لزوم افزایش ظرفیت دانشگاه های علوم پزشکی کشور

توزیع نامناسب و کمبود پزشک، عامل تهدید کننده سلامت در گیلان

بررسی ها نشان می دهد که استان گیلان به لحاظ تعداد پزشک نسبت به بسیاری از شهر‌های محروم کشورمان در سطح پایین‌ تری قرار دارد.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری از گیلان؛ ارائه طرح دو فوریتی افزایش پذیرش در رشته‌ های علوم پزشکی به مجلس که در آن سازمان سنجش موظف به افزایش ظرفیت پذیرش رشته‌ های علوم پزشکی در سال تحصیلی جاری و سپس دو برابر کردن آن و نیز انتقال دانشجویان رشته ‌های علوم پزشکی واجد شرایط به داخل کشور شده، موجی از موافقان و مخالفان را به همراه داشته است.

نظام بهداشت و درمان کشورمان طی سال های پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی تحولات چشمگیری داشته، اما با وجود پیشرفت های قابل توجه، عواملی از جمله کمبود و توزیع نامتناسب پزشکان عمومی، متخصص و فوق تخصص با توجه به وسعت بالای کشور، شرایط اقلیمی متفاوت و پراکندگی جمعیت یکی از مهمترین چالش های پیش روی این بخش بوده است.

 

اختصاص ۷۰ درصد بودجه سلامت برای تامین نیروی انسانی/ تنها ۴۰ درصد پزشکان کشور متخصص هستند

منابع انساني نقشی کليدی در موفقيت يا شکست نظام هاي بخش سلامت ایفا می کنند. این منـابع سـهم بسیار پراهمیتی را در پیشبرد صحیح و دقیق اهداف بخش سلامت بر عهده دارند. لزوم برخورداری از منابع انسانی در حوزه های متنوع و تخصصي بودن آنها در بخش سلامت، عامل اصلی اختصاص ۷۰ درصد بودجه جاری این بخش به تامین منابع مذکور است. علاوه بر بودجه اي كـه برای استخدام و به كارگيري نيروي انساني متخصص هزینه مي شود، تربيـت و آموزش عمومی و تخصصي اين افراد نيز مسـتلزم صـرف وقـت و هزينـه هـاي قابل توجهی است.

طبق آخرین آمارهای ارائه شده از سوی سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۱۹، شاخص سرانه تعداد پزشک در کشورمان ۱۱.۴ پزشک به ازای هر ۱۰ هزار نفر بوده که  نسبت به استاندارد جهانی که ۳۵ تا ۴۰ پزشک به ازای همین تعداد جمعیت است، فاصله بسیار زیادی دارد.  برآورد و تأمين تعداد و تركيـب مناسـبي از نيروي انساني در بخش سلامت ارتباط مستقيمي با جـذب دانشـجو در برنامه هاي آموزشـي عمومی، تخصصـي و فـوق تخصصـي در ايـن زمينـه دارد. چنانچه روند فعلی پذیرش دانشجوی پزشکی در دانشگاه های کشورمان که طی سال های اخیر روندی ثابت داشته و حدود ۶ هزار و پانصد نفر در سال بوده است ادامه یابد، رسیدن به وضعیت مطلوب حداقل بیش از ۳۰ سال به طول خواهد انجامید.

علاوه بر پزشکان عمومی، وجود پزشکان متخصص از جمله مهمترین شاخص های منابع انسانی در بخش سلامت به شمار می رود. در کشورهای توسعه یافته ۶۰ تا ۸۰ درصد پزشکان، متخصص هستند ولی این نسبت در کشورمان حدود ۴۰ درصد است. سرانه تعداد پزشک متخصص در ایران ۵ پزشک به ازای هر ۱۰ هزار نفر بوده که  نسبت به استاندارد جهانی که ۱۵ پزشک به ازای همین تعداد جمعیت است فاصله بسیار زیادی دارد. سرانه تعداد دندانپزشک و داروساز نیز در ایران به ترتیب ۳۳ و ۲۰ نفر به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر بوده که این ارقام در کشورهای توسعه یافته به ترتیب برابر با بیش از ۷۰ و ۶۰ نفر است.

 

بحران توزیع نامتوازن پزشک متخصص در کشور

انتظار مردم براي دريافت خدمات، بخشي از عملكرد طبيعي نظام سلامت است و از آنجا که اين نظام در کشورمان با محدوديت منـابع انسانی رو بـه رو است به ناچار تقاضا براي ارائه خدمات را سهميه بنـدي می کند و این خود رابطه ای مستقیم با افزایش بهای خدمات، به ویژه در بخش های خصوصی دارد. از طرفی مدت زمانی که صرف انتظار برای دریافت این خدمات نیز می شود، افزایش قابل توجهی می یابد.

وجود تناسب در تعداد نيروي انساني بخش سلامت و جمعیت کشور موجب ايجاد تعادل بين عرضـه و تقاضا و افزایش امكان دسترسي منطقي بـه خـدمات بهداشـتي و درمـاني می شود. افزایش زمـان انتظـار بيمـاران براي دريافت خدمات بهداشتي و درماني در کشورمان نشـان دهنده سطح پایین دسترسي بيماران به این خدمات حیاتی است.

علاوه بر کمبود تعداد پزشک، توزیع نامتوازن و ناعادلانه آنها به ویژه در خصوص دانش آموختگان دوره های تخصصی و فوق تخصصی در کشور و تمرکز قابل توجه پزشکان در پایتخت و مراکز استان ها عاملی مضاعف در کاهش کمیت و کیفیت خدمت رسانی در حوزه بهداشت و درمان کشورمان شده است. به طوری که جبران کمبود پزشک متخصص به یکی از مهمترین مطالبات اصلی مردم در اکثر شهرستان ‌ها و شهرهای کوچک تبدیل شده، و بحرانی بسیار جدی در مناطق محروم را رقم زده است.

 

هر ساله بیش از ۳۵۰۰ نفر در گیلان به سرطان مبتلا می شوند/ نیاز حیاتی استان به خدمات بخش سلامت

گیلان از استان‌ های شمالی کشور بوده که طبق سرشماری سال ۹۵ جمعیت ساکن در آن ۲ میلیون و ۵۳۰ هزار و ۶۹۶ نفر است، که این رقم ۳.۵ درصد از سهم جمعیت کل کشور را شامل می شود. این استان یکی از متراکم ترین استان های ایران به لحاظ جمعیتی بوده که به علت جاذبه های فراوان گردشگری، هر ساله پذیرای گردشگران فراوانی از نقاط مختلف جهان و کشور است. این امر موجب ایجاد پدیده ای به نام جمعیت شناور مسافران و گردشگران در طول فصول مختلف سال در این استان می شود که لزوم توجه به برخورداری کافی از خدمات حوزه سلامت در گیلان را افزایشی مضاعف می دهد.

سالانه حدود ۳ هزار و ۵۷۰ نفر در گیلان به انواع سرطان ‌ها مبتلا می ‌شوند. سرطان های پستان، معده، کولورکتال، پوست غیرملانوما و مثانه بیشترین آمار مربوط به سرطان ‌ها در هر دو جنس مرد و زن در این استان را به خود اختصاص داده اند.

استان گیلان با ۶۱۲ کشته بر حسب سنجه هر هزار کیلومتر در طی ۱۰ سال اخیر، از استان هایی است که دارای بیشترین تصادف رانندگی در کشور هستند. حوادث ترافیک جاده ای، بالاترین آمار تروما و مرگ و میر را در این استان به خود اختصاص می دهد. حوادث جاده ای و ترافیکی اولین علت مرگ و میر جوانان در گیلان است. تنها طي ۹ ماه نخست سال گذشته، ۷ هزار و ۴۴۶ تصادف در این استان رخ داد، كه ۴ هزار و ۸۵۸ مورد از اين تصادفات منجر به جرح شد. ۶ هزار و ۴۹۳ مجروح و ۳۷۷ نفر مرگ، حاصل تصادفات روي داده طي این بازه زمانی بود.

در سال گذشته ۷ هزار و ۵۰۰ نفر به دليل بيماري هاي قلبي و عروق مغز در استان جانشان را از دست دادند. تاکنون بیش از ۳ هزار بیمار کلیوی در گیلان شناسایی شده اند. سرعت بالای شیوع بیماری ‌های گوارشی در گیلان و نیز انواع بیماری های واگیر دار و عفونی به علت بالا بودن سطح آب های زیر زمینی و آلودگی خاک و آب از دیگر چالش های پیش روی بخش سلامت در این استان است.

با توجه به مطالب مطرح شده که تنها بیانگر گوشه ای از وضعیت سلامت در جامعه گیلان و نیازهای حیاتی این استان به خدمات بخش سلامت به ویژه در حوزه پزشکان متخصص و فوق تخصص است، این استان در حوزه مذکور با کمبود چشمگیری روبرو است.

 

وضعیت بسیار نامناسب گیلان به لحاظ برخورداری از پزشک

نگاهی کوتاه به سیمای بهداشت و درمان گیلان نشان می دهد که این استان از ۳۵ موسسه درماني فعال، ۴۲۴۹ تخت درماني فعال دولتی، ۹۰۵ تخت درماني فعال خصوصی، ۳۹۱۹ تخت ثابت (دانشگاه علوم پزشکی)، ۹۶ مرکز بهداشتي و درماني فعال شهری، ۹۷ مرکز بهداشتي و درماني فعال روستایی، ۹۶۹ خانه بهداشت فعال روستايي، ۱۹۵ آزمايشگاه، ۳۴۱ داروخانه، ۹۰ مرکز پرتو نگاري، ۵۰ مرکز توانبخشي، و ۷۷۸ پزشک عمومي، ۵۸۱ پزشک متخصص و ۲۴۲ دندانپزشک شاغل در دانشگاه های علوم پزشکی برخوردار است.

به گفته دکتر شاهرخ یوسف زاده چابک رئیس اسبق دانشگاه علوم پزشکی گیلان، این دانشگاه در حوزه درمانی با کمبود نیروی انسانی روبرو است. وی در اظهار نظر دیگری به کمبود 2 هزار تخت بیمارستانی در گیلان اشاره کرد.

دکتر محمد حسین قربانی نایب رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی که خود یک دندانپزشک و ساکن شهر آستانه اشرفیه (از شهرهای گیلان) است، وضعیت بهداشت و درمان این استان را از شهر‌های محروم سیستان و بلوچستان نیز ضعیف ‌تر دانست و گفت: گیلان به لحاظ نیروی انسانی پزشک و کادر درمانی، تخت بیمارستانی، تجهیزات پزشکی و جاذبه ‌های درمانی نسبت به بسیاری از شهر‌های محروم در سطح پایین‌ تری قرار دارد.

 

شهر رشت دچار کمبود پزشک است

شهر رشت به عنوان مرکز گیلان با ۹۵۶ هزارو ۹۷۱ نفر جمعیت از بیشترین تراکم جمعیتی در بین شهرهای این استان برخوردار است. با وجود تمرکز بالای پزشکان استان در این شهر، سایر شهرستان ها با کمبود جدی پزشک مواجه بوده و برای درمان به مرکز استان مراجعه می کنند. نوبت دهی برای ویزیت شدن توسط بسیاری از پزشکان متخصص در این شهر بیش از ۴ ماه به طول می انجامد. این امر در سایر شهرهای استان نیز عمومیت دارد، به طوری که برای نمونه، نوبت دهی مطب برای ویزیت چشم توسط متخصصین در شهر لاهیجان بیش از ۴ الی ۵ ماه طول می کشد.

اما با نگاهی دقیق تر به وضعیت رشت به این نتیجه می رسیم که با وجود جمعیت بیشتر پزشکان در این شهر نسبت به سایر شهرهای استان، رشت نیز از وضعیت مطلوبی برخوردار نبوده و از کمبود پزشک رنج می برد. حدود هزار و ۲۰۰ پزشک عمومی در رشت به طبابت اشتغال داشته و تعداد پزشکان متخصص و فوق تخصص در این شهر به ۸۰۰ نفر می رسد. با توجه به تعداد جمعیت رشت، به ازای هر ۷۹۸ نفر یک پزشک عمومی و برای هر ۱۱۹۷ نفر یک پزشک متخصص وجود داشته که این نسبت از استانداردهای موجود در جهان فاصله بسیار زیادی دارد و با این وجود، میزبانی بیماران از سایر نقاط استان را نیز بر عهده گرفته است.

 

اعتراض انجمن پزشکان عمومی رشت به طرح افزایش ظرفیت دانشگاه های علوم پزشکی

علی رغم شواهد موجود در ارتباط با کمبود پزشک در کشورمان و به ویژه وضعیت موجود در گیلان، انجمن پزشکان عمومی رشت طی نامه ای به یکی از نمایندگان این شهر در مجلس شورای اسلامی (دکتر محمد صادق حسنی جوریابی) خواستار تجدید نظر وی در خصوص رای مثبت به طرح افزایش ظرفیت دانشگاه های علوم پزشکی شده است. در بخشی از این نامه آمده است:

«امکانات ناقص و زیرساخت های موجود دانشگاه های علوم پزشکی کشور ظرفیت پذیرش دانشجویان بیشتر را ندارد و از سویی به علت عدم وجود ظرفیت های اشتغال و عدم توانایی سیستم دولتی در پرداخت هزینه های درمان و دستمزد پزشکان و شرایط کاری نامناسب برای این گروه هر ساله خیل عظیمی از فارغ التحصیلان جامعه پزشکی اقدام به مهاجرت نموده و یا در کارهای غیر مرتبط با تحصیلات شان مشغول فعالیت می باشند و از سوی دیگر طرح بازگشت تمام دانشجویان گروه پزشکی که در دانشگاه های خارج از کشور تحصیل می کنند (معمولا دانشگاه های غیر معتبر روسیه و اروپای شرقی) و در فضای عادلانه و رقابتی کنکور شرکت نکرده اند و صرفاً با هزینه والدین موفق به ورود به دانشگاه های پزشکی شدند، اجحافی بزرگ به نخبگان کشور است که با تحمل سختی های فراوان مشغول تحصیل در این رشته ها می باشند.»

در متن این درخواست نگرانی پزشکان در مورد کاهش درآمد خویش با اجرای طرح افزایش ظرفیت دانشگاه های علوم پزشکی کشور به روشنی نمایان است به طوری که آنها بدون در نظر گرفتن لزوم افزایش کمیت و کیفیت نیروی انسانی جهت ارتقای ارائه خدمات به مردم، طرح مذکور را تهدیدی جدی برای وضعیت اشتغال خود می بینند، و این امر مغایر با رسالت رشته پزشکی بوده که اولویت اصلی در آن نجات جان بیمار و عدم توجه به مادیات و نگاه اقتصادی به این رشته است.

با توجه به سرانه بسیار پایین پزشک در ایران، افزایش تعداد پزشکان به ویژه در حوزه های تخصصی و فوق تخصصی ضرورتی انکارناپذیر است. آماده سازی زیرساخت های آموزشی برای جبران این کمبود بر عهده وزارت بهداشت بوده و غفلت در این حوزه باعث تهدید سلامت جامعه و بروز آسیب های غیرقابل جبران به کارایی نظام سلامت در کشورمان می شود. علاوه بر لزوم افزایش تعداد پزشک از طریق افزایش ظرفیت پذیرش در دانشگاه های علوم پزشکی، توزیع مناسب و عادلانه دانشجویان فارغ التحصیل به ویژه در سطوح تخصصی و فوق تخصصی در نقاط مختلف کشور امری حیاتی خواهد بود.

انتهای پیام/

 

زمان انتشار: چهارشنبه ۱۶ مرداد ۱۳۹۸ - ۰۹:۰۰:۰۰

شناسه خبر: 80235

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب