خبرگزاری علم و فناوری

به گزارش علم و فناوری:

حاشیه نشینی به کدامین گناه؟

مناطق حاشیه شهر مدت هاست که به یکی از قطب های آسیب های اجتماعی تبدیل شده است و هیچ مدیری خود را مسئول در قبال آن نمی داند

به گزارش علم و فناوری از زنجان، سال هاست که حاشیه نشینی و اسکان غیر رسمی به یکی از معضلات اساسی شهر های بزرگ و حتی کوچک تبدیل شده است. با رشد شهر نشینی و تمایل روستائیان برای حضور در شهر ها و مهاجرت های بی رویه به شهر ها مسائل عدیده ای را برای مدیران شهری و خود مهاجران به وجود آورده است و ما در گوشه کنار شهر ها و گاهی در محتوای رسانه ای، مطالبی پر از درد و تالم را مشاهده می کنیم و مالامال از افسوس می شویم که چرا چنین صحنه هایی باید در کشورمان دیده شود؟

حاشیه شهر یعنی چه؟

به نظر می رسد عواملی مانند صنعتی شدن و مهاجرت بی رویه می تواند در این پدیده نقش اساسی داشته باشد. اگر قانون ساده عرضه و تقاضا را در نظر بگیریم متوجه خواهیم شد که منابع محدود و بی عدالتی در تقسیم منابع بستری در شهر ها فراهم می آورد تا آسیب های اجتماعی و فساد فراوان تولید گردد.

حاشیه شهر مناطقی هستند که انباشتی از آسیب های اجتماعی در هم تنیده مشاهده می شود، سلسه ای از آسیب ها شکل گرفته اند که یکدیگر را تقویت و شتاب میدهند و فضای محیطی و کالبدی به آن دامن میزند. زیست در مناطق حاشیه نشین به واسطه غبار آلود شدن فضا و محیط توسط آسیب های اجتماعی  انسان را بطرف ناهنجاری های اجتماعی سوق میدهد.

زنجان با یک میلیون نفر جمعیت جزو استان های نسبتا کوچک تلقی می شود اما به نسبت جمعیت، وضعیت مناسبی از این حیث ندارد. از مناطق حاشیه ای این استان می توان کوی فاطمیه، کوی فلسطین، اسلام آباد، بیسیم، گولجیک آباد، شورجه، روستای سایان و ... را نام برد که بعضا این مناطق از روستا های زنجان نیز وضعیت به مراتب بدتری دارند و باید فکری به حال این وضعیت شود.

روستایی در دل شهر

به طور خاص روستای شورجه را مورد بررسی قرار دادیم، شاید باورش سخت است که بنویسم این منطقه در 500 متری محدوده شهر زنجان است و با این حال روستا خطاب می شود چرا که فراتر از یک روستا هم نیست و مردم این منطقه از نعمت لوله کشی گاز محروم هستند در صورتی که برخی از روستا های دور دست، امکانات فراتر از امکانات اولیه زندگی را دارا هستند و شورجه همچنان با نفت سر و کله می زند و بابتش هم هزینه کلانی صرف می کند.

روستای شورجه حدود 40 خانوار دارد، و مردم این منطقه به عوض گاز از نفت استفاده می کند و بعضا مشاهده می شود که  یک روز در میان به این منطقه نفت ارسال می شود و مردم مجبور هستند با روشن کردن آتش به روش سنتی از سرمای هوا خود را در امان نگه دارند. نفت علاوه بر هزینه گزاف تری که نسبت به گاز دارد موجب اختلال در دستگاه تنفسی اهالی نیز می شود.

آسیب های اجتماعی

ورود به مناطق حاشیه نشین می بایست با محوریت آسیب های اجتماعی باشد زیرا در تعاریف فوق آسیب اجتماعی برای ما پررنگ شده است، آسیب اجتماعی یعنی برهم خوردن تعادل روابط متعارف بشری و اختلال در روابط مشاهده می شود.

اعتیاد مسئله دیگر روستای شورجه است اعتیاد به خودی خود آسیب اجتماعی نیست اما چون موجب برهم خوردن تعادل و ایجاد اختلال در روابط می شود به عنوان یک آسیب مطرح می گردد به تعبیری اعتیاد معلول است، اما اگر بخواهیم با خود اعتیاد برخورد کنیم توفیق چندانی نخواهیم داشت، دولت در طول سالیان طولانی در مبارزه با این معلول ها توفیق نداشته است و ما باید سراغ علت ها و ریشه گرایش به اعتیاد برویم و پیشگیری صورت گیرد.

ظرفیت ها انسانی پای کار در مناطق حاشیه نشین بسیار موجود هستند که می بایست در قالب تشکل ها و گروه های کوچک مقیاس مختلف سازماندهی شوند تا هم ساختارهای اجتماعی احیا شوند هم هویت بخشی صورت گیرد بهترین قالب برای اجرای برنامه های ما ساختارهای کوچک است. همه فعالیت های ما در این مناطق می بایست مبتنی بر ساختار باشد نه افراد، به دلیل بکر بودن فضا استقبال از این ساختارهای کوچک بسیار است.

واقعیت آن است که تنها راه نجات از وضعیت فعلی این محله ها و رسیدن آن ها به سطح مطلوب، همت مضاعف مسئولین و حتی فعال سازی خود مردم محله و وارد کردن آنها در مسیر تحول محله ها می باشد. طبق تحقیقات به عمل آمده، سه عامل نا امیدی، تنبلی و تفرقه مهم ترین موانع فرهنگی مشارکت مردم در تغییر و تحول محله است.

تا زمانی که اهالی ساکن در محله نا امید باشند و امکان وقوع تحول و رسیدن به وضعیت مطلوب را در اذهان خود منتفی ببینند، هیچ گاه امکان پیشرفت در محله فراهم نخواهد شد، همچنین در بسیاری از این مناطق مردم دچار رکود، کسالت و تنبلی شده اند و برای حل مشکلات خود کمتر اقدام می کنند یا آن را از وظایف دولت می بینند. تفرقه هم از دیگر موانع مؤثر در جلوگیری از ایجاد تحول در محله است. تا زمانی که مردم چند دسته باشند و اتحاد در بین آنها وجود نداشته باشد، امکان مشارکت گروهی و فعالیت جمعی وجود ندارد.

خداوند در قرآن کریم می فرماید "إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ" یقیناً خدا سرنوشت هیچ ملتی را به سوی بلا، نکبت، شکست و شقاوت تغییر نمی دهد تا آنکه آنان آنچه را از صفات خوب و رفتار شایسته و پسندیده در وجودشان قرار دارد به زشتی ها و گناه تغییر دهند پس یقین داشته باشیم که عبارت "قوم" شامل همه ما می شود، مسئول، مردم و حتی خواننده این متن، براستی همه ما مسئول هستیم.

انتهای پیام/

زمان انتشار: جمعه ۲۵ بهمن ۱۳۹۸ - ۱۶:۲۸:۲۲

شناسه خبر: 85742

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب