پلاسمای خون چیست و چگونه از بدن بیماران استخراج می خبرگزاری علم و فناوری - پلاسمای خون چیست و چگونه از بدن بیماران استخراج می شود ؟ / با کشورهای دارای تکنولوژی درمان کرونا به روش پلاسما آشنا شوید
علم و فناوری گزارش می دهد؛

پلاسمای خون چیست و چگونه از بدن بیماران استخراج می شود ؟ / با کشورهای دارای تکنولوژی درمان کرونا به روش پلاسما آشنا شوید

بعد از شیوع کرونا و تست بیش از ۱۸۰ نوع داروی مختلف بر روی این بیماری، محققین اثبات کرده اند پلاسمای خون افراد بهبود یافته می تواند به عنوان درمان این بیماری استفاده شود .

گروه دانش خبرگزاری علم و فناوری سجاد عبدلی ؛ کمترین کسی را در جهان می توان یافت که نام بیماری کرونا را نشنیده باشد بیماری خطرناکی که علارغم تلاش های شبانه روزی هزاران محقق و دانشمند در سرتاسر جهان ، هنوز درمان قطعی برای آن نیافته اند. اما طی هفته های اخیر ، آزمایشاتی با عنوان "پلاسما درمانی" توسط تعداد محدودی از کشورهای جهان که دارای تکنولوژی پیشرفته ای هستند، بر روی این بیماری انجام شده که نتایج مطلوبی را نیز در پی داشته است. شاید این سئوال برای شما آمده باشد که پلاسما درمانی چیست و چگونه می تواند باعث بهبود حال بیماران گردد ؟ آیا ایران نیز دانش تحقیق بر روی این روش را دارد ؟ در این گزارش قصد داریم به صورت جامع به تمام سئوالات شما در این زمینه پاسخ دهیم .

تاریخچه استفاده از پلاسمای خون برای درمان بیماران

پلاسما درمانی در بهبود بیماری‌ های ویروسی سابقه ‌ای بیش از یک قرن دارد. برای اولین بار ، بعد از همه ‌گیری جهانی آنفلوانزای اسپانیایی در سال ۱۹۱۸  به صورت رسمی از پلاسمای خون به عنوان درمانی برای این بیماری استفاده شد.  در این سال ، آزمایشات انجام شده نشان می داد انتقال محصولات خونی به دست آمده از بهبودیافتگان ممکن است در کاهش ۵۰ درصدی مرگ و میر بیمارانی که به شدت درگیر بیماری آنفلوآنزای اسپانیایی بودند، نقش داشته باشد. همچنین ، شیوع سرخک در سال ۱۹۳۴ میلادی، در مدرسه شبانه‌روزی پنسیلوانیا زمانی متوقف شد که سرم به دست آمده از اولین دانش‌آموز مبتلا به این بیماری ، برای درمان ۶۲ دانش آموز دیگر استفاده شد؛ بعد از این آزمایش فقط سه نفر از دانش‌آموزان بیماری شدیدی را تجربه کردند و سایر موارد خفیف گزارش شد.

همه‌گیری جهانی آنفلوانزای اسپانیایی در سال 1918

طی سه دهه ی اخیر و با همه گیری انواع بیماری های ویروسی استفاده از این روش برای درمان این بیماری ها افزایش یافت به همین دلیل به مرور زمان و با پیشرفت دانش و تکنولوژی نتایج آزمایشات پلاسمایی نیز بهبود پیدا کرد. در سال ۲۰۰۲ در همه گیری سارس و در سال ۲۰۱۵ در همه گیری ابولا از پلاسما درمانی استفاده شد و موفقیت های چشمگیری در شفای بیماران بدست آمد .

روش تولید پادتن توسط پلاسمای خون در بدن بیماران

در بدن افرادی که از یک بیماری بهبود یافته ‌اند، آنتی ‌بادی‌ها یا پادتن‌های دائمی، توسط سیستم ایمنی بدن در پلاسمای خون آنها ایجاد می‌شود. برای تبدیل این مایع به یک دارو، پلاسمای برداشت شده مورد آزمایش قرار می‌گیرد و برای جداسازی آنتی‌بادی‌های تصفیه می‌ شوند. این مشتق پلاسما یا اصطلاحا پلاسمای بهبودیافتگان در صورت تزریق ماده حاصل به بیمار جدید ایمنی منفعلی را تا زمانی که سیستم ایمنی بدن بیمار بتواند پادتن خود را تولید کند، تأمین می‌ کند. استفاده از این روش عملا مقاومت بدن بیمار را در مقابل ویروس ها به صورت چشمگیر افزایش می دهد .

پلاسمای خون چگونه می تواند باعث بهبودی حال بیماران کرونایی شود ؟

بیماری کرونا را شاید بتوان خطرناک ترین بیماری قرن بیستم بنامیم چرا که این بیماری تاکنون بیش از 4 میلیون و سیصد و شست هزار نفر را در سرتاسر جهان مبتلا کرده و جان سیصد هزار نفر را نیز گرفته است. نکته ای که در مورد این بیماری وجود دارد آن است که علارغم 180 نوع آزمایش مختلف تاکنون هیچ درمانی مؤثری برای آن کشف نشده است. اما تحقیقاتی که بر روی پلاسما خون بیماران کرونایی انجام شده نشان می دهد استفاده از این روش می تواند نتایج امیدوارکننده ای در پی داشته باشد.

بر اساس نتایج این تحقیقات، فرد جدیدی که به ویروس کرونا مبتلا می‌شود در ابتدا هیچ پادتنی برای مبارزه با ویروس در بدنش وجود ندارد. سیستم ایمنی بدن بیمار بهبود یافته پادتن‌های ضدویروس را تولید کرده و بهبود می‌یابد. پلاسمای خون بیمار بهبود یافته که حاوی پادتن‌ها است استخراج‌شده و به بیمار دیگری که هنوز درگیر کروناست تزریق می‌شود. بیمار دریافت‌کننده از طریق تلقیح پادتن و با دریافت پلاسمای بیشتر بهبود پیدا می‌کند.

تفاوت اهدای خون و اهدای پلاسما چیست؟

اهدای پلاسما با دستگاه صورت می‌گیرد و تنها زردآبه خون گرفته شده و خود خون به فرد برمی‌گردد اما فرایند برای اهدای خون به گونه‌ای است که خون به طور کامل وارد کیسه‌های خون می‌شود. البته پس از اهدای خون از همان کیسه می‌توان پلاسما استخراج کرد اما حجم پلاسما با اهدای خون یک سوم حجم پلاسمایی است که می‌توان با دستگاه مستقلا گرفت.

محققان معتقدند پلاسمای خون افراد بهبود یافته از بیماری کرونا، در هفته سوم تا چهارم بعد از ابتلا به بیماری، عاری از ویروس شده و سرشار از آنتی‌بادی خواهد بود. این آنتی‌بادی‌ها با دستگاهی به نام "پلاسما فرزیس" از بدن آن‌ها خارج شده، سپس آنتی‌بادی افراد بهبود یافته، جایگزین پلاسمای افرادی که مبتلا به کرونا هستند، می‌شود؛ بنابراین سیستم ایمنی بدن افراد مبتلا با کمک این آنتی‌بادی، با ویروس کووید ۱۹ مقابله کرده و وضعیت ریوی این افراد نیز بهبود پیدا می‌یابد، این آنتی‌بادی تحت نظارت متخصص ریه و بیهوشی به بیماران بدحال تزریق می‌شود و قادر به تشخیص ویروس هستند و از رشد آن‌ها جلوگیری می‌کند.

ایران اولین کشوری در جهان که توانست با پلاسما درمانی بیماری کرونا را شکست دهد

در همه گیری کرونا ابتدا چینی‌ها این شیوه را استفاده کردند و اعلام نمودند نتایج اولیه موفق بوده است ولی صنعت پلاسما در چین چندان توسعه یافته نیست. ایران یکی از اولین کشورهای آسیایی است که به همت بخش خصوصی و با حمایت سازمان انتقال خون که یکی از سرآمدان در جهان است به توسعه زیرساخت لازم و تربیت نیروی کارشناس خبره در این صنعت پرداخته است و امروز جزو پیشروترین کشورها در این حوزه است.

پنجم اسفند ۹۸، چند روز پس از شروع بیماری کرونا در ایران به پیشنهاد بخش خصوصی و حمایت انجمن خون و سرطان کودکان و سازمان انتقال خون ایران اولین جلسه مشورتی علمی در این ارتباط تشکیل شد. پس از بحث و تبادل نظر تصمیم گرفته شد پلاسما درمانی در بیماران مبتلا به کرونا به شکل یک کارآزمایی بالینی آغاز شود با هدف درمان ۲۰۰ بیمار در چند مرکز درمانی محدود و سپس بررسی نتایج و در صورت موفقیت تسری این روش به همه مراکز درمانی به عنوان یک شیوه استاندارد و اضافه شدن آن به پروتکل درمان کشوری، بلافاصله توسط محقق ارشد طرح حسن ابوالقاسمی رئیس انجمن خون و سرطان کودکان و چندین پژوهشگر نخبه دیگر همچون پیمان عشقی مدیرعامل سازمان انتقال خون و رئیس دانشکده داروسازی بقیه الله، مطالعه بالینی طراحی شد و تأیید شورای عالی پژوهش سازمان انتقال خون، کمیته اخلاق و کمیته علمی کشوری مقابله با کرونا را اخذ کرد. به همت بخش خصوصی امکانات و نیروی متخصص لازم برای این فرایند در اختیار پژوهشگران قرار گرفت و در تاریخ ۲۴ اسفند ۹۸ اولین اهدا پلاسما انجام شد و در تاریخ ۲ فروردین ۹۹ اولین بیمار بدحال مبتلا به کرونا با پلاسما درمان شد.

چه کشورهایی تاکنون موفق به انجام آزمایش پلاسما بر روی بیماری کرونا شده اند ؟

لزوماً همه کشورها توانمندی علمی و صنعتی لازم برای پلاسما درمانی را ندارند. سازمان غذا و داروی آمریکا این شیوه را برای درمان کرونا در روز پنجم فروردین تأیید کرد و کمی دیرتر از ما بیماران در شهر نیویورک با این شیوه شروع به درمان شدند که اخبار منتشر شده حاکی از آن است که آنها هم مثل ما نتایج امیدوارکننده ای دیده اند. بعد از چین، ایران و آمریکا کشورهای روسیه، کره جنوبی، هند، آلمان و فرانسه نیز در حال اجرا آزمایشاتی برای درمان کروناویروس به وسیله پلاسما خون هستند .

انگلیس نیز بعد از آنکه میزان ابتلا و مرگ و میر بیماران کروناویروس در این کشور به صورت چشمگیری افزایش یافت استفاده از پلاسما درمانی را در راستای کار خود قرار داد. در این زمینه، سازمان ملی خدمات بهداشت انگلیس روز دوشنبه با صدور بیانیه‌ای از تدارکات پروژه جمع‌آوری پلاسمای خون بیماران بهبود یافته بر اثر کووید-۱۹ با هدف تحقیق درباره امکان درمان مبتلایان به این بیماری خبر داد.

انتهای پیام /

 

سجاد عبدلی

زمان انتشار: شنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۹ - ۰۸:۰۰:۰۰

شناسه خبر: 87900

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب