشور خواندند.
رهبر انقلاب خاطرنشان کردند: بهمنی از مسائل ضد ارزشی و مخالف منافع ملی، مطالب درست و نارست، اطلاعات غلط یا صحیح و حتی شبه اطلاعات بر ذهن جامعه فرود می آید که باید این فضا کنترل شود، اما نباید ملت را از فضای مجازی محروم کرد.ایشان با انتقاد از کوتاهی ها در زمینه ایجاد شبکه ملی اطلاعات افزودند: شماری از کشورها با ایجاد شبکه ملی اطلاعات، ضمن رعایت خطوط قرمز خود و کنترل صحیح فضای مجازی از اینترنت برای تأمین منافعشان بهره گرفته اند.

حضرت آیت الله خامنه ای دراین جلسه فرمودند: باید همه مردم بتوانند از منافع فضای مجازی استفاده کنند و در زمینه هایی که به ضرر کشور، افکار عمومی و به ویژه جوانان نیست، سرعت اینترنت افزایش یابد و هر کار لازم دیگر نیز انجام شود.

پشت پرده های عدم راه اندازی اینترنت ملی و بی توجهی مسئولان به دستور اکید رهبر انقلاب

تاخیر در راه اندازی و بهره‌برداری از شبکه ملی اطلاعات یا همان اینترنت ملی از جمله نکات مبهمی است که هیچ جواب قانع کننده‌ای برای آن وجود ندارد. آنچه واضح است دلال‌هایی وجود دارند که با سوء استفاده از وضعیت فعلی اینترنت، سود بسیاری از فروش پهنای باند به‌دست آورده و راه اندازی شبکه ملی اطلاعات به اصطلاح نان بسیاری از آنها را آجر می‌کند. پس طبیعی است در روند اجرایی پروژه اینترنت ملی اختلال ایجاد کنند.


 
از اواخر سال ۱۳۸۴ که براساس تصمیم هیئت دولت مقرر شد شبکه ملی اینترنت طی ۳ سال به بهره‌برداری برسد تا کنون ۱۱ سال گذشته است و عجیب است که دستان پشت پرده چه کسانی اجازه راه اندازی آن را در کشور نمی دهند در حالی که در سال ۹۴ واعظی وزیر وقت ارتباطات اعلام کرده بود که ۷۰ درصد شبکه ملی اطلاعات آماده است!

شبکه ملی اطلاعات چیست؟

بسیاری از مردم تصور می کنند که اینترنت ملی یا شبکه ملی اطلاعات قرار است ارتباط ما را با اینترنت جهانی قطع کند اما اینگونه نیست چرا که شبکه ملی اطلاعات مجموعه‌ی‌ پهنای باند رد و بدل شده داخل کشور و داده‌های تبادل شده با پهنای باند خارجی است.

شبکه ملی اطلاعات یکی از مفاهیمی است که در سال‌های گذشته بسیار از آن نام برده شده است. اما تفاسیر و تعریف‌های بسیاری در مورد آن وجود دارد که برخی از آن‌ها موجب نگرانی کاربران می‌شوند. این در حالی است که در بیشتر موارد این شبکه به‌درستی تعریف نشده است و مفهوم گنگی از آن برای کاربران به‌ جا مانده است.

یکی از مواردی که باعث شده است شبکه ملی اطلاعات واژه‌ی ترسناکی برای کاربران باشد، استفاده از لغات و نام‌هایی همچون اینترنت بومی، اینترنت پاک، اینترنت داخلی، اینترنت دولتی، اینترنت کم‌سرعت و غیره است.

شبکه‌ جهانی اینترنت از شبکه‌ها و مراکز داده‌ی بسیار زیادی تشکیل شده است. پهنای باند‌های ایجادشده در کشور‌ها و در ترانزیت ارتباطی بین کشورها و این شبکه‌ها و مراکز داده، دنیای اینترنت را تشکیل می‌دهد. افراد برای دسترسی به سرویس یا سایت مورد نظرشان، باید با سرور یا مرکز داده‌ی سرویس‌دهنده ارتباط برقرار کنند. هرچه این ارتباط کوتاه‌تر باشد، سرعت دریافت خدمات توسط کاربر بیشتر و تأخیر در دریافت داده کمتر است. به همین خاطر کشورها و حتی برخی از ایالت‌ها و مناطق در دنیا اقدام به راه‌اندازی شبکه داخلی کردند تا ارتباطات داخلی‌شان سریع‌تر صورت گیرد. از سویی سرویس‌دهنده‌های معتبر جهانی نیز در برخی از این کشورها و مناطق که شبکه‌ی داخلی قوی و کاربران فعالی دارند، سرورهایی را به‌صورت مرکز تحویل داده (CDN) یا به‌صورت موازی (mirror) قرار داده‌اند تا سرعت دسترسی کاربران به آن‌ها بیش‌تر شود و هزینه‌ی دسترسی کاربران نیز کاهش یابد.

شبکه ملی اطلاعات مجموعه‌ی‌ پهنای باند رد و بدل شده داخل کشور و داده‌های تبادل شده با پهنای باند خارجی است. بدین معنا که در شبکه ملی اطلاعات همانند دیگر شبکه‌های داخلی برای ارتباط کاربر با سرویس‌های داخلی دیتا از کشور، استان یا حتی شهر کاربر مورد نظر خارج نمی‌شود و ضمن ارتباط سریع و باکیفیت‌تر، هزینه‌ها را برای کاربران، شرکت‌های ارائه‌دهنده‌ی سرویس و شرکت‌های ایجادکننده‌ی زیرساخت‌های ارتباطی، بسیار کاهش می‌دهد.

در اصل شبکه‌ ملی اطلاعات همان شبکه‌ی پهنای باند داخلی است که از مراکز داده، تمام شبکه‌های انتقال داده، مراکز سوئیچینگ مخابرات، کاربران متصل، مراکز تحویل داده (CDN)، تولیدکنندگان محتوا، درگاه‌های ورودی و خروجی پهنای باند خارجی، مراکز تبادل ترافیک داده‌های داخلی تشکیل شده است.

تاریخچه مختصری درباره ایده شبکه ملی اطلاعات

خوب است بدانید که ایده اولیه شبکه ملی اطلاعات در سال ۱۳۸۴ در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تحت عنوان «اینترنت ملی» و «شبکه ملی اینترنت» مطرح شد. مراحل مطالعاتی این پروژه در دولت نهم انجام شد، در ادامه، این پروژه در سال ۱۳۸۹ با عنوان «شبکه ملی اطلاعات» در قانون برنامه پنجم توسعه گنجانده شد. هدف مسئولان این بود که کار این برنامه تا سال 1395 به اتمام برسد و بهره برداری از آن آغاز شود. تا پایان دولت دهم اصلاحاتی در طراحی این شبکه صورت گرفت و مرحله آزمایشی و پایلوت آن انجام شد.

در دولت یازدهم، الزامات این شبکه توسط شورای عالی فضای مجازی تعیین و نسخه اولیه آن افتتاح شد. این نسخه شامل مرکز تبادل ترافیک داده زیرساخت و کارساز نام دامنه ملی می‌شود. همچنین این شبکه امکان تفکیک ترافیک داخلی و خارجی شبکه را فراهم می‌کند تا رشد تولید محتوای داخلی و استفاده بیشتر از ترافیک داخلی امکان پذیر شود، هزینه‌های ترافیک کاهش پیدا کند و سرعت اینترنت افزایش یابد.
 
جالب است بدانید که بر خلاف تصور عموم، اینترنت ملی هیچ ارتباطی به محدود کردن اینترنت ندارد و صرفا نوعی گردش اطلاعات در بستر داخلی است. در این طرح با نگاهی به محتواهایی که بیشتر مورد استفاده مردم قرار می گیرند، مثل فیلم و سریال و یا شبکه های پیام رسان، این اطلاعات وارد بستر پهنای باند داخلی می شوند تا سرعت و کیفیت بسیار بهتری را برای کاربر به ارمغان بیاورند.

دسترسی به اینترنت قطع خواهد شد؟

با افتتاح شبکه ملی اطلاعات هنوز اینترنت در کشور وجود دارد و کاربران به‌راحتی می‌توانند به این شبکه دسترسی داشته باشند.این برخلاف شایعاتی است که راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات را به‌عنوان پایان عمر شبکه جهانی اینترنت در ایران می‌دانستند. با افتتاح شبکه ملی اطلاعات حتی می‌توان با کش کردن (ذخیره‌سازی) داده‌های پرکاربرد و پرحجم شبکه جهانی اینترنت مانند ویدیو‌ها، عکس‌های پرحجم یا موسیقی‌ها در مراکز داده در داخل کشور، سرعت دست‌یابی اینترنت را نیز به‌طور چشم‌گیری افزایش داد.

 امنیت اطلاعات کاربران

با توجه به اقدامات خرابکارانه گسترده توسط دولت های متخاصم علیه جمهوری اسلامی ایران در حوزه سایبری، باید تدابیری در این زمینه اندیشیده شود. اینترنت داخلی بستری ایجاد می کند که بتوان جلوی این خرابکاری ها را تا حد زیادی گرفت. به این ترتیب، درخواست هایی که از خارج کشور فرستاده می شوند از طریق یک درگاه مشخص وارد می شوند و قابل کنترل و مسدود کردن خواهند بود. به این ترتیب، می توانیم امنیت اطلاعات کاربران را تضمین نماییم و فضای امن تری را برای آنان به وجود بیاوریم.

نقش بزرگ مراکز تبادل ترافیک داده‌های داخلی

مراکز تبادل ترافیک داده‌های داخلی (iXP-ها) نقش بزرگی در کیفیت و سرعت شبکه‌ی ملی اطلاعات دارند. این مراکز راه رسیدن به داده‌ها را کوتاه و انتقال داده در کشور را غیر متمرکز کرده‌اند.

بدین ترتیب سرعت و کیفیت دسترسی به اطلاعات داخلی در سراسر کشور  با راه‌اندازی و افزایش این مراکز بیشتر می‌شود. این مراکز تاکنون در تهران، شیراز، تبریز، مشهد و قم راه‌اندازی شده‌اند و به‌زودی شاهد افتتاح مراکز تبادل ترافیک در شهرهای اهواز و اصفهان خواهیم بود.

مراکز داده داخلی

مراکز داده داخلی یکی از نقش‌های مهم و اساسی را در شبکه ملی اطلاعات بازی می‌کنند. تاکنون حدود ۷۵ درصد از ترافیک مصرفی کشور از سایت‌های داخلی به داخل کشور آمده است و باید منتظر بود تا ۲۵ درصد دیگر ترافیک سایت‌های داخلی نیز به مراکز داده ایرانی ورود پیدا کند.

نکته‌ی مهم دیگر، به‌روزرسانی مراکز داده داخلی از لحاظ سخت‌افزاری، نرم‌افزاری و شبکه‌ای است که باید مراکز داده داخلی به این موارد توجه داشته باشند. البته هم‌اکنون در کشور مراکز داده ابری نیز افتتاح شده است و برخی از تولیدکنندگان محتوا از آن‌ها استفاده می‌کنند.

نقش تولیدکنندگان محتوا

تولیدکنندگان محتوای داخلی می‌توانند تغییرات ایجادشده توسط شبکه‌ی ملی اطلاعات را ملموس‌تر کنند. تولیدکنندگان محتوا علاوه بر انتخاب مراکز داده‌ی داخلی، باید محتواهای خود را با کیفیت بیشتر به کاربران ارائه دهند. این کیفیت هم باید در محتواهای متنی و تصویری دیده شود و هم در محتویات ویدیویی که یکی از ضعف‌های تولیدکنندگان محتوای فارسی است.

البته راه‌اندازی CDN محلی، ارائه خدمات ابری، به‌روز نگه‌داشتن نرم‌افزارها و اپلیکیشین‌ها و برآورد مناسب زیرساخت‌ها بر اساس تعداد کاربران، مواردی هستند که باید تولیدکنندگان محتوا به‌ویژه مدیران وب‌سایت‌ها و اپلیکیشن‌ها به آن دقت کنند.

---------------------------------------------------------------------------------------------

مهدی صرامی با اشاره به اینکه شبکه ملی اطلاعات، زیرساخت پیشرفت فضای مجازی کشور به عنوان یک شبکه پویا و مستقل است، اظهار داشت: برای داشتن یک فضای مجازی پیشرفته که منافع آن برای مردم، کاربران، فعالان و کسب و کارها محسوس باشد، باید به سمت شبکه ملی اطلاعات پیش رویم. همان گونه که بسیاری از کشورهای پیشرفته دنیا نیز این مدل شبکه را به عنوان داشتن یک قدرت و حاکمیت در فضای مجازی پایه ریزی کرده‌اند.

رئیس مجمع فعالان فضای مجازی انقلاب اسلامی (فرا) توضیح داد: شبکه ملی اطلاعات به عنوان زیرساخت فضای مجازی کشور می‌تواند مزیت‌های بسیاری را برای مردم و سرویس دهنده‌های داخلی از حیث کاربری و نیز درآمدزایی ایجاد می‌کند. ۳ ویژگی اصلی شامل موضوع امنیت، دسترسی به سرعت بالا و قیمت پایین خدمات از جمله ویژگی‌هایی است که شبکه ملی اطلاعات می‌تواند برای کاربران و سرویس دهندگان فراهم کند.

وی با اشاره به موضوع قیمت در ارائه خدمات مبتنی بر شبکه ملی اطلاعات به عنوان یکی از ویژگی‌های مهم این شبکه برای سرویس دهنده‌های داخلی، گفت: سرویس دهنده‌های داخلی باید بابت ترافیک و تبادل داده، عملاً مزیت بالاتری نسبت به سرویس دهنده‌های خارجی داشته باشند که در حال حاضر این مزیت قابل مشاهده نیست.

این کارشناس سیاستگذاری فضای مجازی با اشاره به اینکه تخفیف در ترافیک داخلی باید برای سرویس دهنده‌های داخلی ایجاد انگیزه کافی کند، گفت: با توجه به اینکه هزینه تمام شده پهنای باند برای ترافیک داخلی نسبت به ترافیک خارجی، یک بیستم برآورد می‌شود باید قیمت سرویس داخلی نیز تا یک پنجم رقم فعلی کاهش پیدا کند. این موضوع می‌تواند یک انگیزه مهم برای سرویس دهندگان داخلی در حوزه سایت و اپلیکیشن باشد.

افزایش دسترسی به سایت‌های داخلی

رئیس مجمع فعالان فضای مجازی انقلاب اسلامی گفت: ویژگی بعدی در صورتی که شبکه ملی اطلاعات به معنای واقعی به اثبات برسد، آن است که مردم بتوانند از سایت و اپلیکیشن‌های داخلی با سرعت کاملاً متفاوت از سرویس خارجی استفاده کنند. این موضوع می‌تواند منجر به تغییر رفتار مصرفی کاربران شود. به بیان دیگر دسترسی به سایت‌های داخلی با افزایش کیفیت و کاهش قیمت، باید به نوعی باشد که کاربران به سمت استفاده از این سرویس‌ها سوق پیدا کنند. در صورتی که شبکه ملی اطلاعات کامل باشد، این ویژگی محسوس خواهد بود.

وی ویژگی سوم شبکه ملی اطلاعات را مربوط به احقاق حقوق کاربران و ذی‌نفعان این فضا عنوان کرد و ادامه داد: هر سرویس و خدماتی که در شبکه ملی اطلاعات ارائه می‌شود باید مطابق قانون باشد و حقوق کاربر، پدیدآورنده و ارائه دهنده خدمات باید به شکل شفاف، مشخص و قابل اعمال، رعایت شود.

صرامی تأکید کرد: اگر جرمی در این شبکه صورت گیرد باید بتوان به تناسب جرم با مجرم برخورد کرد و امکان احقاق حقوق ذی‌نفعان مختلف در این شبکه قابل انجام باشد تا حقوقی ضایع نشود.

شرط رسیدن به حاکمیت ملی در فضای سایبری با شبکه ملی اطلاعات

رئیس مجمع فعالان فضای مجازی انقلاب اسلامی با بیان اینکه اگر این سه ویژگی به صورت مداوم، مستمر و پایدار از یک بستر واحد مانند شبکه ملی اطلاعات اتفاق بیفتد به بحث حاکمیت ملی در فضای سایبر دست یافته‌ایم، ادامه داد: محوریت پیاده سازی شبکه ملی اطلاعات از نظر فنی با وزارت ارتباطات است و مسئله این است که در حال حاضر این سه ویژگی در شبکه اینترنت به صورت کامل مشاهده نمی‌شود. اگر کسی نیز مدعی است که این پروژه را به اجرا درآورده باید شواهد و مدارک آن را اثبات کند.

