علم و فناوری گزارش می‌دهد:

اصول اخلاقی زیر چکمه قدرت مالی/ عده‌ای از پزشکان میلیاردر از مالیات فرار می‌کنند

باتوجه به مهم بودن اخلاق در هر حرفه و حوزه کاری بخصوص حرفه پزشکی که ارتباط مستقیمی با وضعیت سلامت جامعه دارد، گزارش‌های منتشر شده حاکی از وجود بی‌اخلاقی عده‌ای از پزشکان میلیاردر در زمینه پرداخت مالیات بوده است.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری؛ موضوع مالیات پرداختی جامعه پزشکی، در ماه‌های اخیر با سر و صدای زیادی همراه بود بطوری که این موضوع در صحن مجلس شورای اسلامی هم مطرح گردید و نمایندگان خانه ملت، واکنش‌های متفاوتی را نسبت به روند پرداخت مالیات پزشکان داشتند. این مهم یکی از موضوعاتی است که در اواخر سال قبل هم در رسانه‌ها منتشر شد.

توزیع متنی توسط نصرالله پژمان‌فر عضو کمیسیون تلفیق مجلس در اواخر سال قبل در مجلش شورای اسلامی درباره فرار مالیاتی پزشکان حاشیه‌ساز شد که در ادامه این ماجرا بهروز بنیادی عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در تذکری گفت: برگه‌ای در رابطه با پرداخت مالیات مشاغل مختلف در مجلس پخش شد که آمار مندرج در آن صحیح نیست و محتوای آن جای بحث دارد. اما هنوز جوهر خطوط این گزارش بر صفحه‌های خبری و روزنامه‌ها خشک نشده، این روزها فرار معدودی از پزشکان میلیاردر از مالیات با سروصدای زیادی همراه بوده است.

باتوجه به این مباحث در ادامه این گزارش لازم است به موضوع اخلاق در حرفه بخصوص در حرفه پزشکی که با سلامت آحاد جامعه در ارتباط است و تاثیر مستقیم بر درمان و بهبود سلامت جامعه دارد، پرداخته شود، زیرا زیرپا گذاشتن اخلاق در جزئی‌ترین بخش حرفه‌ای -آن‌هم در بحث مالیات- باتوجه به حقوق کلان پزشکان، ممکن است این بی‌اخلاقی و ناهنجاری، درمان و سلامت افراد بیمار را هم تحت تاثیر قرار دهد.

بی اخلاقی در پزشکی، مشکل از کجاست؟

در میان شاخه‌های اخلاق حرفه‌ای، اخلاق پزشکی به دلیل منزلت خاص و متعالی حرفه پزشکی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است، چراکه ارزشمندترین موجود در هستی، انسان است و موضوع دانش پزشکی نیز، انسان و سلامت جسمی و روانی اوست. اخلاق پزشکی از دیرباز یکی از اجزای پزشکی به حساب آمده و پزشکان در کنار یادگیری دانش پزشکی، ناگزیر بودند اصول اخلاقی حاکم بر درمان را نیز فراگرفته و آن‌ها را به هنگام درمان بیماران به کار بندند.

عدم كسب نتيجه درماني مورد انتظار يا به دليل فعاليت‌هاي پيرامون درمان مانند هزينه‌هاي درمان، نحوه رفتار با بیمار و موارد دیگر از جمله دلایلی است که امروزه باعث بروز نارضایتی در میان بیماران و مراجعه‌کنندگان به مراجع پزشکی می‌باشد. نارضایتی از خدمات به شکل‌های مختلف بروز مي‌كند: از جر و بحث و درگيري با پزشكان و پرسنل درماني گرفته تا طرح شكايت در دادگاه. با اين حال نارضايتي لزوماً يك تهديد نيست، بلكه مي‌توان به علل نارضايتي‌ها و شكايت‌هاي پزشكي به عنوان فرصتي براي بهبود ارايه خدمات سلامت نگريست.

سازمان جهاني بهداشت در گزارش سال 2000 خود اعلام داشته، پاسخ‌دهي به انتظارات مردم يكي از اهداف اصلي نظام‌هاي سلامت مي‌باشد. ميزان نيل به اين هدف بستگي دارد به اين كه نظام‌هاي سلامت تا چه حد كاركردهاي اصلي خود را به درستي انجام مي‌دهند. مطالعات انجام شده در زمينه پاسخگويي نظام سلامت در ايران و در ديگر كشورها نشان دهنده نقاط ضعفي است كه اقدامات اصلاحي بيشتر را مي‌طلبد.

در قرن اخیر به دلیل پیشرفت‌های علمی و گسترش دامنه کاربرد دانش پزشکی در حفظ و بازیابی سلامت بیماران، توجه خاصی به اخلاق پزشکی شده است. تصمیم‌گیری اخلاقی در مسائل پزشکی از آن جهت که ارتباط مستقیمی با نوع نگرش به انسان دارد، می‌تواند بسته به فرهنگ و باورهای جامعه، متغیر باشد.

در اين مورد مشكلاتي در ايران وجود دارد. قوانين مرتبط با نحوه فعاليت پزشكان و رسيدگي به تخلفات احتمالي آنان كه ارتباط مستقيمي با نحوه پاسخگويي نظام سلامت به بيماران دارد، متعدد و پيچيده است. اين امر باعث شده كه مديران و تصميم‌گيران، پزشكان و ارايه‌كنندگان و مردم به عنوان مشتريان نظام سلامت، در روابط ميان خود و همينطور هنگام مواجهه با نهادهاي نظارتي آگاهي كافي از قوانين نداشته و به حقوق و تكاليف خود آشنا نباشند. در مواردي نيز به نظر مي‌رسد قوانين و مقررات موجود نواقصي دارند كه ضرورت ايفاي بهتر وظايف توليتي توسط قانون‌گذار و سياست‌گذار توجه بيشتر به آن‌ها را مي‌طلبد.

بیشتر بخوانید:

- آموزش پزشکی و چالش‌های آن/ موج سوم اصلاحات آموزش پزشکی باید اجرا شود

- آینده گنگ سهمیه جذب پزشکی در ایران /سرانه پایین پزشکی سلامت جامعه را به خطر میاندازد

سلامت جامعه تحت تاثیر ضعف قوانین رسیدگی به تخلفات پزشکی

یکی از مهم‌ترین پژوهش‌هایی که در سال‌های اخیر در کشور انجام شده است، پژوهش حسین جودکی و همکارانش می‌باشد که در زمینه اخلاق حرفه‌ای در پزشکی و با هدف مطالعه و بررسي قوانين رسيدگي به تخلفات پزشكان و شكايات پزشكي در ايران انجام شده است تا ضمن ايجاد تصويري جامع از اين قوانين، نقاط ضعف و قوت آن‌ها در رابطه با توليت نظام سلامت آشكار شود.

در این مطالعه پنج بانک اطلاعاتي داخلي و دو پايگاه اطلاع‌رساني حقوقي مرتبط به صورت هدفمند و با استفاده از واژگان کليدي جستجو شدند. با انجام اين جستجوها، ده قانون مصوب مجلس شوراي اسلامي، دو آيين نامه مصوب هيأت وزيران، شش نهاد(ساختار) مرتبط و سيزده مقاله و کتاب علمي مرتبط شناسايي شد. قوانين و منابع به دست آمده با استفاده از روش کيفي تحليل محتوا توسط دو نفر از محققان و با توجه به ديدگاه‌هاي نه نفر از صاحبنظران تحليل و دسته‌بندي شدند.

نتایج این پژوهش حاکی از آن بوده که تصويري كه از نحوه مواجهه با تخلفات پزشكي در قوانين ايران به دست آمد، به رغم نقاط قوت فراوان، حاكي از وجود ضعف‌هايي در چگونگي تعريف، تقسيم‌بندي و قانون‌گذاري در خصوص اين مساله است. از آن جمله مي‌توان به موارد زير اشاره كرد:

هر چند مصاديق جرايم پزشكي در قانون مجازات اسلامي مشخص شده‌اند؛ اما، تعريف جرم پزشكي و معيار تقسيم‌بندي تخلفات به دو دسته جرايم پزشكي(كه فقط توسط قوه قضايي رسيدگي مي‌شود) و ساير تخلفات(كه توسط سازمان‌هاي ديگر رسيدگي مي‌شود)، مشخص نيست. گاهي ارايه‌دهندگان خدمات سلامت مرتكب اعمالي مي‌شوند كه به رغم داشتن اثر مخرب، به عنوان جرم تعريف نشده‌اند. به عنوان مثال تباني بين دو ارايه‌دهنده خدمت براي ارجاع غيرضروري بيمار از يكي به ديگري در قبال دريافت وجه كه باعث ضرر مالي به بيماران، سازمان‌هاي بيمه‌گر و دولت و ضررهاي احتمالي به سلامت بيماران مي‌شود، به عنوان جرم تعريف نشده است. مطالعات ديگري كه مساله تخلفات پزشكي و مداخلات مربوط به آن را بررسي نموده‌اند، به اين مسأله اشاره داشته‌اند.

بررسي دقيق‌تر مصاديق تخلفات پزشكي و مراجع رسيدگي به آن‌ها، كه در قوانين مورد بررسي به آن‌ها اشاره شده است، ابهام در صلاحيت مراجع رسيدگي به تخلفات پزشكي را نشان مي‌دهد. مجلس شوراي اسلامي رسيدگي به جرايم پزشكي را به قوه قضاييه(دادگاه‌هاي عمومي) سپرده است؛ در حالي كه، مجمع تشخيص مصلحت نظام، رسيدگي به بعضي جرايم را بر عهده سازمان تعزيرات حكومتي كه(زيرمجموعه قوه مجريه) گذاشته است. به همين دليل در بعضي مصاديق جرايم پزشكي، مرجع رسيدگي به جرم دقيقا مشخص نيست. همين مساله در مورد مرجع رسيدگي به تخلفات پزشكي بين سازمان تعزيرات حكومتي و سازمان نظام پزشكي وجود دارد.

مسأله ديگر اين است كه قوانين موجود براي برخورد با تخلفات پزشكي مرتبط با بيمه، ارتباط نظام‌مندي بين سازمان‌هاي بيمه‌گر، دانشگاه‌هاي علوم پزشكي و سازمان نظام پزشكي برقرار نساخته‌اند. اين در حالي است كه سازمان‌هاي بيمه‌گر پايه جزو بخش عمومي بوده و حجم عظيمي از منابع نظام سلامت از طريق آنان خرج مي‌شود و آن‌ها يك هدف بالقوه تقلب هستند.

از سوي ديگر قانون‌گذار به سازمان‌هاي بيمه‌گر حق نظارت بر مؤسسات طرف قرارداد را داده است اما مبناي قانوني تنبيهات و مجازات‌هايي كه سازمان‌هاي بيمه‌گر در مواجهه با تخلفات پزشكي مؤسسات طرف قرارداد اعمال مي‌كنند، واضح نيست. ضمن آنكه پزشكان در قالب دعاوي مدني مي‌توانند نسبت به عملكرد سازمان‌هاي بيمه‌گر معترض شوند. البته به فراخور موضوع مي‌توان از سازوكار ديوان عدالت اداري نيز استفاده نمود. بسياري از مجازات‌ها و جريمه‌هايي كه در قوانين فوق‌الذكر تعيين شده است، آنقدر خفيف و اندک هستند كه نمي‌توانند نقشي بازدارنده داشته باشند.

همچنين مجازات‌هاي تعيين شده در قانون مجازات اسلامي براي موارد قصور پزشكي در قالب ديه مي‌باشد كه با توجه به قبول مسئوليت پرداخت ديه توسط شركت‌هاي بيمه، در عمل، توان بازدارندگي خود را از دست داده‌اند. در بسياري از موارد ديه تعيين شده، زيان‌هاي وارده به بيمار را نيز جبران نمي‌كند؛ به خصوص اگر زيان وارده منجر به معلوليت مادام‌العمر شده باشد.

از سوي ديگر، عدم تفكيك واضح ميان قوانين رسيدگي كننده به جبران خسارتي كه به علت قصور(سهل‌انگاري، بي‌مبالاتي، بي‌احتياطي يا عدم رعايت نظامات دولتي) پزشك رخ داده و جبران خسارتي كه در آن، قصور پزشك متصور نيست، اما به هر حال بيمار آسيب ديده است، چالش‌برانگيز است. بهبود توليت و پاسخگويی نظام سلامت در رسيدگی به تخلفات پزشكی مستلزم وضع و اجرای قوانين و مقررات مؤثر و كارآمد است.

در پایان می‌توان گفت شرف هر علمی به شرف موضوع آن است و در عالم هستی شریف‌ترین موضوع انسان است. انسان موجودی است که خداوند او را، به تعبیری، با دست خویش آفریده است: «قَالَ يَا إِبْلِيسُ مَا مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِمَا خَلَقْتُ بِيَدَيَّ»(سوره ص؛ آیه 75). بنابراین هر علمی که به نحوی از انسان سخن می‌گوید، شریف‌ترین علم است و علم پزشکی مستقیماً با بدن انسان سر و کار دارد. علم اخلاق نیز به خصایص بشری و رفتار پایدار انسانی نظر دارد و در واقع، اخلاق به طبابت روح آدمی می‌پردازد.

 

زمان انتشار: سه شنبه ۱۵ مرداد ۱۳۹۸ - ۰۹:۳۰:۰۰

شناسه خبر: 80254

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب