علمی، پژوهشی و فناوری

اقتصاد دانش‌بنیان، راهبردی برای بهره‌گیری از منابع و سرمایه انسانی کردستان

فناوری، حلقه مفقوده اشتغال دانش‌آموختگان در کردستان

به گزارش پایگاه خبری علم و فناوری کردستان: استان کردستان با برخورداری هم‌زمان از منابع طبیعی غنی و سرمایه انسانی جوان و تحصیل‌کرده، یکی از استان‌هایی است که ظرفیت بالایی برای حرکت به سمت اقتصاد دانش‌بنیان دارد؛ مسیری که می‌تواند علاوه بر ایجاد ارزش افزوده، پاسخی پایدار به مسئله بیکاری دانش‌آموختگان باشد.

از منظر منابع طبیعی، کردستان جایگاه قابل توجهی در بخش کشاورزی کشور دارد. تنوع اقلیمی، بارندگی مناسب در بسیاری از مناطق، وجود دشت‌های حاصلخیز و تولید محصولات متنوع زراعی و باغی، این استان را به یکی از قطب‌های بالقوه کشاورزی تبدیل کرده است. در کنار آن، معادن متعدد و متنوع از جمله معادن سنگ‌های تزئینی، مواد معدنی فلزی و غیرفلزی، ظرفیت کم‌نظیری برای توسعه صنایع وابسته ایجاد کرده‌اند. با این حال، بخش عمده‌ای از این منابع همچنان به‌صورت خام یا با حداقل فرآوری مورد استفاده قرار می‌گیرند و سهم فناوری در زنجیره ارزش آن‌ها پایین است.

در بعد انسانی، کردستان با بیش از ۴۰ هزار دانشجو در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی دولتی و غیردولتی، یکی از استان‌های جوان از نظر جمعیت دانشجویی محسوب می‌شود. سالانه هزاران فارغ‌التحصیل در رشته‌های مختلف، به‌ویژه در حوزه‌های فنی و مهندسی، علوم پایه، کشاورزی و فناوری اطلاعات، وارد بازار کار می‌شوند. این در حالی است که ساختار اقتصادی سنتی استان، عمدتاً متکی بر بخش‌های محدود خدماتی و اداری، توان جذب این حجم از نیروی متخصص را ندارد و همین موضوع، نرخ بیکاری در میان قشر تحصیل‌کرده را افزایش داده است.

در چنین شرایطی، توسعه زیست‌بوم نوآوری و شکل‌گیری کسب‌وکارهای فناورانه می‌تواند به‌عنوان یک راهکار راهبردی مطرح شود. کسب‌وکارهایی که بر پایه دانش، فناوری و نوآوری شکل می‌گیرند، نه‌تنها وابستگی کمتری به سرمایه‌های سنگین دارند، بلکه می‌توانند از ظرفیت‌های بومی استان به‌صورت هوشمندانه بهره‌برداری کنند. به‌عنوان مثال، فناوری‌های نوین در حوزه کشاورزی هوشمند، مدیریت منابع آب، فرآوری و بسته‌بندی محصولات کشاورزی، و همچنین استخراج و فرآوری پیشرفته مواد معدنی، می‌توانند هم بهره‌وری را افزایش دهند و هم فرصت‌های شغلی تخصصی ایجاد کنند.

از سوی دیگر، حضور دانشگاه‌ها و مراکز علمی می‌تواند نقش موتور محرک این فرآیند را ایفا کند. اتصال هدفمند دانشگاه به صنعت، تجاری‌سازی نتایج پژوهش‌ها و حمایت از ایده‌های نوآورانه دانشجویان و پژوهشگران، زمینه‌ساز شکل‌گیری شرکت‌های دانش‌بنیان و استارتاپ‌های بومی خواهد بود. زیرساخت‌هایی نظیر پارک علم و فناوری، مراکز رشد و شتاب‌دهنده‌ها، در صورت تقویت و حمایت مستمر، می‌توانند پل ارتباطی میان ایده و بازار باشند و از مهاجرت نخبگان جلوگیری کنند.

تجربه استان‌های پیشرو در حوزه فناوری نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری در نوآوری، بازدهی بلندمدت و پایدار به همراه دارد. در کردستان نیز اگر سیاست‌گذاری‌ها به‌سمت حمایت عملی از کارآفرینی فناورانه، تسهیل دسترسی به منابع مالی و ایجاد بازار برای محصولات دانش‌بنیان هدایت شود، می‌توان انتظار داشت که بخش قابل توجهی از مشکل بیکاری فارغ‌التحصیلان کاهش یابد.

در مجموع، استان کردستان در آستانه یک فرصت راهبردی قرار دارد. ترکیب منابع طبیعی غنی، جمعیت دانشجویی قابل توجه و ظرفیت‌های فناورانه، این امکان را فراهم کرده است که با تغییر رویکرد از اقتصاد سنتی به اقتصاد دانش‌بنیان، مسیر جدیدی برای توسعه پایدار ترسیم شود. تحقق این هدف نیازمند هم‌افزایی میان دولت، دانشگاه، بخش خصوصی و نهادهای حمایتی است؛ هم‌افزایی‌ای که می‌تواند آینده‌ای متفاوت برای اشتغال جوانان و رشد اقتصادی استان رقم بزند.