پزشکی و سلامت

اهدای عضو از ۶ بیمار مرگ‌مغزی در استان مرکزی؛ زندگی‌بخشی به ۲۰ بیمار

به گزارش پایگاه خبری علم و فناوری استان مرکزی ، دکتر جواد نظری افزود: اهداکنندگان در رده سنی ۲۰ تا ۵۰ سال بوده و شامل سه زن و سه مرد بودند که از آن‌ها یک قلب، هشت کلیه، چهار کبد و تعداد زیادی بافت (نسوج) به بیماران نیازمند پیوند شده است.

وی علت فوت این افراد را تصادفات رانندگی و مشکلات مغزی دانست و گفت: تیم‌های پزشکی موفق شدند با رضایت‌گیری از خانواده‌ها، روند اهدای عضو را به‌طور کامل پیش ببرند.

دکتر نظری افزود: از میان ۱۵ بیمار مرگ‌مغزی معرفی‌شده در استان امسال، پنج مورد قابلیت اهدای عضو را نداشتند، شش مورد با رضایت خانواده اجرا شد، دو مورد پیش از انجام فرآیند فوت کردند و دو مورد نیز با عدم رضایت خانواده‌ها مواجه شد.

وی با اشاره به رشد فرهنگ اهدای عضو در استان مرکزی، گفت: در حالی که سال گذشته تنها سه مورد اهدای عضو در استان انجام شد، این رقم امسال به شش مورد رسیده است.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی اراک ادامه داد: توسعه زیرساخت‌های درمانی و افزایش آگاهی عمومی، نقش کلیدی در ارتقای آمار اهدای عضو دارند و دانشگاه علوم پزشکی اراک در همکاری با مراکز درمانی و نهادهای فرهنگی، درصدد فراهم‌آوردن زمینه‌های مشارکت بیشتر خانواده‌ها در این اقدام انسان‌دوستانه است.

وی همچنین به شاخص بین‌المللی PMP (Per Million Population) اشاره کرد و گفت: بر اساس این شاخص، در کشورهای پیشرو مانند اسپانیا، از هر یک میلیون نفر، ۴۶ مورد اهدای عضو انجام می‌شود، در حالی که این رقم در ایران و به‌ویژه در استان مرکزی به حدود ۰.۷ تا ۰.۸ مورد در هر میلیون نفر رسیده است.

بخشی از افراد مرگ‌مغزی اهداکننده، دارای کارت اهدای عضو بوده یا پیش از فوت، تمایل خود را به اهدا به خانواده‌ها اعلام کرده‌اند.

مرگ مغزی: پایان زندگی فرد، آغاز زندگی برای هشت بیمار دیگر
مرگ مغزی به‌معنای توقف کامل و برگشت‌ناپذیر تمام فعالیت‌های مغز، از جمله ساقه مغز است و برخلاف کما یا وضعیت گیاهی، در مرگ مغزی هیچ امیدی برای بازگشت به هوشیاری وجود ندارد. در این حالت، اعضای حیاتی فرد هنوز با کمک دستگاه‌های تنفسی و نگهداری از جریان خون، قابلیت پیوند دارند. طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، اهدای عضو از فرد مرگ‌مغزی می‌تواند تا ۸ زندگی را نجات دهد و بیش از ۵۰ نوع بافت و عضو قابل پیوند هستند، از جمله قلب، کلیه‌ها، کبد، ریه‌ها، پانکراس، روده و بافت‌هایی مانند قرنیه، پوست و استخوان.
 

اسپانیا پیشتاز جهان در اهدای عضو؛ ایران چگونه شکاف را کاهش دهد؟
جهانی‌ترین شاخص برای سنجش فعالیت‌های اهدای عضو، میزان اهداء در هر میلیون نفر جمعیت (PMP) است. بر اساس آخرین گزارش رصدگاه جهانی اهدای عضو و پیوند وابسته به سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۲۳، اسپانیا با ۴۶٫۳ مورد اهدای عضو در هر میلیون نفر، همچنان پیشتاز جهان در این حوزه است. این کشور با اجرای سیستم رضایت فرضیopt-out  یعنی هر فردی به‌طور پیش‌فرض اهداکننده محسوب می‌شود مگر اینکه قبل از فوت مخالفت کرده باشد.

پس از اسپانیا، کشورهایی مانند پرتغال ۳۳٫۸ PMP، بلژیک ۳۲٫۴ PMP، کرواسی و آرژانتین نیز در رتبه‌های برتر قرار دارند. در مقابل، میانگین جهانی اهدای عضو حدود ۲۰ مورد در هر میلیون نفر است، در حالی که در ایران این رقم تنها به ۱۲ تا ۱۴ مورد (در بهترین سال‌ها) و در استان مرکزی به حدود ۰٫۷ تا ۰٫۸ مورد می‌رسد.

کارشناسان معتقدند که برای کاهش شکاف بین ایران و کشورهای پیشرو، علاوه بر تقویت زیرساخت‌های پزشکی، نیاز به سیاست‌گذاری فرهنگی گسترده، آموزش عمومی، همراهی رسانه‌ها و در نظر گرفتن مدل‌های حقوقی مؤثر مانند سیستم قوی یا هدفمند وجود دارد. اهدای عضو نه تنها یک عمل پزشکی، بلکه نمادی از تضامن اجتماعی و انسانیت است که می‌تواند زندگی‌های بی شماری را نجات دهد.

منبع:
Global Observatory on Donation and Transplantation (GODT), WHO & The Transplantation Society, 2023 

: World Health Organization (WHO), “Global Observatory on Donation and Transplantation”, 2023