صرامی تصریح کرد: منافع شرکت‌های متعلق به وزارت ارتباطات که تصدی گری دولتی دارند و به نوعی رقیب بخش خصوصی هستند، سبب شده که وضعیت موجود حفظ شود، چرا که اگر اهداف اصلی شبکه ملی اطلاعات محقق شود، بخش خصوصی می‌تواند بسیاری از امور را برعهده بگیرد و منافع برخی شرکت‌های وزارت ارتباطات درخطر می‌افتد. به همین دلیل به جای آنکه به سمت تدوین طرح جامع و تصویب آن در شورای عالی فضای مجازی بروند، کارشکنی می‌کنند.

رئیس مجمع فعالان فضای مجازی انقلاب اسلامی با بیان اینکه وقت آن است که دستگاه‌های نظارتی این تعارض را حل و فصل کنند، گفت: حدود یک دهه است که وزارت ارتباطات عملکرد مناسبی در حوزه شبکه ملی اطلاعات ندارد و با ارائه گزارش‌های غیرشفاف و افتتاح پروژه‌های تبلیغاتی فرصت را از بین می‌برد، این در حالی است که فضای مجازی به سرعت در حال رشد است و هر گونه تأخیر در آن، باعث عقب ماندگی تاریخی هر کشوری در عرصه جهانی خواهد شد و آثار غیرقابل جبرانی برای آن کشور به همراه خواهد داشت.

این کارشناس فضای مجازی تصریح کرد: نهادهای نظارتی تنها به مجلس ختم نمی‌شوند، بلکه سایر دستگاه‌های نظارتی و قضائی نیز می‌توانند در رابطه با موضوع اهمال در اجرای کامل تکالیف شبکه ملی اطلاعات، ورود کنند.

اهمیت راه اندازی شبکه ملی اطلاعات

به گفته برخی کارشناسان، کاهش وابستگی به شبکه جهانی اینترنت، مهمترین دلیل پیاده ‌سازی شبکه ملی اطلاعات است. در این چارچوب، تجهیزات و زیرساخت‌های لازم برای مدیریت یک شبکه‌ سراسری اطلاعاتی و ارتباطی ملی در کشور فراهم می شود. به طوریکه چنانچه جامعه‌ جهانی، ایران را از دسترسی به شبکه جهانی اینترنت محروم کند یا دسترسی ایران به شبکه جهانی به هر دلیلی قطع شود، ما می توانیم تا حد زیادی به توانایی‌های خود متکی باشیم و مستقل عمل کنیم. گفتنی است، امکان تحریم اینترنتی ایران، همانند انواع تحریم های ناعادلانه دیگری که علیه کشورمان اعمال شده است، وجود دارد. از سوی دیگر، به دلیل رخدادهای فیزیکی مانند قطع کابل‌ها و… نیز ممکن است دسترسی ایران به اینترنت جهانی دچار اختلال شود.

وجود شبکه ملی اطلاعات، دسترسی امن و پایدار به سرویس‌های ملی را برای کاربران مهیا می کند و شرایط را برای بهره مندی آن ها از پهنای باند بسیار بالایی برای ارتباط و انتقال اطلاعات فراهم می کند. زیرا بستر اجرای این طرح، شبکه ملی فیبر نوری ایران است. این شبکه توسط شرکت ارتباطات زیرساخت، توسعه داده شده و در پایان سال 89 به بیش از ۱۵۵ هزار کیلومتر در سراسر کشور گسترش یافت.

به طور کلی، با کمی دقت در تحولات بین المللی در عرصه سایبری می توانیم به اهمیت اینترنت داخلی پی ببریم. در همین ارتباط می توان به این مسئله مهم اشاره کرد که در حال حاضر کشورهای متعددی در جهان به اهمیت اینترنت داخلی پی برده اند. به طوریکه کشورهایی مانند آلمان، روسیه، برزیل، چین و... اقدامات مهمی در این راستا انجام داده اند.

درپایان...

با گذشت چندسال از مطالبات رهبر انقلاب از دولت و مسئولین باز هم شرایط به شکلی پیش رفته است که مقام معظم رهبری همان خواسته ها را دوباره از همان افراد مطالبه کرده است؛ علاوه بر آن شواهد نشان می دهد که کار موثری در این زمینه از سوی مسئولان شکل نگرفته است به طوریکه همچنان اینترنت ملی در نقطه ای مبهم و در انتظار تصمیم کلان مسئولان دولتی است.

انتـــهای متن|علی صبوری

زمان انتشار: شنبه ۱۱ خرداد ۱۳۹۸ - ۰۷:۰۰:۰۰

شناسه خبر: 78063

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب