خبرگزاری علم و فناوری

علم و فناوری گزارش می دهد:

با جوزقند، انرژی از دست رفته خود را بازیابی کنید.

تولید جوز قند، گرانترین شیرینی سنتی و فرهنگی ایران متشکل از مغزهای مفید در شهرستان نراق می باشد.

سفری یک روزه به نراق ، شهری در جنوب استان مرکزی از شهرهای دلیجان، حدود 140کیلومتری اراک با معماری دو هزار ساله و آب و هوای معتدل ،دارای  جاذبه های دیدنی چون زیبای خفته ای در جوار کوهها حیات دارد و معماری آن دست نخورده و تاریخی است ،با داشتن خانه های سنتی دومین شهر تاریخی ایران است. این شهر کوچک در گذشته از موقعیتى خاص برخوردار بود، زیرا در مسیر جاده ابریشم قرار داشت و داراى موقعیت استراتژیک اقتصادى و تجارى که از دیرباز مورد توجه مردم شهرهاى اطراف قرار گرفته است.

امروزه در کنار تمام جاذبه های طبیعی که گردشگران را به خود جذب می کند می توان به سوغات منحصر به فرد و اصیل نراق اشاره کرد که مسافران پس از دیدن جاذبه های دل انگیز این شهر کام خود را با جوز قند شیرین می کنند

جوزقند انگیزه ای شد برای سفر به این شهر تا فرایند تهیه آن را به عنوان یکی از صنایع تبدیلی نراق معرفی کنم.

در این سفر با سه تن از بانوانی که این شیرینی را تهیه می کنند به گفتگو نشستیم. و مراحل کار را ازآنها جویا شدم.

جوز قند به عنوان محصول سنتی و دستی دارای شاخصه فرهنگی است. فرهنگی که حکایت از سالهای طولانی می دهد.

ابتدا در شهر نراق با خانم بتول صدری که سالهاست جوز قند تهیه می کند هم صحبت شدم:

صدری ابتدا خودش را معرفی می کند:در سنین کودکی مادرم در فصل پاییز مانند تمامی زنان نراقی به ساختن(تهیه) جوز قند مشغول می شد و من در کنار مادرم این کار را آموختم. نزدیک به 45سال است که جوز قند را هر ساله تهیه و مازاد آن را به بازار عرضه می کنم.

صدری از فرایند تهیه جوز قند که توسط دستان هنرمند زنان و دختران نراقی آماده می شود می گوید:میوه هایی که اول پاییز می رسند را از باغ ها چیده ، آنها را شسته و یک شبانه روز در سبد در فضای باز می گذاریم ، پوست میوه ها را گرفته و به مدت دو الی سه روز در معرض نور خورشید قرار میدهیم تا حالتی نیمه خشک به خود بگیرند و در ادامه کار هسته میوه ها را جدا می کنیم به گونه ای که میوه کاملاً از هم جدا نشود با چاقو به شعاع کوچکی از ته میوه را باز کرده و هسته را خارج میکنیم و یک روز دیگر در آفتاب قرار می دهیم.

وی در ادامه توضیح می دهد:بعد از این کار نوبت به گرد مخصوص می رسد این گرد مخلوطی از مغز آسیاب شده ی هسته زردآلو، بادام ،گردو، پسته، فندوق،  شکر ، هل ، خاک قند می باشد. و بعضی مواقع هم به آن گرد نخودچی اضافه می کنند. این پودر مغزها را درون میوه گذاشته  و آن قسمت باز شده را می بندیم و به مدت ۲۴ ساعت در محیط باز قرار داده بعد از این مدت آنها را با قالبی مخصوص شکل میدهیم. به طور میانگین تهیه این شیرینی محلی 15روز زمان می برد.

خانم تولید کننده از اتمام کار و شیوه نگهداری آن می گوید: عده ای جوزقندهای را از ریسمان رد می کنند و به صورت گردنبند در جایی خشک و خنک نگهداری می کنند و عده ای آن را در یخچال یا فریزر یا مکانی خنک برای زمستان نگهداری می کنند.

او اظهار می کند: جوز قند بنا به تنوع ذائقه افراد متفاوت است حتی برای افراد دیابتی به طور متفاوت تهیه می شود.

صدری کیفیت محصول و مصرف آن را اینگونه توضیح می دهد: زمان تولید این شیرینی در فصل پاییز است و طرز تهیه آن باعث می شود تا مدتها ماندگاری داشته باشد ومی توان تا یک سال آن را در جای خنک نگهداری کرد. زمان مصرف آن برای اعیاد و شب یلدا است.

وی در ادامه صحبتهای خود ارزش غذایی شیرینی را بیان می کند:ارزش غذایی بسیار بالایی دارد و بسیار مقوی است تا جایی که می توان از آن به عنوان وعده غذایی استفاده کرد ، در دوران جنگ تحمیلی رزمنده ها آن را به عنوان جیره جنگی نام می بردند.

از خانم تولید کننده در مورد قیمت شیرینی تولید شده می پرسم و او می گوید : قیمت این محصول از 100تا 250هزار تومان متغیر است و بالا بودن قیمت را به دلیل بالا بودن کیفیت مواد اولیه بیان می کند و سخت بودن مراحل ساخت و زمانبر بودن این شیرینی . 

خانم زهرا رضایی 15سال به تولید جوز قند مشغول است با اشاره به نقش زنان در این امر می گوید: بانوان نراقی و عده ای از زنان سرپرست خانوار برای امرار معاش با توجه به آنکه تهیه این شیرینی بسیار سخت است و نیاز به تلاش فراوان دارد آن را به عنوان سوغات معروف این شهر تهیه و به عنوان آجیل شب عید و جشن یلدا درست می کنند. که باعث اشتغال و درآمدزایی تعدادی از خانواده های نراقی شده است.

او اضافه می کند :برای تهیه آن باید میوه هلوی محلی (اَلگ) کم آب را انتخاب کرده و با ترکیبی از خشکبار آسیاب شده با هنر دست بانوان تبدیل به گران ترین شیرینی کشور می شود.

رضایی از تنوع جوز قند می گوید: علاوه بر هلوی محلی از انواع گلابی ، انجیر ، آلو هم برای تهیه این شیرینی استفاده می شود.

او درباره پودر جوز قند اضافه می کند: برای تهیه پودر جوزقند هسته بادام یا زردآلو (هر نوع آجیل )را به همراه هل ، شکر و نبات می کوبند.

رضایی اضافه می کند :اگه هسته زردآلود تلخ باشد با پوسته سخت آن را در آب می ریزند و پس از خیس خوردن و نرم شدن آن پوسته سخت را شکسته و هسته را از پوسته جدا می کنند.سپس در آب می ریزند و هر روز آب آن را عوض می کنند تا تلخی هسته از بین برود.

وی اشتغالزایی که در این زمینه برای بانوان شده را اینگونه بیان می کند:300بانوی نراقی با تولید این شیرینی مشغول به فعالیت هستند و سالانه 2تن محصول از 50کارگاه خانگی در شهر نراق روانه بازار می شود.

دلاوری کارشناس تغذیه با اشاره به اینکه برای داشتن بدنی سالم باید تغذیه مناسب داشت می گوید:جوز قند به عنوان شیرینی که از میوه و آجیل تهیه می شود بدون اینکه عوارض جانبی برای بدن داشته باشد بسیار مغذی است و انرژی لازم را به بدن می دهد.

دلاوری درباره ترکیب این شیرینی بیان می کند: میوه های خشک و آجیل داخل آن ،هر چند از نظر اندازه کوچک هستند ولی بسیار مقوی  و اثرات درمانی زیادی دارند.

 وی با اشاره به میوه تشکیل دهنده این شیرینی اضافه می کند:املاح میوه های خشک سرشار از املاحی چون کلسیم ،آهن ،منیزیم، پانتوتنیک اسید می باشدB6، B3،B2،A  فسفر ،پتاسیم، سدیم ،مس و منگنز می باشد.

دلاوری می افزاید: هر 100گرم میوه خشک تقریباً 250کالری انرژی و 1تا 5گرم پروتئین دارد .

مصرف انواع مغزها مانند گردو و پسته، بادام، فندوق، هسته زردآلو نیز به دلیل دارا بودن ریزمغذی‌های مناسب، در تقویت سیستم ایمنی بدن نقش به سزایی دارد..

وی در ادامه صحبتهای خود به نکته جالبی اشاره می کند: مصرف مغزیجاتی که در این شیرینی استفاده می شود با تقویت عملکرد سیستم ایمنی بدن ، باعث می شود راحت تر بتوانیم از کرونا پیشگیری کرده یا در صورت ابتلا با ویروس شرایط را راحت تر تحمل کنیم.

مریم امینی کارشناس مردم شناسی ادامه می دهد: قدمت این شیرینی بیش از 500سال است و در دوران صفویه این شیرینی بسیار مورد توجه از طرف حکما بوده است.

امینی می گوید: شیرینی جوزقند از سوغاتی‌های اصیل و قدیم ایرانی است، در دیماه 1394 به شماره ثبت 1130 میراث فرهنگی به تأیید رسیده است.

وی در ادامه به مطلب جالبی اشاره می کند:شیرینی های محلی بخشی از فرهنگ بومی مردم ایران است و از طرفی نوع تولید آن در انحصار افراد بومی است.و شهرهای دیگری چون دلیجان، محلات، کاشان، نطنز هم جوز قند را تهیه می کنند.

امینی اضافه می کند :تولید این شیرینی بسیار ارزشمند است با قدمتی بسیار طولانی که نسل به نسل از مادران به فرزندان به یادگار مانده است و امروز مادران تولید آن را به دختران خود آموزش می دهند .

وی در پایان می افزاید :باید فرصتی جهت صادرات این کالاها با نام منطقه ای که تولید می کنند فراهم شود. هم اکنون می توان با معرفی شیرینی های محلی و تلاش برای برند شدن شیرینی در عرصه جهانی در امر صادرات و جذب توریست تلاش کرد.

اتمام خبر/ج

زمان انتشار: دوشنبه ۲۶ آبان ۱۳۹۹ - ۱۷:۱۵:۲۸

شناسه خبر: 92741

مطالب مرتبط :
فراهانی

برنامه های بسیج دانشجویی در هفته بسیج تشریح شد

برنامه های بسیج دانشجویی در هفته بسیج توسط رئیس علمی وپژوهشی ناحیه دانشجویی تشریح شد.

واگن پارس

موانعی که مسیر تولید را ناهموار می کنند

شرکت واگن پارس اراک از صنایع مادر کشور است با ایجاد موانع ،رونق تولید در این کارخانه مورد تهدید است.

ماهی

رونق تولید ماهی قزل آلا در استخرهای دو منظوره پرورش ماهی

ماهی قزل آلا از پرفروش ترین و پرمصرف ترین گونه های پرورشی است.

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب