گفت و گوی علم و فناوری با پژوهشگر زبان های باستانی ایران:

خوانش کتیبه کوه زنه در دشت مرودشت انجام شد

عضو مرکز پژوهش های کتیبه شناسی و سرپرست موزه تخت جمشید گفت: کتیبه‌‌ کوه زَنه به یک پرستار (نگهبان) آتش تعلق داشته است.

مجتبی دورودی، عضو مرکز پژوهش های کتیبه شناسی و سرپرست موزه تخت جمشید در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاری علم و فناوری گفت: تاریخ نگاری ایرانیان در روزگار ساسانی با توجه به سالی که پادشاه ساسانی زمام داری را آغاز می نمود درج میگردید. به عنوان مثال وقتی در متنی آمده است، سال پنجم قباد یعنی سال پنجم از پادشاهی قباد، آخرین پادشاه ساسانی یزدگرد سوم است که در حدود 20 سال یا  اندکی بیشتر در قدرت بود.

وی ادامه داد: پس از فروپاشی ساسانیان، سال یزد گردی همچنان در تاریخ گذاری استفاده می گردید تا اینکه ایرانیان به آئین اسلام گرویدند و این روش تاریخ گذاری جای خود را به تاریخ هجری داد.

این مقام‌ مسئول اظهار داشت: کتیبه نویافته کوه زنه نیز با توجه به تاریخ درج شده درآن، یعنی سال 60 یزد گردی با سال 73 هجری  قمری و یا 71 هجری شمسی مطابقت دارد که زمان زمامداری حجاج بن یوسف ثقفی است.

این فعال گردشگری در همین زمینه تصریح کرد: در این ایام بر اهالی فارس و حتی شیعیان ظلم و ستم فراوانی می شد و شهر استخر چندین بار مورد تهاجم و ویرانی قرار گرفت، به گونه ای که در منابع آمده است که اهالی استخر به شیراز می آیند و موجب رونق و گسترش شیراز می گردند.

دورودی با اشاره به اینکه مقاله در رابطه با کشف و خوانش یک سند تاریخی و به ویژه از منظر پیشینه زبان فارسی بسیار با اهمیت است، تصریح کرد: زبان فارسی ازجمله زبان های زنده جهان به شمار می رود که پیشینه منحصر به فردی را از خود ارائه میدهد که از روزگار هخامنشی تا دوران کنونی را در بر می گیرد.

عضو مرکز پژوهش های کتیبه شناسی تختجمشید همچنان اذعان کرد: این زبان در روزگار هخامنشی با خط میخی و در روزگار ساسانی با خط فارسی میانه موسوم به پهلوی ساسانی و پس از آن با خط فارسی تا امروز موجودیت خود را حفظ کرده است.

دورودی به خبرنگار ما گفت: این مقاله در ارتباط با کتیبه ای است که با خط فارسی میانه که خط رایج روزگار ساسانی است، خبر از درگذشت فردی می دهد که چه بسا از افراد مهم ولایت استخر بوده است که در شش سطر بر صخره ای جدا شده از کوهستان که دو حفره سنگ تدفینی بر فراز آن وجود دارد، نقر شده است.

وی ادامه داد: ترجمه متن کتیبه بنا بر خوانش ارائه شده در مقاله بدین شرح است: این دخمه ی بهشت بهر، آتشبان است که در روز، ماه خرداد سال 60، یزد گردی روان او به مینو پیوست. متاسفانه در این کتیبه نام فرد و روز درگذشت او آسیب دیده است؛ اما ماه و سال درگذشت دیده می‌شود.

این فعال گردشگری و سرپرست موزه تخت جمشید گفت: دراین مقاله از جمله مواردی مانند، کوشش در خوانش صحیح و ارائه ترجمه متن کتیبه، صورت گرفته است که مهمترین وظیفه کسانی است که می خواهند متن کهن و یا کتیبه نویافته ای را معرفی کنند. بنابراین حرف نویسی، آوانویسی و ترجمه کتیبه محوری ترین مورد در این مقاله است.

 

وی در همین زمینه اذعان کرد: پس از آن تحلیل موقعیّت جغرافیایی، تحلیل زبانی و تحلیل واژگان آن اهمیت دارد. در مورد این کتیبه که در دامنه‌ های کوه زَنه در دشت مرودشت کشف شده است، نکته بسیار مهمی که قابل توجه است، خوانش اشتباهی است که مستشرقین و دانشمندان گذشته از نام کوه زَنه داشته‌ اند. آنها از این کوه با عنوان کوه زاغه یاد کرده‌اند.

این پژوهشگر همچنان ادامه داد: در حدود 50 سال پیش، نخستین کسی که از این کوهستان با عنوان کوه زاغه یاد کرده است لویی وندنبرگ است؛ پس از آن پژوهشگران ایرانی و خارجی که به آثار پیرامون این کوهستان پرداختهاند همان اصطلاح کوه زاغه را به کار بردهاند.

به گفته وی، پژوهشگران در مورد خوانش صحیح نام انشان یا انزان اختلاف نظر دارند، با توجه به اینکه این مکان در مجاورت کوه زنه قرار دارد، چه بسا خوانش صحیح آن همان انزَن است که از سوی برخی پژوهشگران ارائه شده است. نام روستای کنونی درود زن هم با این کوه مرتبط است.

دورودی اظهار داشت: نکته دیگری که در مقاله بسیار اهمیت دارد، پیشه فردی است که کتیبه به او تعلق دارد. نام فرد در کتیبه آسیب دیده است. امّا واژه آتشبان پس از این نام خبر از پیشه آئینی او دارد. فردی که آتشبان بوده قطعاً شخصیتی مذهبی در آئین زرتشت به شمار می‌رود که اغلب نیاکان ما پیش از گرویدن به آئین مبین اسلام، در آن شمار بوده اند.

وی با بیان اینکه این کتیبه ها در ایران باید چطور نگهداری شوند، تصریح کرد: این آثار مستندات بسیار با اهمیّت ما در حوزه تاریخ، زبان، باستان شناسی و فرهنگ ما به شمار میرود. متاسفانه بسیاری از افراد سودجو و غیرمجاز به تصور اینکه پیرامون چنین آثاری میتوانند به گنج دست یابند در صدد تعرض و تخریب آنها بر می آیند.

مجتبی درودی در همین زمینه اذعان کرد: همانگونه که در آداب تدفین، ایرانیان همراه با متوفی هیچ چیز را به خاک نمی‌ سپارند و چنین عملی نا پسندیده است. ایرانیان روزگار ساسانی نیز بر همین باور بوده‌ اند. امّا این کتیبه‌ ها پیشینه نوشتاری و زبانی سرزمین ماست که همه ما از مسئولان گرفته تا مردمان عادی می‌بایست حافظ و نگهدار آن باشیم.

وی همچنین تصریح کرد: این کتیبه‌ ها در گام نخست می‌بایست به ثبت ملی برسند و در یک تعامل میان مردمان بومی، نهادهای دولتی مثل میراث فرهنگی، شهرداری‌ ها، دهیاری ها و بخشداری ها به عنوان یک سند ارزنده و البته مهم از منظر گردشگری تاریخی در هر منطقه پاسداری شود.

این مقام مسئول با اشاره به اهمیت و کاربرد این مقاله گفت: این مقاله نخست در حوزه زبان شناسی تاریخی اهمیّت دارد و از منظر محتوایی برای پژوهشگران تاریخ، باستان شناسی، جغرافیا، فرهنگ و آداب و رسوم هم البته کاربرد دارد. سخن از، یک صخره کهن با قدمتی بیش از هزار سال دربردارنده متن نوشتاری و آثار تدفینی است که می‌تواند  زوایای زبانی و فرهنگی ویژه‌ای را جلوه دهد.

 

این فعال گردشگری و سرپرست موزه تخت جمشید گفت: اصولا مقاله های علمی می‌بایست؛ نخست در نشریات تخصصی مورد بررسی، داوری و انتشار قرار گیرند و پس از آن اطلاع‌ رسانی شود، چراکه در این صورت در مورد اظهار نظر در مورد محتوای آنها می‌توان با قاطعیت دفاع کرد.

وی ادامه داد: نشریات تخصصی در حوزه زبان های باستانی ایران بسیار معدود هستند که البته نیاز به افزایش آنها ضرورت دارد. از سوی دیگر بسیاری از پژوهشگران زبان های باستانی ایران از دیر باز غیر ایرانیان بوده‌ اند، به‌ گونه ای که رمزگشایی بسیاری از خطهای باستانی نیز از سوی هم آنان صورت پذیرفته است.

پژوهشگر زبان های باستانی ایران در پایان تصریح کرد: مقاله حاضر که حاصل کار پژوهشی بنده و همکارانم است در چهارچوب فعالیت‌های مرکز پژوهش‌ های کتیبه‌ شناسی تخت‌ جمشید صورت گرفته است و در نشریه دانشگاه برکلی به‌ چاپ رسیده است که نشریه‌ ای  تخصصی در حوزه زبان های ایرانی میانه است.

درودی افزود: در آینده نزدیک ترجمه کامل این اثر به زبان فارسی نیز منتشر خواهد شد. خوشبختانه تاکنون توانسته‌ ایم تعدادی از مقاله‌ های مربوط به کتیبه‌ های نویافته را به هر دو زبان فارسی و انگلیسی در نشریات تخصصی ارائه دهیم.

خبرنگار: فاطمه شعبانی

انتهای پیام /

 

زمان انتشار: سه شنبه ۱۶ خرداد ۱۴۰۲ - ۰۸:۰۰:۰۰

شناسه خبر: 106962

مطالب مرتبط :
افتتاح آزمایشگاه بتن و سنگدانه با گواهی‌نامه تأیید صلاحیت ISO  IEC۱۷۰۲۵ در مرودشت

فرماندار ویژه مرودشت:

افتتاح آزمایشگاه بتن و سنگدانه با گواهی‌نامه تأیید صلاحیت ISO IEC۱۷۰۲۵ در مرودشت

آزمایشگاه استاندارد دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت در زمینه بتن و سنگدانه به‌عنوان نخستین آزمایشگاه واحدهای دانشگاهی در استان فارس که موفق به اخذ گواهی‌نامه تأیید صلاحیت ISO IEC۱۷۰۲۵ شده هم‌زمان با روز جهانی تائید صلاحیت با حضور فرماندار ویژه شهرستان مرودشت و جمعی از مدیران و مسئولان استانی و شهرستانی افتتاح شد.

افزایش ظرفیت تولید گاز آغار دالان در سال آینده، توسعه فاز دوم پالايشگاه فراشبند با ١٧٧ ميليون دلار اعتبار

مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران در گفت و گو با علم و فناوری خبر داد:

افزایش ظرفیت تولید گاز آغار دالان و توسعه فاز دوم پالايشگاه فراشبند با ١٧٧ ميليون دلار اعتبار

مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران گفت: حدود یک سوم از ذخایر گازی کشور توسط شرکت نفت مناطق مرکزی ایران از جمله زاگرس جنوبی، تولید می‌شود.

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب