به مناسبت روز جهانی غذا بررسی می شود؛

ورود تحقیقات در علوم غذایی برای ارتقای امنیت پایداردر کشور

یکی از موضوعات مهم در حوزه صنایع غذایی، امنیت غذایی و تامین غذای سالم به شمار می رود.موضوعی که در این سال ها شاید خیلی اهمیت آن برای مردم جامعه محسوس و قابل توجه نبوده است.

به گــزارش خبرگزاری علم و فناوری - استان سمنان؛امنیت غذایی دارای تعاریف مختلفی است که بررسی تاریخی آنها روند تکامل نگرش جهانی را نسبت به اهمیت و ضرورت آن نمایان می سازد.بنا بر تعریفی که سازمان ملل ارائه داده است امنیت غذایی، به معنای دسترسی همه مردم به غذای کافی در تمام اوقات برای داشتن یک جسم سالم می‌باشد که از سه عنصر مهم؛موجود بودن غذا، دسترسی به غذا و پایداری در دریافت غذا تشکیل می شود.

اگر بخواهیم از مقدمه شروع کنیم باید گفت امنیت ملی در هر کشوری از مهم ترین سرمایه ها و لزوم پایداری حکومت در آن منطقه به حساب می آید.

امنیت غذایی تنها در یک واژه و مفهوم خلاصه نمی شود، بلکه زندگی بشری، حیات جانوری، گونه های گیاهی و محیط زیست را نیز تحت تاثیر قرار می­دهد.دسترسی به غذای کافی و سالم، گرسنگی را کاهش و سلامتی را برای انسان به ارمغان می­آورد؛ یعنی امید به اینکه حدود ۸۲۱ میلیون نفر گرسنه در جهان دیگر گرسنه نباشند. تقریباً از هر ۹ نفری که یک نفر آن از نظر تغذیه در جهان با مشکل روبه‌رو هستند، از مشکل رها شوند.

امنیت ملی شامل قلمروهای مختلفی از جمله امنیت غذایی است.ارتقای ضریب امنیت غذایی یکی از مهم ترین خواسته های اصلی حاکمان و سران کشورها در دنیا می باشد.در ایران نیز که از سال های پس از انقلاب همواره به مقوله خودکفایی در محصولات کشاورزی تاکیده زیادی شده و آن را در قانون های برنامه های توسعه مدنظر قرارداده به موضوع امنیت غذایی توجه فراوانی داشته و خواهان افزایش ضریب آن بوده است با این حال و به رغم تاکیدهای مختلف و حساسیت زیاد برای نیل به آن در سال های اخیر شاهد شکاف نسبی تا اهداف مورد نظرو کاهش ضریب امنیت غذایی بوده ایم.

امنیت غذایی در ایران

در ایـران مسئله امنیت غذایی، از بُعد کمی مصرف و سرانه مصرف، مشکل خاصی ندارد ولی از بُعد کیفی و همچنین توزیع مواد غذایی در دهکهای مختلف مسئله نسبتاً حادی است و الگوی مصرف و تغذیه از کیفیت مطلوبی برخوردار نیست.امنیت غذایی به دسترسی همه افراد یک جامعه، در تمام ادوارعمر به غذای کافی و سالم برای داشتن زندگی سالم و فعال گفته می شود و در آمد خانوار از عوامل مهم در تامین آن دارد.عامل مهم دیگر در تامین امنیت غذایی جامعه، ذائقه و دانش تغذیه ای خانواده ها در نحوه تخصیص بودجه برای تهیه بهترین نوع غذای در دسترس و چگونگی تقسیم غذا در خانواده میباشد.

تاکنون شاخص‌های متعددی نظیر مقدار تولید، ضریب خود اتکایی و نیز نرخ وابستگی به واردات جهت بیان سطح امنیت غذایی به کارگرفته شده‌اند، با این حال هیچ یک از این شاخص‌ها به تنهایی امکان ایجاد تصویری جامع و کامل از وضعیت امنیت غذایی را فراهم نمی‌کند و لذا شاخصی جامع و روشنگر که حقیقا امنیت غذایی کشور را بیان کند و نیز در راستای سیاست گذاری‌های آتی بستر و سنگ بنا باشد، نیازی است که باید بدان پرداخته شود.

با تاکید بر این نیاز، در سال های قبل مطالعه‌ای در دانشگاه تربیت مدرس انجام گرفت و پس از بررسی الگوی مصرف مواد غذایی خانوارهای ایرانی از سال 1362 تا 1397 شاخص خانواری امنیت غذایی به عنوان جامع ترین شاخص برای هر سال محاسبه گردید.

بر همین اساس اطلاعات مصرف خوراکی بیش از 900 هزار خانوار شهری و روستایی به صورت جامع مورد بررسی قرار گرفت و کلیه‌ی کالاهای مصرفی خوراکی این خانوارها در 18 گروه کالایی تجمیع شد و معادل انرژی دریافتی سبد مصرفی (حاصل از کربوهیدرات، چربی، قند و پروتئین موجود در غذا) با لحاظ کردن حداقل 2000 کالری روزانه جهت رفع نیاز هر فرد فارغ از سن و جنس مورد ارزیابی و محاسبه قرار گرفت. نمودار زیر آشکار کننده‌ی وضعیت امنیت غذایی و البته اقدامات سیاستی انجام شده در راستای این هدف است.توجه به این نکته ضروریست که مقدار عددی شاخص در دامنه‌های مختلف تعبیر متفاوتی خواهد داشت.

مقادیر کمتر از 65 درصد شرایط وخیم، بین 65 تا 75 درصد شرایط نامطلوب و ضعیف، ما بین75 تا 85 درصد شرایط متوسط و بالاتر از 85 درصد شرایط مطلوب تامین غذا را نشان می‌دهد. همچنین عوامل موثر بر ایجاد امنیت غذایی همانند سطح حمایت از بخش کشاورزی، تورم کالاهای مصرفی و نیز نرخ واقعی ارز نیز به عنوان اصلی‌ترین پارامترهای اثر گذار بر امنیت غذایی تعیین و شدند و جهت شبیه سازی روند امنیت غذایی در سال 1398 مورد استفاده قرار گرفتند.

زنگ خطـــر برای امنیت غذایی

براساس شواهد و نمونه آماری بالا و بابررسی دوره پایانی یعنی اواخر سال 1396 تا کنون نتایجی به این شرح حاصل گردید:

علاوه برتشدید بر اعمال تحریم‌های خارجی علیه کشور و نیز عدم برنامه‌ریزی منسجم داخلی جهت چاره جویی سیاستی در این خصوص، خروج آمریکا از معاهده‌ی هسته‌ای موسوم به برجام و عدم برآورده شدن انتظارات اجتماعی حاصل از این معاهده نیز مزید بر علت شد و شوک جدید و عمیقی به کشور وارد نمود، به صورتی که قیمت افزایش یافته دلار در دوره‌ی اول، مجددا سه برابر افزایش یافت و متعاقب آن سطح عمومی قیمت‌ها و بویژه قیمت مواد غذایی خانوارها رشد قابل ملاحظه‌ای نمود.

این عوامل به همراه رکود تعمیق شده از دوره‌ی قبل، کاهش سطح دستمزدها و کوچک شدن سبد غذایی خانوار را در پی داشت.مطابق نمودار فوق در سال 1397 شاخص امنیت غذایی خانوارهای کشور به طرز قابل تاملی کاهش یافته است و پیش بینی‌ها برای سال آینده نیز ادامه‌ی روند شتابان کاهش شاخص امنیت غذایی را خاطر نشان می‌کند.

تهدیدات امنیت غذایی چیست؟

  •  گرانی مواد غذایی یکی از عوامل تهدید کننده امنیت تغذیه ای است.
  •  واردات کالاهای استراتژیک
  •  آلودگی ها
  •  افت استاندارد و نقص در نظام توزیع غذا

عوامل مؤثر بر امنیت غذایی

عوامل مؤثر بر امنیت غذایی را میتوان در یک طبقه بندی کلی به دو بخش تقسیم کرد:

- عوامل مرتبط با تولید (عرضه)،مصرف (تقاضا) و تجارت غذا.

-عواملی که بصورت غیرمستقیم و ازطریق تأثیرگذاری بـرعوامل اصلی امنیت غذایی را تحت تأثیرقرار میدهند،مانندجنگ،انقلاب،خشکسالی،طوفان و سیل و یا عوامل فرهنگی همچون الگوی مصرفی جامعه.به طور کلی گروه دوم تابع شرایط سیاسی اجتماعی و آب و هوایی است.

بیشــتر بخوانید
پدیده اگروتروریسم ابزاری مهلک برای نبرد با دنیا

-------------------------------------------------------------------

رئیس موسسه اعلام کرد:
ورود تحقیقات در علوم غذایی برای ارتقای امنیت پایداردر کشور

دکتر قدیر رجب زاده رئیس موسسه علوم و صنایع غذایی با بیان اینکه روز جهانی امنیت غذایی فرصت مناسبی است تا از سلامت غذا آگاهی پیدا کنیم، ادامه داد: براساس آخرین آمارهایی که در کشور تا پایان سال ۹۷ اخذ شده، نسبت هزینه خوراک به کل هزینه خانوار ۲۴ درصد در سطح شهری و ۳۷ درصد در سطح روستایی است.

وی با تأکید بر اینکه نسبت هزینه خوراک به کل هزینه خانوار در کشورهای توسعه یافته ۹ تا ۱۴ درصد است، خاطرنشان کرد: وقتی آمارها را می بینیم متوجه تفاوت های هزینه های خوراک به هزینه های کل خانوار می شویم  و این نشان دهنده وضعیت نگران کننده ای است.

رجب زاده با تأکید بر اینکه داشتن غذای کافی و دسترسی به مواد غذایی سالم از عوامل مهم در امنیت غذایی به شمار می روند، اظهار داشت: وضعیت اقتصادی هم می تواند دسترسی به غذای کافی و سالم را تحت الشعاع قرار دهد.

وی با تأکید بر اینکه از این رو در نظر گرفتن مولفه های اقتصادی در امنیت غذایی تأثیر زیادی دارد، بیان کرد: ما در برخی از مواد غذایی مصرف مازاد و همچنین در برخی دیگر صادرات داریم.

رئیس موسسه علوم و صنایع غذایی با بیان اینکه در زمینه روغن و دانه های روغنی کمتر از ۲۰ درصد تولید داشته ایم، ادامه داد:  این باعث می شود در کنجاله ها وابسته به خارج از کشور باشیم و آنها را بیشتر به کشور وارد کنیم. این کنجاله های وارداتی تأثیر مستقیم در گوشت قرمز و سفید دارد و توجه نکردن به این موضوع می تواند در آینده ما تأثیر زیادی داشته باشد.

وی با تبیین اینکه اگر امروز در تولید کنجاله ها همین روند را در پیش بگیریم، به مشکلات زیادی برخورد می کنیم، گفت: موسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی نقش مهمی در امنیت غذایی دارد. از این رو مأموریت هایی در راستای سلامت غذا و امنیت غذایی برای خود مدنظر قرار داده است.

رجب زاده با تأکید بر اینکه سلامت غذا، دسترسی به مواد غذایی سالم و دسترسی به مواد غذایی کافی از سه محورهای اصلی عملکرد موسسه مربوط به امنیت غذایی به شمار می رود، خاطرنشان کرد: البته امنیت غذا وظیفه سازمان جهاد کشاورزی است اما همواره در موسسه پروژه هایی در این راستا اجرایی می شود.

وی با اشاره به یکی از این پروژه ها تصریح کرد: کاهش ضایعات و استفاده از ضایعات از محورهای پروژه هایی در موسسه هستند که مورد پیگیری محققانمان قرار می گیرد.

رجب زاده ادامه داد:این پروژه که در راستای کاهش ضایعات پیگیری می شود، استفاده از ضایعات کارخانه نبات در تولید الکل است.

وی با بیان اینکه همچنین پروژه های بسته بندی های هوشمند از اقداماتی است که توسط محققان پژوهشگاه پیگیری می شود، اظهار داشت: همچنین پروژه هایی در راستای تأمین مواد اولیه در صنایع غذایی مانند تولید استارترها در پژوهشگاه مورد پیگیری قرار می گیرند.

جمــــع بندی

تغییرات کنونی در وضعیت غذای جهان ما را ناچارمیکند که نگاهی متفاوت به این مسأله داشته باشیم و به گونه ای دیگر در مورد مقابله با آن بیاندیشیم.اکنون لازم شده است سیاست ها و نهادهایی هم ملی و هم بین المللی فراهم آید تا با کمبود مواد غذایی مبارزه کنند. از طرفی لازم است برنامه ریزی دقیق و وسیعی در برقراری امنیت غذایی در کشورمان ایجاد شود.اما سوال مهم این که تاکنون چه میزان اقدام موثر و درست در این مقوله به انجام رسیده است؟

انتــهای متن/ص

زمان انتشار: پنج شنبه ۱ آبان ۱۳۹۹ - ۰۸:۰۰:۰۰

شناسه خبر: 91494

مطالب مرتبط :
۰۱۲

مدیر تعاون روستایی استان سمنان اعلام داشت؛

سمنان | توزیع ۱۵هزار تن کود شیمیایی در در بین فعالان کشاورزی

مدیر تعاون روستایی استان سمنان خبرداد: برای رفع نیاز کشاورزان استان به ویژه در آن دسته از واحدهای تولیدی توزیع کودشیمیایی در سطح استان آغاز گردید.این اقدام تاپایان سال و به حجم ۱۵هزار تن از این نهاده ادامه خواهد داشت.

۰۲۵

باهدف رونق تولید و رفع موانع تولیدی در استان؛

سمنان| استمرار رصد کمیته پایش تولید در استان

معاون استاندار سمنان:کمیته استانی پایش تولید در تلاش است تا با حمایت ویژه از واحدهای تولیدی سطح استان حمایت کند تا در آینده ای نزدیک شاهد رونق تولید و افزایش آن باشیم.

۰۲۵۸

در پی عمل جراحی موفقیت ‌آمیز توسط کادرپزشکی در سمنان

سمنان| گفت و گو با دکتر الهام صفاریه -پزشک زنان و زایمان

در هفته ای که گذشت خبر انجام عمل جراحی موفقیت آمیز تیم پزشکی زنان و زایمان با استفاده از شیوه ای جدید و نو در شهر سمنان منتشر گردید.

۰۸۷

با هدف ایجاد درمان موثر برای عوارض مفصلی انجام شد؛

تحقیقات برای بازسازی مفاصل آسیب دیده به روش نوین

ناراحتی شدید ناشی از درد در ناحیه مفصل ها از جمله شایع ترین عارضه هایی که افراد در سنین مختلف به آن دچــــار می شوند.

۰۲۲۳۳۲

گفت و گوخبرگزاری علم وفناوری با مبتکرخلاق استان سمنان؛

سمنان| شکل گیری ایده ازیک تجربه /امکان جابه جایی بیمار برروی تخت های بیمارستانی بدون دخالت انسانی

این مخترع و مبتکر طرح های نوآورانه وخلاقانه در ادامه افزود:این دستگاه که ساختار مکانیکی و الکترونیکی دارد قادر است با نصب بر روی تمامی تخت های بیمارستانی مشکلات جابه جایی بیمار را برای نیروی درمانی به حداقل ممکن برساند.

تراریخته

علم و فناوری گزارش می دهد؛

تمام روغن نباتی، سویا و ذرت وارداتی در کشور تراریخته است/ آیا امنیت غذایی مردم ایران در خطر است ؟

عیسی کلانتری ، رییس سازمان حفاظت محیط زیست کشورمان در مورد محصولات تراریخته در ایران گفت : «محصولات تراریخته امروز بخشی از مواد غذایی جهان را تامین می‌کند، تقریبا تمام روغن‌های نباتی، سویا و ذرت وارداتی در کشور تراریخته است.»

تبدیل زراعت برنج به کشت فراسرزمینی تهدیدی برای امنیت غذایی کشور است

اقدامی مغایر با سیاست های اقتصاد مقاومتی؛

تبدیل زراعت برنج به کشت فراسرزمینی تهدیدی بزرگ برای امنیت غذایی کشور است

برنج از محصولات کشاورزی راهبردی بوده که در صورت عدم مدیریت بهینه و برنامه ریزی آینده نگرانه برای افزایش کمی و کیفی تولید آن در داخل کشور، امنیت غذایی ایران اسلامی با تهدیداتی جدی مواجه خواهد شد.

گلخانه ها در خط مقدم تأمین امنیت غذایی

شهرک های گلخانه ای در کشور توسعه می یابند

گلخانه ها در خط مقدم تأمین امنیت غذایی

توسعه زمین های تحت کشت به علل مختلفی از جمله کمبود آب و شرایط نامساعد اقلیمی راهکار مناسبی برای افزایش تولید محصولات کشاورزی در ایران به شمار نمی رود.

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب