نشست آنلاین نقش جریان‌های ضد ایرانی و ضد اسلامی در کودتای ۱۲۹۹

بررسی نقش جریان‌ها در کودتای ۱۲۹۹

پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، کرسی علمی ترویجی با موضوع “نقش جریان‌های ضدایرانی و ضد اسلامی در کودتای سال ۱۲۹۹“ نخستین جلسه از سلسله نشست های علمی واکاوی کودتای سوم اسفند ١٢٩٩ توسط گروه مطالعات انقلاب اسلامی پژوهشکده فرهنگ و مطالعات اجتماعی پژوهشگاه به صورت مجازی تحت نرم افزار ادوب کانکت برگزار شد.

در این کرسی علمی دکتر یعقوب توکلی به عنوان ارائه‌دهنده، دکتر نورالله قیصری و آقای قاسم تبریزی به عنوان ناقد حضور داشتند.

در این کرسی علمی که اولین جلسه از سلسه جلساتی می باشد که به مناسبت صدمین سالگرد کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ توسط پژوهشکده فرهنگ و مطالعات اجتماعی برگزار شد ،

دکتر یعقوب توکلی درباره جریان‌های موافق غرب و معارض با اسلام و ایران را در پیروزی کودتای ۱۲۹۹ گفت :  با اشاره به استعمار بلامنازع انگلستان پس از جنگ جهانی اول که در غیاب روسیه و عثمانی اتفاق افتاد، انگلستان برای بسط نفود خود در ایران از راهبرد استعمار همه‌جانبه بهره برد. بنابراین سعی کردند که ایران را نیز مانند عراق تحت الحمایه خود قرار دهند. بر اساس این راهبرد نیروهای نظامی ایران بیش از درجه سروانی کسب نمی کردند و ارتش و سایر بخش‌ها تحت فرمان انگلستان بود.

پژوهشگر حوزه و دانشگاه با اشاره به هزینه های این پارادایم راهبردی گفت : این راهبرد البته بسیار پرهزینه بود. چرچیل به عنوان وزیر مستعمرات انگلستان معتقد بود به جای این راهبرد پرهزینه بهتر است که دولتی به ظاهر مستقل و ملی تأسیس شود و همان منافع را برای انگلستان داشته باشد اما هزینه‌ای به انگلستان تحمیل نشود. این الگو از استعمار در عربستان اجرا شد و شریف حسین به عنوان یک حکومت ملی در عربستان قدرت پیدا کرد اما تمام منافع انگلستان را برآورده می‌کرد.

وی ادامه داد : در آن زمان لرد روچیلد مسئول رسیدگی به امور ایران بود و نام این فرد یهودی در تأسیس رژیم صهیونیستی آشکار است. جالب است که چرچیل هم از ناحیه مادر یهودی بود. اصولا کسانی که به عنوان نیروهای فعال سیاسی در ایران مورد پشتیبانی انگلستان بودند افراد غیرمسلمان و ضد اسلامی بودند. اردشیر جی که در به قدرت رساندن رضاخان مؤثر بود نماینده جامعه زرتشتیان در ایران بود. وقتی انگلستان دنبال یافتن شخصی بود که امور ایران را به او بسپارند، از اردشیر جی درخواست می‌کنند شخصی را معرفی کند که «شیعه اثنی عشری» نباشد! در آن زمان جریان‌های ضد اسلامی عبارت بودند از شیخیه، بابیه، بهائیه. همین گروه‌ها در به قدرت رسیدن رضاخان بسیار مؤثر بودند و در خاطرات اشخاص مختلف در آن زمان این مسأله مورد تأیید قرار گرفته است. پس از به قدرت رسیدن رضاخان پهلوی شاهد تأسیس نهادها و مدارس فراوان بهائیت در ایران هستیم. حبیب‌الله عین الملک از بهائیان مشهور که در انتخاب رضاخان موثر بود و در مقابل فرزندش امیرعباس هویدا طولانی ترین دوره نخست‌وزیر را داشت.

او افزود : گروه دیگری که در به قدرت رسیدن رضاخان مؤثر بودند باستان‌گرایان بودند که دشمنی آشکاری با اسلام و شیعیان داشتند. این گروه‌ها نیز پس از قدرت یافتن پهلوی، امتیازهای فراوانی گرفتند و اجازه یافتند که ایدئولوژی باستان‌گرایی را با چاشنی تبلیغات ضد اسلامی گسترش دهند. در این زمینه کتاب «دیکتاتوری و توسعه سرمایه‌داری در ایران» نوشته فرد هالیدی اطلاعات و تحلیل‌های خوبی در اختیار می‌گذارد.

در ادامه دکتر قیصری ضمن نقد دکتر توکلی با اشاره به اینکه جریان‌های ضداسلامی را نمی‌توان به بهائیان فروکاست تأکید کرد : که می‌توان جریان‌های دیگر ضداسلامی هم یافت که در پیروزی و قدرت گرفتن رضاخان مؤثر بودند. استادیار دانشگاه تهران با مرور حوادث مهمی همچون حمله روسیه به ایران در زمان فتحعلی شاه، انعقاد قراردادهای استعماری مانند انحصار تنباکو و… به این نکته اشاره کرد که روس‌ها و انگلیسی‌ها متفقا به این نتیجه رسیده بودند که مذهب، یک مانع مهم در برابر استعمار ایران است. وی در ادامه به بخش دیگری از سخنان دکتر توکلی نقد کرد و تأکید کرد که انگلستان بیش از اینکه استاد اشغال باشد، متخصص در نفوذ بود. در تحلیل دکتر توکلی مبحث نفوذ نادیده گرفته شده بود. قیصری با ادعای اینکه بهائیت بیش از اینکه در پیروزی رضاخان مؤثر باشند، از این پیروزی و حاکمیت پهلوی بهره بردند و استفاده کردند.
ایشان افزودند :بهائیت هرچند برای به قدرت رساندن رضاخان مؤثر بود، اما در این مسیر گروه‌های ضداسلامی دیگر هم سهم داشتند و مؤثر بودند. نکته دیگر اینکه رضاشاه تنها گزینه‌ی کودتا نبود و در همان زمان آیرون‌ساید با سپهبد احمدی هم مذاکره کرده بود که وی کودتا را نپذیرفت. البته رضاخان هم به دلیل اینکه باورها و اطلاعات مذهبی ضعیفی داشت و از این نظر گزینه‌ی بهتری به شمار می‌رفت. همین بی اعتقادی هم باعث شد که در دوران پهلوی بی‌اعتقادی مذهبی و شل‌مذهبی رواج پیدا کند. پدیده‌ای که در زمان‌های گذشته وجود نداشت.

در ادامه سایر حاضران در جلسه به جنبه‌های دیگر بحث اشاره نمودند و نقدهای خود را عنوان نمودند.

زمان انتشار: چهارشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۹ - ۲۳:۳۵:۰۱

شناسه خبر: 91794

مطالب مرتبط :
۷

رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی مطرح کرد:

شرح نویسی و حاشیه نگاری در واقع ارزش گذاری آثار گذشتگان است

تعلیقه‌زنی، حاشیه‌نگاری و شرح‌نویسی یک‌سلسله مبانی معرفتی، فرهنگی و ادبی، حقوقی و اخلاقی دارد و به نحوی ارزش‌گذاری به آثار گذشتگان و رعایت حقوق سلف قلمداد می‌شود یا رعایت اخلاق و اعتراف به حق اخلاقی «فضل تقدم» آنها است.

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب