پزشکی و سلامت ,علمی، پژوهشی و فناوری

توسط دانشیار طب اورژانس و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان؛

ارزیابی تحقق مثلث طلایی ایمنی؛ سازه، عملکرد و تجهیزات در بیمارستان‌های استان اصفهان

به گزارش پایگاه خبری علم و فناوری اصفهان : در سرزمینی که همواره با مخاطرات گوناگون طبیعی و چالش‌های انسان‌ساخت دست‌وپنجه نرم می‌کند، تاب‌آوری زیرساخت‌های سلامت نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی بنیادین برای بقاست.

دانشیار طب اورژانس و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در نشست ترجمان دانش گفت: مراکز درمانی باید فراتر از پایداری فیزیکی، به کانون‌های استوار مدیریت بحران و خدمت‌رسانی بدل شوند تا در لحظات دشوار، تکیه‌گاه مطمئن شهروندان باشند. بر همین اساس، پژوهشی ژرف با عنوان «ارزیابی وضعیت ایمنی بیمارستان‌های استان اصفهان در مقابل بلایای محتمل»، با هدف سنجش سطح آمادگی مراکز درمانی این استان در یک بازه زمانی پنج‌ساله به سرانجام رسید.

دکتر فرهاد حیدری، دانشیار طب اورژانس و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، در تبیین ابعاد این پژوهش اظهار داشت: ایده اصلی این مطالعه از دل تجربه‌های میدانی در مدیریت بحران و تعامل نزدیک با فوریت‌های پزشکی استان برآمد. با توجه به تخصیص سالانه بودجه برای ارتقای ایمنی، نیاز به یک بررسی علمی احساس می‌شد تا دریابیم این اقدامات تا چه میزان در بهبود واقعی شاخص‌های ایمنی اثرگذار بوده‌اند.

وی با اشاره به جایگاه راهبردی اصفهان افزود: این استان به دلیل موقعیت مرکزی و نقش ترانزیتی خود، در حوادث ملی همواره به عنوان «استان معین» شناخته می‌شود؛ از این رو، ارزیابی پایداری مراکز درمانی آن اهمیتی استراتژیک دارد. در این راستا، وضعیت ایمنی ۵۵ بیمارستان استان بین سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۱ بر اساس شاخص جهانی (HSI) که پیش‌تر در ایران بومی‌سازی شده بود، مورد واکاوی قرار گرفت.

   مثلث طلایی ارزیابی: سازه، عملکرد و تجهیزات   

دکتر حیدری با تشریح ابعاد سه‌گانه این سنجش بیان کرد: ایمنی بیمارستان‌ها در سه حوزه «سازه‌ای»، «غیرسازه‌ای» و «عملکردی» طبقه‌بندی شد. بخش سازه‌ای که نیمی از امتیاز کل را به خود اختصاص می‌دهد، بر استحکام بنا در برابر حوادثی چون زلزله و سیل متمرکز است. ایمنی عملکردی با سهم ۳۰ درصدی، آمادگی‌های مدیریتی، برنامه‌های واکنش سریع و مهارت‌آموزی کارکنان را می‌سنجد و در نهایت، ایمنی غیرسازه‌ای با وزن ۲۰ درصد، به پایداری تجهیزات، تأسیسات و اجزای داخلی ساختمان می‌پردازد.

  گذر از ناایمنی به سوی پایداری فراگیر   

وی اظهار کرد: یافته‌های این مطالعه پنج‌ساله، از مسیری صعودی و نویدبخش در ارتقای سطح ایمنی حکایت دارد. در حالی که در سال ۱۳۹۶ سه بیمارستان در وضعیت ایمنی پایین قرار داشتند، این آمار در سال‌های بعد روند کاهشی یافت و از سال ۱۴۰۰ به بعد، هیچ بیمارستانی در سطح ناایمن باقی نماند. تا پایان سال ۱۴۰۱، حدود دوسوم مراکز درمانی موفق شدند به تراز ایمنی بالا دست یابند و تنها ۱۷ مرکز در سطح متوسط باقی ماندند.

این دانشیار طب اورژانس، تحول مذکور را ثمره نهادینه‌سازی فرهنگ ایمنی و مدیریت بحران دانست و تصریح کرد: اگرچه در سال‌های نخست، تمرکز بر ایمنی سازه‌ای بود، اما در سال‌های پایانی مطالعه، «ایمنی عملکردی» بیشترین جهش را تجربه کرد. این امر نشان‌دهنده توجه ویژه بیمارستان‌ها به آموزش‌های تخصصی، طراحی سناریوهای مدیریت بحران و برگزاری مانورهای عملیاتی است.

  اصلاحات هوشمندانه و عدالت در ایمنی   

دکتر حیدری خاطرنشان کرد که بسیاری از پیشرفت‌ها در حوزه ایمنی غیرسازه‌ای، مانند تثبیت تجهیزات حیاتی و ایمن‌سازی اجزای داخلی و تأسیسات، با هزینه‌هایی اندک اما اثربخشی بسیار بالا محقق شده است. وی همچنین با تحلیل داده‌ها بر اساس نوع مالکیت بیمارستان‌ها (اعم از دولتی، خصوصی، خیریه و وابسته به سازمانها) تأکید کرد: خوشبختانه تفاوت معناداری در سطح ایمنی این مراکز دیده نمی‌شود که گویای فراگیر شدن استانداردهای ایمنی در کل نظام درمانی استان است.

 چشم‌انداز آینده و ضرورت پایش‌های مستقل   

این پژوهشگر با نگاهی واقع‌بینانه، اتکا به «خوداظهاری» در جمع‌آوری داده‌ها را یکی از محدودیت‌های مطالعه برشمرد و پیشنهاد داد: در گام‌های بعدی، تیم‌های ارزیاب مستقل باید با حضور میدانی، وضعیت را پایش کنند تا دقت داده‌ها با مقایسه ارزیابی‌های درونی و بیرونی دوچندان شود.

وی در پایان تأکید کرد: مدیریت بحران یک فرآیند ایستا نیست، بلکه جریانی پویا و مستمر است. هرچند نتایج کنونی رضایت‌بخش است، اما حفظ این دستاوردها در گرو پایش دائم، آموزش‌های به‌روز و بازنگری مداوم برنامه‌های آمادگی است. بیمارستان‌ها باید در هر شرایطی پایدار بمانند تا به عنوان قلب تپنده نظام سلامت، در لحظات حادثه پناهگاه و درمانگر جامعه باشند.

/