خبرگزاری علم و فناوری گزارش می‌دهد:

سلول درمانی یا سل تراپی چیست/شروع درمان بیماران کرونایی با این روش در ایران

سلول درمانی یا سل تراپی (cell therapy) شاخه‌ای از علم پزشکی ترمیمی است که پژوهشگاه رویان جهاد دانشگاهی، شرکت دانش بنیان سل تک فارمد و همچنین شرکت فناوری بن یاخته‌های رویان با دارا بودن امکان تولید سلول در بالاترین سطح استانداردهای بین المللی، برای مقابله با بیماری کووید ۱۹ با کمک این روش پیشرفته درمانی را آغاز کردند که ستاد اجرایی فرمان امام نقش بسزایی در محقق شدن این امر داشته است.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری استان بوشهر؛ سلول درمانی (cell therapy) به پیوند سلول زنده از خود فرد یا فرد سالم دیگر با هدف بازسازی بافت بدن گفته می‌شود. در روش سلول درمانی بعد از جداسازی سلول‌های سالم از منبع سلولی موردنظر که می‌تواند بافت مغز استخوان، چربی، قلب، پوست و سایر بافت‌ها باشد، با توجه به نیاز بیمار از طریق کشت در محیط آزمایشگاه و حتی بدون کشت، در موضع آسیب دیده مورد نظر تزریق می‌شود تا ترمیم و بازسازی سلول‌های از بین رفته را سبب شوند.

 

 از این رو سلول درمانی امید درمان را برای بسیاری از بیماری‌ها مانند سرطان، بیماری‌های قلبی، پارکینسون، اسکلروز متعدد، سکته، بیماری هانتینگتون، صدمات نخاعی و بسیاری بیماری‌های دیگر را می‌دهد.

تولید سلول T مهندسی شده

تاریخچه سلول درمانی در ایران

اولین پیوند مغز استخوان در سال ۱۳۶۹ توسط دکتر قوام زاده برای درمان سرطان خون انجام شد و تا کنون بیش از ۸۰۰۰ پیوند در ایران انجام شده است‌.

 پزشکان و محققان برجسته‌ای سال‌ها تلاش کرده‌اند تا رویان به چیزی که هم اکنون هست تبدیل شود بزرگانی نظیر دکتر کاظمی آشتیانی که رویان را تاسیس کرد و دکتر حسین بهاروند محقق حوزه زیست شناسی که علم سلول درمانی را به بالین بیماران برد و جایزه یونسکو را از آن خود کرد.

اولین تزریق سلول‌های بنیادی برای درمان بیماری‌های غیر خونی در سال ۱۳۸۳ توسط محققین پژوهشگاه رویان و برای ترمیم ضایعات قلبی ناشی ازسکته انجام شد. در سال ۱۳۸۴ محققین پژوهشگاه رویان از سلول‌های بنیادی برای ترمیم ضایعات قرنیه چشم استفاده کردند و در سال ۱۳۸۷ تحقیقات در زمینه سلول درمانی برای بیماران ویتیلیگو (لک و پیس) آغاز شد.

 

 تاریخچه سلول درمانی در جهان

در سال ۱۹۵۹ اولین پیوند مغز استخوان انجام شد که البته موفقیت آمیز نبود. اما اولین پیوند موفق مغز استخوان در سال ۱۹۶۹‌ انجام شد. در سال ۱۹۷۰ از سلولهای بنیادی حاشیه قرنیه در پیوند قرنیه استفاده شد و در سال ۱۹۷۹ از سلولهای بنیادی برای درمان آرتروز مفصلی بکار گرفته شد.  بر اساس آمار موجود، طی ۱۵ سال گذشته ۳۰ میلیون سلول درمانی در دنیا انجام شده است و تاکنون ۱۹ فرآورده سلول درمانی و ژن درمانی تاییدیه FDA آمریکا را دریافت نموده اند. در حوزه پوست ۳ مورد، ارتوپدی، چشم و سرطان‌ پروستات هرکدام یک مورد تایید شده و سایر فرآورده ها مربوط به سرطان‌خون است.

 

در حال حاضر بیش از ۲۷۰۰۰ طرح تحقیقاتی بالینی در حوزه سلول درمانی در دنیا انجام می‌شود که بیشترین آن در آمریکا و سپس اروپا و چین انجام می‌شود و در خاورمیانه ۹۳۱ مطالعه ثبت شده که حدود ۱۰۰ مورد آن مربوط به ایران است.

 

سلول های بنیادی چیست؟

سلول بنیادی، همانطور که از اسم آن پیداست مادر تمام سلول‌ها است و توانایی تبدیل به تمام سلول‌های بدن را دارد. این سلول‌ها توانایی خود نوسازی (Self Renewing) و تمایز (Differentiating)  به انواع سلول‌ها از جمله سلول‌های خونی، قلبی، عصبی و غضروفی را دارند.

انواع مختلفی از سلول‌های بنیادی وجود دارد که می‌توان آن ها را به ۳ دسته اصلی طبقه‌بندی کرد.

 

الف) سلول‌های بنیادی جنینی: این سلول‌ها تنها در مراحل اولیه تکامل در بدن جنین وجود دارند.

ب) سلول‌های بنیادی پیکری با بزرگسالان: این سلول‌ها که تحت عنوان سلول‌های اختصاصی بافت نیز خوانده می‌شوند در بافت‌های مختلف بدن انسان بالغ و خون بندناف نوزاد تازه متولد شده وجود دارند.

ج) سلول‌های بنیادی تحریک شده با توانایی متعدد: این سلول‌ها که به وسیله روش‌هایی در محیط آزمایشگاه تولید می‌شوند دارای ویژگی‌های سلول‌های بنیادی جنینی هستند با این تفاوت که به جای جنین، می‌توان آ‌ ها را از سلول‌های تمایز یافته مانند سلول‌های پوست تولید کرد.

 

بیماری‌های درمان شده با سلول‌های بنیادی

1: ضایعات نخاعی: پزشکان با استفاده از سلول‌های جنینی انسان توانسته‌اند به افراد دچار آسیب‌های نخاعی کمک کنند تا دوباره تا حدودی حس و کنترل اندام‌های تحتانی خود را به دست آورند. این درمان به تایید سازمان نظارت بر غذا و داروی آمریکا رسیده است.

2ـ دیابت: دانشمندان توانسته‌اند سلول‌های بنیادی جنینی انسان را به سلول‌های انسولین‌ساز و تنظیم کننده قند خون در موش‌های دیابتی تبدیل کنند. این درمان اکنون در برخی کشورهای پیشرفته روی انسان انجام می‌شود.

3ـ بیماری‌های قلبی: بیماری قلبی یکی از مهم‌ترین بیماری‌های مرگبار در سراسر جهان است و سلول‌های بنیادی می‌تواند در این زمینه به یاری بیماران بیاید. محققان توانسته‌اند با تزریق سلول‌های بنیادی، عضله قلب آسیب دیده ناشی از سکته قلبی را ترمیم کنند.

4ـ پارکینسـون: مطالعات نشان داده است که سلول‌های بنیادی جنینی می‌توانند موجب افزایش نورون‌های سازنده دوپامین در بیماران مبتلا به پارکینسون شود که این ماده شیمیایی در بدنشان کاهش یافته است.

5- آلزایمر: بنیانی می‌تواند در آینده به یک شیوه درمانی موثر برای مبتلایان به آلزایمر تبدیل شود.

6- ترمیم ساییدگی زانو: یکی از رایج‌ترین شیوه‌های درمانی با استفاده از سلول‌های بنیادی درمان و ترمیم ساییدگی زانو است که در ایران نیز انجام می‌شود. این درمان درصد موفقیت بالایی دارد و نیاز بیمار را به پیگیری دیگر شیوه‌های درمانی از بین می‌برد.

7- دیستروفی عضلانی: یکی از بزرگترین موانع در توسعه درمان‌های مبتنی بر سلول برای اختلالات عصبی عضلانی مانند دیستروفی عضلانی دستیابی به سلول‌های ماهیچه مولد کافی برای تولید یک واکنش موثر درمانی بوده است. اما دانشمندان با حل این مشکل راه را برای درمان دیستروفی عضلانی با استفاده از سلول‌های بنیادی هموار کرده اند. این شیوه درمانی به زودی به مراکز درمانی ارائه می‌شود.

 

سلول درمانی از چه تاریخی در ایران آغاز شد؟

در ایران، سلول درمانی مبتلایان به کرونا که حالت وخیمی داشتند از اسفند ماه سال 98 آغاز شد که بعد از انتخاب این افراد باتوجه به اینکه این افراد در ICU بستری بودند  و دسترسی به منابع سلول های بنیادی اتولوگ آنها امکان پذیر نبود از این رو به منبع سلولی آلوژنی که برای همه بیماران قابل استفاده باشد نیاز بود. و برای تامین این موضوع از سلول‌های آلوژن مزانشیم بافت‌های جنینی  که در «شرکت سل تک فارمد» موجود بود استفاده شد. این سلول‌ها به صورت داخل وریدی در هفته چهارم اسفند به بیماران تزریق شد.

اواسط فروردین فرآیند تولید و تزریق سلول برای 12 بیمار در شرایط حاد در بیمارستان‌های مسیح دانشوری و شریعتی انجام شد. محققان پژوهشگاه رویان در فاز اول به این نتیجه رسیدند که فرایند سلول درمانی بیماران حاد کرونایی ایمن است و خطری برای بیمار ندارد. و فاز دوم مطالعه روی تعداد بیشتری که در سه گروه مطالعاتی کنترل، تست سلول و اگزوزوم به علاوه سلول انجام شده و نتایج آن در حال بررسی است.

 

بیماری کرونا تا چه حد به روش سلول درمانی قابل درمان است؟

با توجه به اینکه ویروس کرونا باعث پایین آمدن سیستم ایمنی می‌شود، سیستم ایمنی در این موقعیت، نه تنها ویروس را از بین نمی‌برد بلکه با عدم عملکرد صحیح، آسیب بیشتری به بافت ریه می‌زند و سندرم حاد تنفسی را در بیمار ایجاد می‌کند. در همین راستا محققان پژوهشگاه رویان جهاددانشگاهی با همکاری دانشگاه‌های علوم پزشکی، درمان بیماران را به روش سلول درمانی آغاز کردند و هدف از  سلول درمانی در کوید-19 یافتن راهکار درمانی و کاهش عوارض ناشی از سندرم حاد تنفسی مبتلایانی است که دچار وضعیت وخیم و حاد هستند.

سلول درمانی بیماران کرونایی

محققان پژوهشگاه رویان در سلول درمانی سه انتظار داشتند:

 اول اینکه پیش بینی می‌کردند که سلول‌های بنیادی و به طور خاص سلول‌های مزانشیم، سیستم ایمنی را تعدیل کنند، زیرا این سلول‌ها در محیط ملتهب فاکتورهای ضدالتهابی تولید می‌کنند.

دوم اینکه سلول‌های مزانشیم بافت صدمه دیده شش‌ها را بازسازی کنند و مانع از صدمه بیشتر به آنها شوند.

سوم اینکه با سلول درمانی در بلند مدت عوارض به جا مانده از عفونت کاهش یابد.

 

به‌کارگیری ظرفیت سلول درمانی کشور برای مقابله با بیماری کرونا

شرکت فناوری بن یاخته‌های رویان از سال ١٣٨٤ ذخیره سازی سلول های بنیادی خون بندناف نوزادان تازه متولد شده را آغاز کرده و تا کنون موفق به ذخیره سازی بیش از ١٠٠ هزار نمونه شده است. این شرکت در آخرین گزارش خود عنوان کرده است که اقدامات مختلفی در قالب استفاده از روش‌های پیشرفته از جمله روش سلول‌درمانی جهت درمان مبتلایان به بیماری کووید ۱۹، آغاز کرده است.

که نتایج اولیه این تحقیقات حاکی از تاثیر مثبت سلول‌های بنیادی خصوصا سلول های بنیادی مزانشیمی در تعدیل واکنش‌های سیستم ایمنی و ترمیم بافت‌های آسیب دیده بود همچنین اینکه سلول درمانی می‌تواند روش موثری در درمان بیماری کووید ۱۹ باشد.

این محققان معتقدند که «برای ارزیابی بیشتر از نظر اطمینان بخشی و بازدهی اثر تزریق سلول های بنیادی مزانشیمی با تعداد بیماران بیشتر، همراه با گروه کنترل با همکاری چندین مرکز درمانی آغاز کرده‌ایم و در این زمینه ارتباط تنگاتنگی با سایر کشورها برای تبادل تجربیات و یافته‌های علمی داریم.»

نقش ستاد اجرایی فرمان امام در به ثمر رسیدن روش سلول درمانی

ستاد اجرایی فرمان امام برای مبارزه با شیوع ویروس کرونا، یک کمیته مبارزه با این ویروس را تشکیل داده است که یکی از وظایف اصلی این ستاد کمک به تولیدکنندگانی بود که محصولاتی بهداشتی برای مبارزه با کرونا تولید می‌کنند. در همین راستا تولیدکنندگان مواد ضدعفونی‌کننده مورد بررسی قرار گرفتند و تعدادی از این کارخانه‌های تولیدی، مورد حمایت‌های ستاد اجرایی فرمان امام (ره) قرار گرفتند که علاوه بر این با برخی از شرکت‌های خصوصی در حوزه نانو نیز مشارکت داشته‌اند.

شرکت سل‌تک فارمد یکی از شرکت‌های وابسته به ستاد اجرایی فرمان امام است که  برای مقابله با کرونا، کار تحقیق برروی درمان این ویروس ازطریق سلول درمانی را آغاز کرده و توانسته است برای مهار این ویروس گامی بزرگ بردارد. محققان این شرکت توانستند ازطریق روش سلول درمانی، ۲۲ بیمار کرونایی بستری را در زمانی کوتاه‌تر از روش‌های قبلی درمان کنند.

و با توجه به هزینه‌های بالای سلول درمانی، تمام این مراحل تحقیقی و درمانی با هزینه ستاد اجرایی فرمان امام و بصورت رایگان بر روی بیماران انجام گرفته است. و در حال حاضر قصد دارد طی برنامه‌ریزی‌هایی انجام شده،  مجوز‌های لازم از سمت وزارت بهداشت کسب نماید تا بتواند این محصولات  را دراختیار استفاده همگانی قرار دهد.

 

کلام آخر

سلول‌درمانی یک روش پیشرفته جهت ترمیم بافت‌های آسیب دیده را فراهم می‌کند، امروزه، دانشمندان در سراسر جهان با انجام تحقیقاتی در زمینه سلول‌درمانی، تلاش می‌کنند تا  راهکارهای موثر و کارآمد جهت درمان بیماری‌های جدید  کشف کنند. و محققان ایرانی هم در این زمینه اقداماتی موثر انجام داده‌اند. محصولات حوزه سلول‌درمانی با هدف ترمیم، بازسازی و جایگزینی سلول‌های از دست رفته بر اثر بیماری، پیری و سوانح با سلول‌های زنده انجام می‌گیرد. و با توجه به آسیب‌هایی که بیماری کووید 19 به ریه‌های مبتلایان به این بیماری وارد می‌کند، سلول‌درمانی  می‌تواند روشی موثر و مفید جهت بازسازی ریه‌های آسیب دیده باشد. محققین معتقدند پتانسیل درمان بیش از ۷۰ بیماری با استفاده از سلول‌های بنیادی وجود دارد. با توجه به شیوع بیماری‌های مختلف نیاز است مراکز درمانی به سلول‌درمانی تمایل بیشتری پیدا کنند تا کمک بیشتری به درمان با روش سلول‌درمانی شود.

انتهای پیام/

خبرنگار:حسینی مفرد

 

زمان انتشار: پنج شنبه ۸ آبان ۱۳۹۹ - ۰۸:۰۵:۰۰

شناسه خبر: 91596

مطالب مرتبط :
۱

عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا(س) تشریح کرد

اشتباهات رایج در انجام دستورالعمل های بهداشتی

الیکایی گفت: همه ما افرادی را می شناسیم که با وجود رعایت دستورالعمل های بهداشتی باز هم به کرونا مبتلا شده اند. علت اصلی این است که این کارها را اشتباه انجام می دهیم.

نوری شادکام

معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی یزد تشریح کرد

علت تشدید شرایط کرونایی در میبد

نوری شادکام گفت: در شهرستان میبد بروز بیماری بسیار بالاست و وضعیت کرونا در این شهرستان مدتی است که قرمز است.

گل گهر

در گل گهر سیرجان صورت گرفت؛

اهدای ۱۰ دستگاه ونتیلاتور به بیمارستان های درمان کرونا در کرمان

شرکت معدنی و صنعتی گل گهر که به عنوان معین اقتصادی منطقه سیرجان و بردسیر در مثلث توسعه اقتصاد مقاومتی معرفی شده است در تازه ترین اقدامات خود تعداد ۱۰ دستگاه تنفس مصنوعی را به بیمارستان های مورد درمان کرونا در این مناطق اهدا کرد .

۵۵۸۷

در تازه ترین تحقیقات به دست آمد؛

کشف ویروس مخفی اچ آی وی بوسیله روش ایمنی درمانی

ویروس اچ ای وی ویروس پنهان کاری است که به هنگام توقف درمان فعالیت مخرب خود را آغاز می نماید وبتازگی به کمک یک روش درمان سرطان شناسایی آن تسهیل شده است.

۶

رویکرد جدیدی از علم در درمان بیماریها؛

موفقیت محققان کشور در تکثیر سلول های بنیادی برای درمان ناباروری مردان

استفاده از سلول های بنیادی پایه اصلی سلول درمانی است و نتایج تحقیقات جدید حاکی از امکان کاربرد وسیع سلول های بنیادی برای درمان اختلالات تولید مثلی در مردان و زنان می باشد.

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب