گياهي زيبا كه بلاي جان محيط زيست شده است

کد مطلب: 73020  |  تاريخ: شنبه ۱۹ آبان ۱۳۹۷  |  ساعت: ۱۹:۰۴


خبرگزاري علم و فناوري از اردبيل گزارش مي دهد؛

گياهي زيبا كه بلاي جان محيط زيست شده است

يكي از آسيب هايي كه در سالهاي اخير محيط زيست را به شدت مورد تهديد قرار داده است تهاجم گونه هاي غير بومي از جمله گياه سنبل ابي است كه با سرعت تكثير بالا سطح رودخانه ها و باتلاق ها را پوشانده و باعث اختلال در زندگي ابزيان و حركت قايق ها مي شود و خريد و فروش اين گياه توسط مسوولان استان اردبيل ممنوع اعلام شد.

به گزارش خبرگزاري علم و فناوري از اردبيل؛ امروزه با توجه به افزایش فعالیتهاي بشر، تاثیرات مخرب آن بر محیط زیست به منطقه خاصی از جهان محدود نمي شود. از جمله اين تاثيرگذاري هاي ويرانگر ورود گونه هاي گیاهی غیربومی به نقاط مختلف جهان بوده است که در طول 200 سال اخیر با گسترش کشاورزي، افزایش مبادله هاي کالا، افزایش فعالیتهاي بشر و همچنين ویرانگري روزافزون محیط زیست، روند افزایشی داشته است.

یکی از  آسیبهایی که به ویژه در سالهاي اخیر مورد توجه بسیاري قرار گرفته است، مساله ورود گونه هاي گیاهی غیربومي (مهاجم) سنبل آبی به اکوسیست هاي طبیعی می باشد، این گیاه نخستين بار سال 1390 در تالاب عینک رشت مشاهده شد و با توجه به سرعت بالاي رشد و تکثیر، این گونه توانست در مدت زمان کوتاهی، کل سطح تالاب عینک را در عرصه هاي طبیعی استان گيلان پوشاند.

گیاه سنبل آبی یکی از 100 گونه خطرناک گیاهی است . پیازهای این گل سمی هستند و باعث حالت تهوع، استفراغ، تشنج و احتمالا مرگ احشام می شود. این گیاه دارای سم alkaloid  است.  پیازهای این گل از بقیه قسمتها سمی- تر هستند و تحت هیچ شرایطی نباید بلعیده شوند. این گیاه تهدید جدی برای آببندانها است. با توجه به سرعت رشد و نیز تکثیر و خرید وفروش آزادانه این علف هرز مهاجم به عنوان یک گیاه زینتی، گمان می رود به سایر زیستگاه های مشابه حتی تا جنوب کشور منتقل شده و سبب فاجعه زیست محیطی و نابودی زیستگاه های آبی آن مناطق شود. زیرا اقلیم گرم تر آن مناطق شرایط مساعدتری برای گسترش سنبل آبی دارد.

اين گیاه دارای دو نوع تولید مثل جنسی و غیر جنسی است که در تهاجم آبی این گیاه و گسترش آن ها اهمیت دارند. این گیاه در آب و هوای مختلف قادر است از اوایل بهار تا اواخر پاییز گل دهد و دانه های فراوانی تولید کنند.

بررسی ها نشان می دهد، سنبل آبی با آنکه توانایی جذب و تصفیه فلزات سنگین را دارد ؛ اما حضور نابجاي آن به دلیل شدت توانایی تکثیر و سازگاري آن، به مثابه دستکش آهنی سبز رنگی میتواند گلوي حیات زیست مندان محیط هاي آبی و تالابی اعم از آبزیان و گیاهان را مستقیماً و با اختلال در زنجیره غذایی پرندگان و سایر موجوات فشرده و آنان را از پاي در آورد. در نتیجه مقابله نکردن با این گونه غیربومی و مهاجم منجر به مرگ تدریجی تالابها خواهد شد.

مشخصات گیاه سنبل آبی

سنبل آبی با نام علمي Eichhornia crassipes (Mart.) ; Solms-Laubach (Ponteridiaceae) و نام انگليسي Water Hyacinth از گياهان ابزي و بومي كشورهاي آمریکاي جنوبی است برگهاي آن گسترده، ضخيم ، براق، تخم مرغي شكل 10 تا 20 سانتي متر است كه در سطح اب شناور مي شود.  رنگ گلها طیفی از رنگهاي بنفش، صورتی و ارغوانی است که روي یک گلبرگ، رنگ زرد هم دارند.

امروزه این گیاه به بیش از50 کشور دنيا در هر 5 قاره وارد شده است و در حوضچه ها، آكواريومهاي سرباز بزرگ و همچنين در باغ هاي ابي نگهداري مي شوند. 

در برخي از کشورهاي دنیا از جمله استرالیا، این گیاه به عرصه هاي طبیعی راه یافته و بر روي آبهاي راکد، رشد سریعی داشته است،  به طوري که سطح وسیعی از رودخانه ها و باتلاقها را پوشانده است و مشکلات زیست محیطی عديده اي از جمله مشکل در زندگی ماهیان و گیاهان آبزي ایجاد کرده است. این گیاه چنان سطح آب را میپوشاند که حتی رفت و آمد قایقها را دچار مشکل می شود. این گیاه به وسیله دم برگهاي تغيير شكل يافته، به شکل اسفنج روي سطح آب شناور می شود و به وسیله استولون (ساقه هاي رونده یا بندهاي ریشه زا) تكثير مي گردد و در مدت كوتاهي مي تواند كل سطح يك تالاب كم عمق را بپوشاند.

 تاریخچه

گونه سنبل آبی از سال 1340 به عنوان یک مشکل عمده مطرح گرديد. اولين بار در اسيا، اين گونه در ژاپن و اندونزي معرفي شد.

اگرچه گیاه سنبل آبی در بسیاري از کشورهاي جهان به عنوان گیاه زینتی به شمار مي رود، ولي در سال 1956 در رودخانه Pangani  و در درياچه كيوگا در ارگاندا و نايوشا در كنيا شناخته شد. بعدها در دریاچه ویکتوریا اثرات مخرب این گونه به عنوان علف هرز بسیار نمود پيدا كرد و تشديد شد. اين گياه براي كشورهاي دچار مشكل ميلياردها هزينه در برداشته است.

اولين بار از حشره  Neochetina.spp در دریاچه ویکتوریا براي مبارزه با سنبل آبی استفاده شد و كاهش سريع اين گونه در سالهاي 1996-1998 ديده شد. بعد از بررسي هاي علمي مشخص گرديد اين روش به تنهايي نمي تواند روش مناسبي براي مبارزه با اين گونه مهاجم باشد.

 

 روش هاي کنترل گیاه سنبل آبی

از روشهاي کنترلی اجرا شده در سطح جهانی جهت کنترل گیاه سنبل آبی می توان به موارد زیر اشاره کرد :

کنترل توسط علف کش:

استفاده از روش کنترل توسط علف کش ها براي مناطق کوچک مورد هجوم که قابلیت دسترسی از طریق خشکی، هوایی یا قایق امکان پذیر باشد، موفقیت آمیز بوده است، اما این روش نسبتا گران بوده، لیکن از مزایاي این روش کوتاه مدت بودن و سریع بودن آن است. این گیاه به علف کش هاي 2و 4 دي کلروفنوکسی استیک، Paraquat ، Diquat وAmitrol حساس می باشد.

 

کنترل مکانیکی و دستی :

در این روش از دستگاههاي مکانیکی ساده يا به صورت دستي استفاده مي شود. برنامه برداشت دستي در كشورهاي زيمباوه ، اسپانيا و پرتغال انجام شده است.

کنترل بیولوژیکی :

سومین روش کنترل این گیاه روش بیولوژیکی است که تنها این روش به جهت کنترل پایدار و اقتصادي علف هرز پیشنهاد مي گردد. در اين روش از گونه هاي شپشك، پروانه وسوسك كه باعث اختلال در چرخه توليد مثل و زادآوري سنبل ابي و بيماري آن مي شود استفاده مي گردد اما اين روش احتياج به مدت زمان زيادي براي اثرگذاري دارد . البته در ابتدا بايد بررسي هاي ازمايشگاهي انجام شود كه گونه مورد نظر به افت تبديل نشود.

ممنوعیت خرید و فروش سنبل آبی در اردبیل

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اردبیل از ممنوعیت خرید و فروش گیاه سنبل آبی در اردبیل به دلیل مشکلات زیست‌محیطی خبر داد.

محمد خداپرست گفت: خرید و فروش و پرورش آکواریومی گیاه سنبل آبی به دلیل اینکه این گیاه در خارج از محدوده بومی خود به عنوان گونه مهاجم شناخته شده و در صورت فراهم شدن شرایط رویشی مناسب، به طور جدی حیات سایر زیستمندان آبزی و کنار آبزی را به مخاطره می‌اندازد، ممنوع است

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اردبیل تصریح کرد: سنبل آبی یکی از خطرناک‌ترین گیاهان آبزی مهاجم و از پر رشدترین گیاهان شناخته شده است که در مدت کوتاهی جمعیت آن دو برابر می‌شود که گیاهی آبزی شناور و بومی مناطق گرمسیری آمریکای جنوبی است که در خارج از محدوده بومی خود گیاهی خطرناک محسوب می‌شود

وی افزود: با گسترش این گیاه بر روی سطح آب، به میزان قابل توجهی از رشد و گسترش سایر گیاهان آبزی بومی عرصه‌های آبی کاسته شده و همانند فرشی گسترده پهنه آبی را اشغال می‌کند

خداپرست بیان کرد: این گیاه از نفوذ نور خورشید به لایه‌های زیرین آب جلوگیری کرده و از سوی دیگر از تبادل اکسیژن میان هوا و بخش‌های عمقی آب ممانعت به عمل می‌آورد و با توجه به اهمیت موضوع و ممنوعیت خرید و فروش سنبل آبی، پرورش دهندگان گیاهان آکواریومی باید از پرورش این گونه گیاهی خودداری کنند

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اردبیل خاطر نشان كرد:  از هم استانی‌های اردبیلی انتظار می‌رود در صورت مشاهده این گونه در محیط‌‌های آبی استان، مراتب را از طریق شماره ارتباطات مردمی 1540 اداره کل حفاظت محیط زیست استان اطلاع دهند تا نسبت به برخورد با این افراد اقدام شود.

گياه سنبل ابي سرطان زاست

به نقل از خبرگزاري ايسنا، علیرضا میرزاجانی با اشاره به تاریخچه و خسارت‌های این نوع گیاه اظهار کرد: خسارت به قایقرانی و تاسیسات، کشاورزی و اکوسیستم‌های طبیعی از مضرات گیاه سنبل آبی است.

وی ادامه داد: دریاچه ویکتوریا در کشورهای اوگاندا، تانزانیا و کنیا، نمونه‌ای از جاهایی است که توسط این گیاه به اکوسیستم طبیعی خسارت وارده شده و این دریاچه پس از آغشته شدن به این گیاه، تاثیر منفی زیادی بر اقتصاد مردم منطقه گذاشت.

میرزاجانی خاطر‌نشان کرد: علاوه بر گیاهان کاراس و آزولا که به وفور در گیلان یافت می‌شوند، این گیاه یکی از صد گونه گیاه خطرناک در جهان است که ریشه آن متعلق به آمریکای جنوبی بوده و عمدتاً از طریق حمل و نقل دریایی وارد حوضه آبی کشورها می‌شود.

وی ادامه داد: طبق بررسی‌های به‌عمل آمده، این گیاه عاملی پارازیتی در صید و صیادی است که در آمریکا سالانه حدود صد میلیون دلار هزینه از بین بردن آن می‌شود.

کارشناس پژوهشکده آبزی‌پروری تصریح کرد: سنبل آبی با برگ‌های به طول 20 سانتی متر و پهنای 15 سانتی متر، زیبایی فریبنده‌ای دارد که هم مشکلات زیست محیطی فراوانی را به وجود می‌آورد و هم باعث کندی عبور قایق‌ها می‌شود و استفاده از آن به عنوان گیاه تزئینی، سرطان‌زا است.

انتهاي پيام /

 


http://stnews.ir/content/news/73020/گياهي زيبا كه بلاي جان محيط زيست شده است

چاپ خبر